گذار اقتصاد بین‌الملل از شوک نفتی به بحران چندگلوگاهی

به گزارش خبرگزاری ایمنا، تحولات شتابان و کم‌سابقه در شاهراه‌های مواصلاتی و گلوگاه‌های راهبردی جهان، معادلات حاکم بر زنجیره تأمین بین‌الملل، ترانزیت کالا و امنیت انرژی را وارد مرحله‌ای نوین از پیچیدگی و دگرگونی ساختاری کرده است، اقتصاد بین‌الملل که در دهه‌های اخیر بر بستر الگوهای تجارت آزاد، بهره‌وری برخط و تولید بدون انباشت شکل گرفته بود، اکنون با سلسله‌ای از تکانه‌های هم‌پوشان و سرریزهای ژئوپلیتیکی مواجه شده که پیش‌فرض‌های سنتی جریان سرمایه و کالا را دگرگون ساخته است.

بررسی روندهای حاکم بر بازارهای مالی و انرژی گویای آن است که اگرچه شوک‌های اولیه سمت عرضه با اتخاذ سیاست‌های انقباض تقاضا از سوی اقتصادهای بزرگ مصرف‌کننده، فعال‌سازی ظرفیت‌های تولیدی جایگزین و بهره‌گیری از ذخایر راهبردی مهار شد، اما کانون تلاطم‌ها به بخش‌های بنیادین‌تری انتقال یافته است. درحقیقت، ماهیت چالش‌های اقتصادی از نوسانات صرف قیمت حامل‌های انرژی در تابلوی بورس‌ها عبور کرده و به پدیده‌ای چندبعدی تبدیل شده است که می‌توان آن را «گذار از شوک نفتی به شوک لجستیکی» نامید.

در این میان، هم‌زمانی چالش‌های ناوبری در شاهراه‌های کلیدی نظیر تنگه هرمز و باب‌المندب، هزینه‌های اصطکاک تجارت را به‌طور چشمگیری افزایش داده و شبکه حمل‌ونقل دریایی که متضمن تبادل بیش از ۸۰ درصد کالاهای جهان است را با بحران کمبود شناور مؤثر، جهش سرسام‌آور نرخ‌های بیمه جنگی و طولانی شدن زمان سفرهای تجاری روبه‌رو کرده است.

این وضعیت نه‌تنها متغیرهای هزینه تمام‌شده انرژی، کالاهای اساسی و کودهای شیمیایی را بازتعریف کرده، بلکه با تحریک نرخ‌های تورم و نرخ‌های بهره جهانی، اقتصادهای ملی را در مواجهه با شکاف بدهی و مدیریت کسری بودجه در موقعیت حساسی قرار داده است. …