[امیرحسین نادری] اروپا؛ بازیگر به حاشیه رانده‌شده

طعنه دیپلماتیک جرد کوشنر، داماد و مشاور ترامپ در دوبلین، واقعیتی تلخ را پیش چشم رهبران قاره سبز نهاد؛ آنجا که پس از رایزنی با پوتین در مسکو و در آستانه دیدار با زلنسکی، رو به اروپایی‌ها گفت: «اگر کشورهای اروپایی بتوانند فقط یک نفر را برای نمایندگی از طرف خود انتخاب کنند، دستاورد بزرگی خواهد بود.» این موضع کنایه‌آمیز، پرسش مشهوری را که دهه‌ها پیش هنری کیسینجر درباره هویت سیاسی اروپا مطرح کرده بود، دوباره زنده کرد: «اگر کسی بخواهد با اروپا تماس بگیرد، باید به چه شماره‌ای زنگ بزند؟» اکنون در میانه مذاکرات سرنوشت‌ساز برای پایان دادن به جنگ اوکراین، این پرسش، دیگر یک شوخی سیاسی نیست، بلکه به یک چالش راهبردی تبدیل شده که جایگاه این قاره را در نظم امنیتی آینده تعیین می‌کند.

ماجرا از هفته گذشته آغاز می شود. در روزهای۱۰ و ۱۱ نوامبر، ابوظبی میزبان مذاکراتی فشرده میان نمایندگان مسکو و کی‌یف با میانجی‌گری واشنگتن در رابطه با جنگ اوکراین بود. هرچند این نشست به توافقی مقدماتی برای تبادل گسترده اسرا انجامید، اما گره‌های کور منازعه شامل آینده دونباس، وضعیت مناطق تحت کنترل روسیه و سازوکار تضمین‌های امنیتی اوکراین همچنان باقی مانده است.

بلافاصله پس از این گفت‌وگوها، فرستادگان واشنگتن شامل استیو ویتکاف و جرد کوشنر راهی مسکو شدند تا چارچوب مورد نظر خود را با ولادیمیر پوتین هماهنگ کنند. ویتکاف از چراغ سبز پوتین برای حضور اروپایی‌ها در دور بعدی سخن گفت، اما شرط نانوشته این حضور، همان نقطه ضعف قدیمی اتحادیه اروپاست: قاره‌ای که داعیه بازیگری جهانی دارد، هنوز قادر نیست یک صدای واحد را پشت میز مذاکره بنشاند.

این سردرگمی ساختاری در حالی رخ می‌دهد که اتحادیه اروپا از فوریه۲۰۲۲ تاکنون بیش از هر بازیگر دیگری تاوان مادی و اقتصادی این بحران را پرداخته است. داده‌های رسمی اتحادیه اروپا نشان می‌دهد کشورهای عضو در مجموع ۲۳۵.۹ میلیارد یورو برای جلوگیری از فروپاشی اوکراین اختصاص داده‌اند و این رقم مواردی چون ۱۲۱.۷ میلیارد یورو کمک و تضمین مالی، نزدیک به ۷۸ میلیارد یورو تسلیحات نظامی، ۱۷ میلیارد یورو برای اسکان میلیون‌ها پناهجو و ۳.۸ میلیارد یورو از محل عواید دارایی‌های مسدودشده روسیه را در بر می‌گیرد. …