سرمقاله روزنامه اعتماد/ فرصت صلح و پیامدهای مداخله شورای امنیت | آخرین خبر

تحولات سیاسی آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، تلاش میانجیگران منطقه‌ای و نگرانی قدرت‌های اقتصادی از استمرار بحران انرژی، فرصتی تازه برای پایان جنگ و دستیابی به توافقی میان تهران و واشنگتن فراهم کرده است. با این حال، در کنار این فرصت، مخاطره‌ای راهبردی نیز وجود دارد که نباید از پیامدهای بلندمدت آن غفلت کرد: احتمال ورود شورای امنیت سازمان ملل متحد به موضوع امنیت تنگه هرمز و شکل‌گیری ترتیباتی که ممکن است بر جایگاه کشورهای ساحلی این آبراه تأثیر بگذارد.

تنگه هرمز، گذرگاه ارتباطی خلیج فارس با آب‌های آزاد، یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی و تجارت جهانی است. امنیت این آبراه نه‌تنها برای ایران و همسایگان جنوبی آن، بلکه برای اقتصادهای بزرگ آسیا و ثبات بازارهای جهانی اهمیتی حیاتی دارد. اختلال پایدار در کشتیرانی، علاوه بر افزایش هزینه انرژی، زنجیره‌های تأمین، تجارت بین‌المللی و امنیت اقتصادی کشورهای متعددی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین، آینده هرمز را نمی‌توان صرفاً موضوع اختلاف دوجانبه ایران و آمریکا دانست.

در همین زمینه، علی واعظ، تحلیلگر مسائل ایران در گروه بین‌المللی بحران، احتمال داده است که توافق پایان جنگ برای برخورداری از تضمین بین‌المللی به شورای امنیت ارائه شود و سازوکاری برای نظارت بر اجرای آن شکل گیرد. چنین احتمالی به معنای وجود قطعنامه‌ای آماده یا تصمیمی قطعی برای واگذاری مدیریت تنگه هرمز نیست؛ اما سناریویی است که دستگاه دیپلماسی ایران باید پیامدهای احتمالی آن را پیشاپیش بررسی کند.

باید میان تأیید بین‌المللی توافق صلح و ایجاد ترتیبات الزام‌آور برای نظارت یا مدیریت امنیت دریایی تفاوت گذاشت. حالت نخست می‌تواند به تثبیت صلح و اجرای تعهدات کمک کند؛ اما حالت دوم، چنانچه بدون تعیین دقیق حدود اختیارات، مدت مأموریت و مشارکت کشورهای ساحلی طراحی شود، ممکن است به افزایش حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای و محدود شدن نقش ایران و عمان بینجامد. این نگرانی زمانی جدی‌تر می‌شود که ترتیبات مزبور در قالب تصمیمات الزام‌آور شورای امنیت تثبیت شوند و تغییر آن‌ها در آینده دشوار باشد. …