محمدرضا یوسفی: «دیگرخواهی» باید به یک هنجار پایدار اجتماعی تبدیل شود/ خیریه ها یکی از نمودهای فرهنگ «الجار ثم الدار» هستند/ هویت جمعی بین نسل جوان باید تقویت شود

به گزارش شفقنا، متن سخنرانی استاد محمدرضا یوسفی در موسسه فرهنگی فهیم بدین شرح است:

یکی از مؤلفه‌های مهم دینداری، همدردی اجتماعی و دگرخواهی است؛ اینکه انسان در ذهن و اندیشه خود تنها به خویشتن نیندیشد، بلکه دیگران نیز در فکر و عمل او جایگاهی اساسی داشته باشند و درد و رنج آنان برایش مسئله‌ای جدی باشد.

در روایتی از امام حسن مجتبی(ع) که مرحوم شیخ صدوق در کتاب «علل الشرایع» نقل کرده، آمده است: مادرم فاطمه(س) در شب جمعه در محراب عبادت ایستاده بود و پیوسته به رکوع و سجود می‌رفت. سپیده‌دم که فرا رسید، همچنان مشغول نماز بود. شنیدم که برای مردان و زنان مؤمن دعا می‌کرد و نام آنان را می‌برد؛ اما برای خود دعایی نمی‌کرد. از ایشان پرسیدم: مادرجان، چرا همان‌گونه که برای دیگران دعا می‌کنید، برای خود دعا نمی‌کنید؟ فرمود: «الْجَارَ ثُمَّ الدَّارَ»؛ نخست همسایه، سپس خانه.

برخی درباره سند این روایت بحث‌هایی مطرح کرده‌اند؛ اما مضمون آن با آیات قرآن کریم، روایات متعدد و سیره اهل‌بیت(ع) هماهنگ است. این مجموعه نشان می‌دهد مؤمن و کسی که خود را دیندار می‌داند، باید دیگران را در ذهن و اندیشه خود حاضر ببیند؛ تا بدانجا که آنان را بر خویش مقدم بدارد.

شواهد فراوانی برای این معنا در قرآن کریم وجود دارد. یکی از آنها آیه نهم سوره حشر است که خداوند در وصف انصار می‌فرماید: «وَیُؤْثِرُونَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ کَانَ بِهِمْ خَصَاصَهٌ». در آیات پیش از آن، سخن از ماجرای بنی‌نضیر و نیز مهاجرانی است که برای حفظ ایمان خود، شهر و دیارشان را ترک کردند و در مدینه با فقر و تنگدستی روبه‌رو شدند. آنان زندگی و دارایی خود را در مکه گذاشته و به مدینه آمده بودند. …