یکی از پیچیده‌ترین شیوه‌های تزئین ایرانی + عکس

به گزارش ایسنا، گاهی یک شیء کوچک می‌تواند پیچیدگی یک هنر را به اندازه یک بنای باشکوه آشکار کند؛ خاتم‌کاری از همین جنس است. هنری که در آن قطعات بسیار ظریف چوب، استخوان و فلز کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و از ترکیب آنها نقش‌هایی هندسی شکل می‌گیرد؛ نقوشی که از فاصله نزدیک، مجموعه‌ای از قطعات ریز به نظر می‌رسد و از دور، سطحی منظم و یکپارچه را می‌سازد. نمونه‌ای از این هنر امروز در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود؛ یک تنبک ایرانی متعلق به اواخر قرن نوزدهم میلادی که سطح آن با خاتم‌کاری پوشانده شده است.

این ساز ایرانی که به شیراز نسبت داده شده، از مجموعه سازهای موزه متروپولیتن است و از چوب‌های مختلف، استخوان، برنج و پوست ساخته شده است. موزه، تزئین آن را به‌ صراحت «خاتم‌کاری» معرفی می‌کند و می‌نویسد که سطح ساز با موزاییک‌های بسیار ریز از استخوان، چوب و برنج پوشانده شده است که نقش‌هایی همچون ستاره و لوزی ایجاد کرده‌اند. در بخش بالایی ساز نیز کتیبه‌ای شاعرانه دیده می‌شود که مضمون آن چنین است: «هنگامی که به صدا درمی‌آید، همه جهان را شاد می‌کند.» این اثر در سال ۱۸۸۹ همراه با مجموعه سازهای «کرازبی براون» وارد مجموعه موزه متروپولیتن در آمریکا شد. 

اهمیت این تنبک تنها در تزئین پرکار آن نیست. در اینجا خود ساز به بستری برای نمایش یکی از پیچیده‌ترین شیوه‌های تزئین اشیای چوبی تبدیل شده است؛ شیوه‌ای که در آن، هنرمند به جای نقاشی یا حکاکی مستقیم روی سطح، الگو را از کنار هم قرار دادن قطعات کوچک و هم‌شکل ایجاد می‌کند. به همین دلیل، ظاهر نهایی خاتم تا حد زیادی نتیجه یک فرآیند مهندسی‌شده و دقیق است؛ کوچک‌ترین تغییر در اندازه یا زاویه قطعات می‌تواند نظم نقش نهایی را برهم بزند. …