اعیان‌سازی چگونه ساکنان را بیرون می‌راند؟

این همان نقطه‌ای است که باید درباره اعیان‌سازی حرف زد؛ نه به‌عنوان تغییر ساده ترکیب جمعیتی یک محله، بلکه به‌عنوان مسئله‌ای در اقتصاد سیاسی شهر. اقتصاد فقط مجموعه‌ای از قیمت‌ها و معاملات نیست؛ در بستر روابط قدرت عمل می‌کند. بنابراین وقتی از اقتصاد سیاسی مسکن حرف می‌زنیم، باید پرسید چه کسی مالک زمین و ساختمان است، چه کسی درباره آینده یک محله تصمیم می‌گیرد، چه کسی از افزایش ارزش زمین سود می‌برد و چه کسی هزینه این افزایش ارزش را با اجاره بیشتر، ناامنی سکونتی و در نهایت ترک محل زندگی خود می‌پردازد. مسکن از همین‌جا به یکی از سیاسی‌ترین کالاهای اقتصاد شهری تبدیل می‌شود. خانه برای ساکن، محل زندگی، امنیت، خاطره و شبکه روابط اجتماعی است؛ برای مالک می‌تواند دارایی، منبع درآمد و ذخیره ارزش باشد؛ برای بانک وثیقه و برای سرمایه‌گذار منبع بازده. مسئله از جایی آغاز می‌شود که ارزش خانه به‌عنوان دارایی اقتصادی بر ارزش آن به‌عنوان محل زندگی غلبه کند.

برای فهم اعیان‌سازی باید از این تصور ساده نیز فاصله گرفت که اعیان‌سازی صرفا ورود افراد ثروتمند به یک محله فقیر است. پشت تغییر ترکیب اجتماعی، فرایندی بزرگ‌تر در جریان است: ورود سرمایه به یک مکان. سرمایه دائما به دنبال عرصه‌هایی برای سرمایه‌گذاری و کسب بازده است و شهر یکی از مهم‌ترین عرصه‌های آن است. زمین، ساختمان، زیرساخت و توسعه شهری همگی می‌توانند به محل تثبیت و افزایش سرمایه تبدیل شوند. دیوید هاروی نشان می‌دهد که شهرنشینی را نمی‌توان صرفا نتیجه رشد جمعیت یا توسعه طبیعی شهر دانست؛ شهرنشینی خود بخشی از فرایند انباشت سرمایه است. سرمایه در شهر وارد می‌شود، فضا را تغییر می‌دهد، ارزش‌های جدید تولید می‌کند و سپس از همین تغییرات ارزش اقتصادی استخراج می‌کند. بنابراین وقتی یک محله ناگهان مورد توجه سرمایه قرار می‌گیرد، پرسش فقط این نیست که چه کسانی به آنجا آمده‌اند؛ باید پرسید چرا آن مکان در آن مقطع زمانی برای سرمایه جذاب شده است؟ …