[ابوذر ابراهیمی ترکمان] خرد در بزنگاه تصمیم

ازاین‌رو، کیفیت تصمیم‌ها یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت یا ناکامی دولت‌هاست. امروز کشور ما بیش از هر زمان دیگری به تصمیم‌های درست، به‌موقع و خردمندانه نیاز دارد؛ تصمیم‌هایی که از شتاب‌زدگی و پیامدهای آسیب زا فاصله داشته باشند و بر شناخت واقعیت، بهره‌گیری از تجربه، مشورت با اهل نظر و آینده‌نگری استوار شوند. 

یکم. 

در تبیین تصمیم درست باید گفت که تصمیم در سطح جامعه صرفاً انتخاب سادۀ یک گزینه نیست؛ انتخابی است که منابع عمومی، حقوق شهروندان و مسیر آینده جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از همین رو، معیار تصمیم‌گیری در جامعه با انتخاب فردی تفاوت دارد. شهروند ممکن است میان دو کالا بر اساس سلیقه خود یکی را برگزیند، اما دولت نمی‌تواند سیاست عمومی را صرفاً بر اساس پسند یا تشخیص شخصی تعیین کند. تصمیم حکمرانی باید نسبت خود را با عدالت، منافع عمومی، قانون، امکان اجرا و پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت روشن کند.

تصمیم درست الزاماً تصمیمی نیست که در لحظه محبوب باشد یا بلافاصله نتیجه اقتصادی و سیاسی ایجاد کند. گاه درستی تصمیم در توانایی آن برای تشخیص یک نیاز بنیادی و ساختن ظرفیت آینده آشکار می‌شود. بنابراین در حکمرانی باید پرسید: آیا مسأله درست فهم شده است؟ آیا گزینه‌ها واقعاً بررسی شده‌اند؟ آیا تصمیم با منابع و شرایط کشور سازگار است؟ و آیا هزینه و پیامد آن برای نسل‌های آینده نیز دیده شده است؟

از این منظر، تصمیم درست با «بی‌خطا بودن» نیز تفاوت دارد. انسان و نهاد حکمرانی ممکن است با وجود رعایت اصول عقلانی، در پیش‌بینی آینده دچار خطا شوند. ملاک مهم این است که آیا تصمیم‌گیرنده در زمان تصمیم، آنچه را باید می‌دانسته، بررسی کرده و میان گزینه‌های واقعی، بهترین گزینه قابل دفاع را برگزیده است یا نه. اگر اطلاعات تازه‌ای پدید آمد، اصلاح تصمیم نیز بخشی از عقلانیت است. بنابراین تصمیم‌گیریِ درست یک نقطه پایان نیست؛ چرخه‌ای از شناخت، انتخاب، اجرا، ارزیابی و یادگیری است که کیفیت حکمرانی را در طول زمان ارتقا می‌دهد.

دوم.  …