اتحاد ملی در اندیشه امام خمینی، نه شعاری سیاسی و نه مفهومی صرفاً اخلاقی، بلکه یکی از ارکان نظری حکمرانی و امنیت ملی است. این اندیشه بر این اصل استوار است که اقتدار پایدار، پیش از آنکه بر قدرت سخت متکی باشد، بر اعتماد مردم، مشارکت اجتماعی، مشروعیت سیاسی و احساس تعلق به سرنوشت مشترک استوار است.

امام، وحدت را نه نفی تنوع، بلکه همگرایی همه اقشار، گروه‌ها، مذاهب و جریان‌های سیاسی بر محور استقلال، اسلام، ایران و منافع ملی می‌دانست. از همین رو، فهم اندیشه ایشان درباره اتحاد ملی، بدون توجه به مبانی جامعه‌شناسی سیاسی، فهمی ناقص خواهد بود.​