علی ملکی| درحالیکه آمریکا، اروپا و متحدان عربی و عبریشان در تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز هستند، ایران اعلام کرده قصد دارد منطقه ممنوعه جدیدی فراتر از تنگه هرمز اعلام کند. سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورایعالی امنیت ملی در گفتوگوی یکشنبهشب (15 شهریور 1405) با تلویزیون، به این طرح اشاره کرد؛ اما توضیحاتی بیشتری درباره آن ارائه نداد. بااینحال میتوان حدس زد این منطقه میتواند بخشی از محدوده محاصره دریایی آمریکا تا تنگه هرمز را شامل شود. به این معنا، ایران علاوهبر سلاحی که بامداد یکشنبه آزمایش و ناو هواپیمابر آمریکایی را وادار به عقبنشینی کرد، حالا کارت دیگری وارد بازی کرده است. اهمیت این کارت جدید تقویت موقعیت جغرافیایی هرمز بهعنوان ابزاری برای فشار اقتصادی و چانهزنی سیاسی است. در صورت اجرا، مزیتهای راهبردی این طرح برای ایران را میتوان در چند محور ارزیابی کرد.
اول؛ گسترش دامنه کنترل ایران به بیرون از تنگه
در طرح جدید، نقطه اثرگذاری ایران صرفاً محدوده ورود کشتی به تنگه هرمز نیست. محدودهای که رضایی به آن اشاره کرده، احتمالاً از خط محاصره آمریکا به سمت هرمز و بنادر بارگیری امتداد پیدا میکند یا بخشی از آن را شامل میشود. یعنی مسیر دسترسی نیز به بخشی از موضوع تبدیل میشود؛ این یعنی گسترش دامنه خطر برای کشتیهای متخلف.
دوم؛ متقابل کردن هزینههای محاصره
منطق محاصره زمانی بیشترین کارایی را دارد که هزینه عمدتاً بر کشور محاصرهشده تحمیل شود و طرف محاصرهکننده بتواند تجارت بازیگران دیگر را از پیامدهای آن دور نگه دارد. طرح ایران این تفکیک را هدف میگیرد. این میتواند محاصره را از ابزاری برای فرسایش یکطرفه به وضعیتی با هزینههای متقابل تبدیل کند.
هرچه حفظ محاصره با دشواری بیشتری برای تجارت منطقه همراه شود، واشنگتن ناچار خواهد بود هزینه ادامه آن را نیز در محاسبات خود بگنجاند. انتظار برای فرسودهشدن ایران نباید گزینهای کمهزینه برای آمریکا باقی بماند. …
