خسارت ۱۴۴ تا ۲۸۰ میلیارد دلاری ایران از جنگ / کشورهای منطقه چقدر خسارت دیدند؟

مهدی زارع در یادداشتی با عنوان «خسارت‌های جانی و مالی جنگ رمضان» در روزنامه اعتماد نوشت: هجدهم مرداد ۱۴۰۵ رییس سازمان نظام پزشکی اعلام کرد در جنگ ۴۰ روزه ۳۵۱۹ نفر به شهادت رسیدند که 3002 نفر مرد و ۵۱۷ نفر زن، ۲۷۰ نفر دانش‌آموز و ۳۸ شهید نیز کمتر از پنج سال بودند. ۴۰ درصد شهدا - حدود ۱۴۱۰ نفر - با بانک ژنتیک شناسایی شدند چون پیکرها متلاشی شده و قابل شناسایی نبوده است. در طول جنگ 40 روزه، بیشترین شمار تلفات غیر نظامیان در خارج از مرزهای ایران و ناشی از حملات موشکی و پهپادی فرامرزی، در کشورهای لبنان، عراق، اسراییل، عمان، امارات و کویت بود. بر اساس برآوردهای گردآوری ‌شده از وزارتخانه‌های بهداشت، سازمان‌های بین‌المللی، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد و بیانیه‌های نظامی، در لبنان 4324 کشته و ۱۲,۲۲۱ مجروح، در عراق ۱۴۶ کشته، در اسراییل 72 کشته، در عمان ۱۶ کشته، در امارات ۱۵ کشته، در کویت ۱۲ کشته و در سایر کشور‌ها در مجموع ۱۵ کشته گزارش شد. 

 بیش از 80 درصد کل تلفات در لبنان و ایران، به دلیل بمباران شدید شهری، حملات هوایی به زیرساخت‌ها و عملیات زمینی رخ داد. نسبت بالای مجروح به کشته در مراکز شهری اسراییل به دلیل وجود شبکه‌های جامع آژیر هشدار اولیه، پناهگاه‌های بمباران و تخلیه سریع پزشکی بود به نحوی که ۷۸۰۰ مجروح در مقابل 72 کشته اعلام شد.  خسارات اقتصادی ناشی از جنگ چهل روزه امریکا و اسراییل با ایران، با تخریب فیزیکی مستقیم و شوک‌هایی مانند اختلال در ترانزیت از طریق تنگه هرمز، بسته شدن حریم هوایی و توقف تجارت منطقه‌ای، بر خاورمیانه اثر گذاشت. تحلیلی از سوی برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) تخمین زده که این جنگ، رشد تولید ناخالص داخلی منطقه‌ای را در کشورهای عربی از ۱۹۴ میلیارد دلار به ۱۲۰ میلیارد دلار کاهش داد و رشد کلی منطقه‌ای (به استثنای ایران) از سوی بانک جهانی از 4 درصد به 1.8 درصد کاهش یافت. 

