شبکه برق؛ پاشنه آشیل گذار سبز

تا پایان سال ۲۰۲۵، روند توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تصویری عمدتا امیدوارکننده داشت. رشد ظرفیت خورشیدی و بادی از سال ۲۰۲۱، در پی اختلال‌های ناشی از همه‌گیری کرونا در زنجیره‌های تامین، هر سال شتاب بیشتری گرفت. در سال ۲۰۲۵، ظرفیت نصب‌شده انرژی‌های تجدیدپذیر با احتساب برق‌آبی، رکوردی معادل ۶۹۲ گیگاوات افزایش یافت و با رشد ۱۵.۵ درصدی به ۵۱۴۹ گیگاوات رسید؛ ظرفیتی معادل حدود نیمی از کل ظرفیت تولید برق جهان. این آمار را باید از دو زاویه دید. از یک سو، رسیدن سهم انرژی‌های تجدیدپذیر از ظرفیت تولید برق جهان به حدود ۵۰ درصد، دستاوردی تاریخی است. از سوی دیگر، ظرفیت نصب‌شده لزوما به معنای برق تولیدشده، منتقل‌شده یا مصرف‌شده نیست. نیروگاهی که ساخته شده اما به دلیل محدودیت شبکه نمی‌تواند برق خود را به بازار عرضه کند، در آمار ظرفیت ثبت می‌شود؛ حتی اگر بخشی از توان بالقوه آن بلااستفاده بماند. همین فاصله میان ظرفیت روی کاغذ و برق قابل‌استفاده، یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره مرحله بعدی گذار انرژی است: آیا جهان می‌تواند زیرساخت‌های لازم را با همان سرعتی توسعه دهد که نیروگاه‌های جدید می‌سازد؟  انرژی تولیدشده‌ای که به مصرف نرسید …