پل پیوند سنت‌ونوآوری ادبی؛ تاملاتی در میراث علمی استاد بدیع‌الزمان فروزانفر

حقیقت آن است که بنده خود را شایسته و در خور آن نمی‌دانم که درباره استاد بسیار برجسته، عظیم‌القدر و بی‌بدیلی چون بدیع‌الزمان فروزانفر لب به سخن بگشایم و در پیشگاه اهل فضل اظهارنظری کنم. اما از آنجا که به این کار امر شده‌ام و از سوی دیگر، به عنوان کسی که از علوم استادان بزرگوار، ادیبان و علمای گران‌مایه زبان و ادبیات فارسی بهره‌مند گشته و خوشه‌چینی کرده‌ام، نیک می‌دانم که ذکر جمیل این بزرگان خود موجب سعادت، برکت و بهجت روحی است .

اگر بنده با قاطعیتی تمام عرض کنم که استاد بدیع‌الزمان فروزانفر یکی از بزرگ‌ترین، اثرگذارترین و بی‌نظیرترین استادان قرن بیستم میلادی بوده‌اند، به‌هیچ‌وجه راه مبالغه نپوییده‌ام؛ چرا که جایگاه علمی ایشان بر تارک زمانه می‌درخشد. شخصیت شکوهمند استاد فروزانفر در بستری رشد یافت که خود از محضر بزرگ‌ترین معلمان و استادان زمانه خویش همچون ادیب نیشابوری درس آموختند و جان تشنه خویش را از سرچشمه علم آنان سیراب ساختند. شان و مرتبه ایشان چنان رفیع بود که همکاران و هم‌دوره‌ای‌های علمی او نیز همگی از استوانه‌ها و غول‌های بی‌بدیل روزگار خود بودند؛ نام‌آورانی چون ملک‌الشعرای بهار، استاد رشید یاسمی، استاد نصرالله فلسفی و استاد سعید نفیسی که هر یک کارهای بسیار بزرگ و ماندگاری را در صحنه علم و پژوهش ادبی به سرانجام رساندند.

عظمت واقعی مکتب فروزانفر را باید در تربیت نسل بعدی استادان ردیابی کرد؛ تفکری حیرت‌آور و تحسین‌برانگیز که در کار تدریس، تحقیق، نقد ادبی و شعر، جریانی مستمر پدید آورد. استادانی تراز اول و یگانه همچون استاد عبدالحسین زرین‌کوب، استاد پرویز ناتل‌خانلری، مهدی حمیدی شیرازی، استاد غلامحسین یوسفی، استاد محمدرضا شفیعی‌کدکنی، استاد ضیاءالدین سجادی و استاد منوچهر ستوده همگی پرورده این مکتب اصیل بودند. همچنین دانشمندانی بزرگ چون استاد ذبیح‌الله صفا، استاد محمد دبیرسیاقی و استاد جعفر شهیدی-که بنده توفیق ملاقات و زیارت این دو عزیز اخیر را از نزدیک داشتم-از شاگردان برجسته ایشان به شمار می‌رفتند. این مفاخر در بخش دوم قرن بیستم، نه تنها در خاک پاک ایران، بلکه در سراسر جهان فارسی‌زبان و به‌ویژه در شبه‌قاره هند نقشی بی‌بدیل در حراست از این میراث ادبی ایفا کردند. …