 خسارات مستقیم ایران با تخمین خسارات فیزیکی مستقیم از ۱۴۴ میلیارد دلار تا ۲۸۰ میلیارد دلار (تخمین دولت) متغیر است. گزارش‌های شهرداری حاکی از خسارات گسترده در مراکز شهری مانند تهران با بیش از 50 هزار واحد مسکونی و همچنین زیرساخت‌های نظامی و حمل و نقل تخریب یا آسیب دیده است. خسارات سنگین به دارایی‌های راهبردی دولتی، شبکه‌های پدافند هوایی و مجتمع‌های صنعتی ناشی از حملات ترکیبی دشمن بوده است. خسارات غیرمستقیم شامل کل نیازهای سرمایه‌گذاری و بازسازی ۵۰۰ میلیارد دلار پیش‌بینی شده است. درآمد سرانه ۴۷ درصد کاهش یافت. درآمدهای صادرات هیدروکربن به دلیل محاصره دریایی و اختلال در تنگه هرمز سقوط کرد.  در اسراییل زیان‌های مستقیم شامل هزینه‌های بالای زمان جنگ، سامانه‌های رهگیری موشکی - گنبد آهنین، فلاخن داوود، پیکان- و هزینه بسیج نیروهای ذخیره بوده است. خسارات ساختاری به زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی، تأسیسات بندری و اماکن نظامی از پهپادهای دوربرد و موشک‌های بالستیک وارد شده است. زیان‌های غیرمستقیم اسراییل شامل انقباض شدید در بخش‌های غیرانرژی با ارزش بالا، از جمله گردشگری، املاک و مستغلات و سرمایه‌گذاری‌های فناوری است. افزایش هزینه‌های استقراض دولتی، کاهش رتبه اعتباری و تأخیر در زنجیره تأمین در پایانه‌های دریایی مدیترانه و دریای سرخ از هزینه‌های مستقیم آن است.   در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) به دلیل محاصره موقت تنگه هرمز، مدل تجاری این کشورها با اختلال منجر به توقف صادرات نفت و گاز و تأخیر در تجارت منطقه‌ای مواجه شد. رشد واقعی تولید ناخالص داخلی برای کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از ۳.۱ درصد به ۱.۸ درصد کاهش یافت.  ضررهای مستقیم قطر با تهدیدات فیزیکی و خسارات موضعی از هدف قرار گرفتن تأسیسات تولید LNG و زیرساخت‌های انرژی قابل ارزیابی است. ضررهای غیرمستقیم قطر شامل توقف تقریبا کامل حمل و نقل LNG از طریق تنگه هرمز بود، که منجر به اعلام وضعیت اضطراری توسط شرکت قطر انرژی QatarEnergy شد. ضررهای شدید درآمدی برای شرکت هواپیمایی قطر ایرویز از بسته شدن حریم هوایی منطقه‌ای، در کنار افزایش مخاطرات برای زیرساخت‌های حیاتی نمک‌زدایی بخش‌های دیگر خسارت‌های غیر مستقیم قطر است. ضررهای مستقیم امارات متحده عربی شامل حملات به هاب‌های انرژی، زیرساخت‌های بندری و سامانه‌های پدافندی امارات است. ضررهای غیرمستقیم شامل رکود شدید در بخش‌های هوانوردی -شرکت امارات و فلای دوبی- گردشگری و لجستیک تجاری به دلیل لغو پروازها و درک ریسک منطقه‌ای بوده است. کاهش شدید اعتماد مصرف‌کننده و هزینه‌های خرده‌فروشی کالاهای لوکس بخش‌های دیگر این خسارت‌های غیر مستقیم است.  عربستان سعودی (KSA) با زیان‌های مستقیم هزینه‌های نظامی، عملیات رهگیری و تقویت امنیت در امتداد دارایی‌های ساحلی و مرزی بوده است. زیان‌های غیرمستقیم عربستان شامل تأخیر در صادرات پایانه‌های نفتی خلیج فارس بوده، هرچند تا حدی با تغییر مسیر قابلیت‌ها از طریق خط لوله شرق-غرب به دریای سرخ جبران می‌شود. کاهش گسترده در رشد تولید ناخالص داخلی غیرنفتی و تأخیرهای موقت در سرمایه‌گذاری‌های کلان پروژه چشم‌انداز ۲۰۳۰ به دلیل فرار سرمایه خارجی از خسارت‌های غیر مستقیم عربستان است.  کویت با زیان‌های مستقیم آسیب هدفمند به پایانه‌های صادرات نفت محلی و پست‌های امنیتی مرزی در این جنگ روبروشد. زیان‌های غیرمستقیم کویت شامل توقف صادرات هیدروکربن در پشت تنگه هرمز با گزینه‌های محدود دور زدن است. آسیب قابل توجه به زنجیره تأمین غذا و آب به دلیل وابستگی به واردات و آسیب به کارخانه‌های آب شیرین‌کن کویت از خسارت‌های غیر مستقیم بود.  خسارات مستقیم بحرین شامل هزینه‌های مستقیم امنیتی و آسیب‌های ساختاری محلی در اطراف تأسیسات دریایی و دفاعی در برابر اصابت‌های موشک و پهپاد بوده است. خسارات غیرمستقیم بحرین انقباض در خدمات مالی، بانکداری و تجارت ترانزیت، همراه با افزایش حق بیمه ریسک حاکمیتی و گسترش کسری مالی است. خسارات مستقیم عمان شامل خسارات جزیی زیرساخت‌های محلی و هزینه‌های امنیتی در مرزهای دریایی و خسارات غیرمستقیم شامل تورم کلی زنجیره تأمین منطقه‌ای، کاهش گردشگری و کاهش سرمایه‌گذاری منطقه‌ای است.  در عراق خسارات مستقیم شامل آسیب ساختاری به پایگاه‌های نظامی، خطوط تأمین و زیرساخت‌های مرزی ناشی از درگیری‌های نیابتی و حملات هوایی و خسارات غیرمستقیم از دست دادن ظرفیت صادرات نفت جنوب از طریق خلیج فارس است که منجر به کاهش اجباری تولید شد. کاهش ارزش پول، افزایش تورم و کاهش تجارت فرامرزی با ایران و کشورهای همسایه نیز از خسارت‌های غیر مستقیم عراق است. در اردن خسارات مستقیم شامل هزینه‌های عملیات دفاع هوایی برای رهگیری پهپادها و موشک‌های فرامرزی بود و خسارات غیرمستقیم شامل توقف کامل گردشگری و تجارت ترانزیتی در مرزهای زمینی و افزایش هزینه‌های واردات انرژی، هزینه‌های اضافی لجستیکی و فشارهای کلان اقتصادی است که نیازمند تخصیص مجدد بودجه اضطراری است. اخبار مرتبط بیمه چقدر به خودروهای جنگ‌زده خسارت داد؟ برای اعلام خسارات جنگ چه کنیم؟