تمدن جیرفت را کمتر از اهمیتش نشان دادند

در جریان فعالیت‌های باستان‌شناسی، نظریه‌های مختلفی درباره خاستگاه تمدن بشری مطرح شده بود. برخی از پژوهشگران، مناطق مختلفی از ایران، از جمله کرمانشاه، مازندران و اصفهان را برای جست‌وجوی نشانه‌های تمدنی کهن پیشنهاد کرده بودند. دکتر مجیدزاده نیز بر ضرورت جست‌وجو در منطقه کرمان تأکید داشت.

حدود ۳۰ تا ۳۵ سال پس از طرح این دیدگاه‌ها، در سال‌های ۱۳۸۰ یا ۱۳۸۱، آثاری در حاشیه رود هلیل‌رود در منطقه جیرفت کشف شد. پیش از آن، حدود یک سال حفاری‌های غیرمجاز در این منطقه انجام شده بود و آثار به‌دست‌آمده از محوطه در بازارهای غیررسمی خریدوفروش می‌شدند. با وجود اهمیت این آثار، نهادهای رسمی در ابتدا فعالیت مؤثری برای بررسی و شناسایی آن‌ها انجام نداده بودند.

در نهایت، از دکتر مجیدزاده خواسته شد برای بررسی آثار به منطقه برود. من نیز همراه او بودم. بخشی از آثار در انبار دادستانی انقلاب جیرفت نگهداری می‌شد. وقتی مجیدزاده با این آثار روبه‌رو شد، به‌شدت شگفت‌زده و هیجان‌زده شد. او پیش‌تر بر این باور بود که باید برای یافتن نشانه‌های یک تمدن کهن در منطقه کرمان جست‌وجو کرد و حالا با آثاری مواجه شده بود که می‌توانستند درستی آن دیدگاه را نشان دهند.

این کشف از یک سو برای او بسیار خوشحال‌کننده بود و از سوی دیگر، شگفتی و هیجان زیادی به همراه داشت. آثار به‌دست‌آمده نشان می‌دادند که منطقه جیرفت از ظرفیت تاریخی و تمدنی بسیار مهمی برخوردار است؛ ظرفیتی که تا آن زمان به‌درستی شناخته نشده بود.

پس از این اتفاق، زمینه برای انجام کاوش‌های باستان‌شناسی نظام‌مند فراهم شد. اهمیت موضوع زمانی بیشتر آشکار شد که مشخص شد شمار زیادی از آثار حاصل از حفاری‌های غیرمجاز، از طریق قاچاقچیان از کشور خارج شده و در نقاط مختلف جهان پراکنده شده‌اند. در این میان، برخی از کشاورزان محلی که آثار را از زیر خاک بیرون می‌آوردند، آن‌ها را به واسطه‌ها و خریداران می‌فروختند.

با توجه به پراکندگی آثار در بازارهای جهانی، این نگرانی وجود داشت که در آینده کارشناسان هنر و آثار باستانی در کشورهای دیگر درباره منشأ این اشیا اظهارنظر … …