آتش زدن مزرعه بعد از برداشت محصول؛ کار اشتباهی که کشاورزان ما به آن عادت کرده اند!

 عصرایران ؛ دکتر نسترن کشاورز محمدی - همه ما در زندگی باورهایی داریم که سال‌ها با ما همراه بوده‌اند؛ باورهایی فرهنگی، معنوی، سیاسی، اقتصادی ، سلامتی و سایر موارد.  گرچه الزاما همه این باورها صحیح نیستند، اما بر اساس آن‌ها، ما دست به اقداماتی می زنیم، بی‌آنکه حتی درستی‌شان را به چالش بکشیم. برخی از این باورها خنثی هستند، اما برخی دیگر نه‌تنها وقت و سرمایه ما را هدر می‌دهند، بلکه می‌توانند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به خودمان و دیگران وارد کنند.کشاورزی نیز از این قاعده مستثنی نیست. برخی باورهای غلط در این حوزه، به مرور زمان به دارایی‌های ارزشمند ما — یعنی همان خاکی که از آن روزی می‌خوریم — آسیب‌های جدی می‌زنند. 

در یادداشت اول از سه گانه خاک، اهمیت و چگونگی استراتژیک حفاظت از خاک مطرح شد، هدف این نوشته و نوشته بعدی  پرداختن به باورها و رفتارهای غلط کشاورزی است.

"زمین باید لخت باشد" یکی از رایج‌ترین و مخرب‌ترین باورها کشاورزی است  که منجر به رفتارهای غلط کشاورزی رایج در ایران مانند آتش زدن  زمین  پس از برداشت محصول است. چرا آتش زدن مزرعه؟

بسیاری از کشاورزان، سنت دیرینه آتش زدن مزرعه پس از برداشت محصول به خصوص گندم، جو یا ذرت را راهی برای پاک‌سازی خاک و خلاص شدن از کاه، کلش و ساقه‌های باقی‌مانده می‌دانند. بخش عمده‌ای از کشاورزان، این بقایای گیاهی را مانعی برای عملیات بعدی کشت می‌پندارند. اگر از آن‌ها دلیل این کار را بپرسید، احتمالاً پاسخ‌هایی نظیر «زمین باید نفس بکشد»، «ریشه‌ها خاک را ضعیف می‌کنند» یا «بقایا باعث افزایش آفات می‌شوند» خواهید شنید. اما بیایید این گزاره‌ها را با ترازوی علم و تجربه بسنجیم: ۱. زمین باید نفس بکشد!

اگر به طبیعت، مثلاً جنگل‌ها یا دشت‌های بکر نگاه کنید، می‌بینید که هر سال گیاهان رشد می‌کنند، خشک می‌شوند و لایه‌ای از بقایای گیاهی سطح خاک را می‌پوشاند. آیا این خاک «خفه» شده است؟ خیر! اتفاقاً جنگل‌ها حاصلخیزترین خاک‌ها را دارند. علم خاک‌شناسی تأکید می‌کند که تهویه خاک نه توسط «لخت بودن»، بلکه توسط موجودات زنده خاک، حفره‌های به‌جامانده از ریشه‌ها و فعالیت جانوران کوچک انجام می‌شود. به علاوه ، خاکی که عریان است، زیر تابش مستقیم آفتاب متراکم‌تر شده و عملاً تنفس خود را از دست می‌دهد. ۲. بقایا خاک را ضعیف می‌کنند! …