سه سنت معماری

  سمیرا دردشتی  روزنامه‌نگار  /   کتاب «قاب بستن نگاه خیره در کاخ‌های عثمانی، صفوی و گورکانی» نوشته گلرو نجیب‌اغلو، پژوهشگر برجسته تاریخ هنر و معماری اسلامی با ترجمه نسترن نجاتی در مجموعه «در اقلیم هنر» نشر نی منتشر شده است. این کتاب در اصل مقاله‌ای پژوهشی است که نخست در سال ۱۹۹۲ در سمپوزیوم «کاخ‌های دوران پیشامدرن اسلامی» در دانشگاه هاروارد ارائه شد. نجیب‌اغلو در این پژوهش با تمرکز بر کاخ‌های سه حکومت عثمانی، صفوی و گورکانی، رابطه معماری، مناسبات قدرت و تجربه بصری را بررسی می‌کند. مفهوم محوری اثر، «نگاه خیره» است که بیش از عمل دیدن به چگونگی هدایت نگاه، سازماندهی تجربه فضایی و بازنمایی سلسله‌ مراتب اجتماعی و سیاسی توجه دارد. نویسنده نشان می‌دهد عناصر معماری و تزئینی کاخ‌ها چگونه با محدود کردن، جهت دادن یا امتیاز بخشیدن به نگاه افراد، مناسبات قدرت را در فضای معماری بازتاب داده‌ و تثبیت ‌کرده‌اند. این پژوهش با رویکردی تطبیقی به سه سنت معماری و توجه به زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و ایدئولوژیک شکل‌گیری کاخ‌ها، معماری را به مثابه ابزاری برای فهم و بازنمایی قدرت، مطالعه می‌کند. …