«خدا نخواست»؛ وقتی عشق در انتظار می‌ماند

عصر ایران؛ محسن سلیمانی فاخر - نمایش «خدا نخواست» به کارگردانی مهدی کاسه‌ساز و تهیه‌کنندگی زهرا رشنین در تماشاخانه هیلاج روی صحنه رفته است؛ نمایشی که در معرفی آن آمده: «یک خواستن، یک انتظار، یک اتفاق و بعد، خدا نخواست.» همین جمله، تا اندازه زیادی جهان اثر را توضیح می‌دهد؛ جهانی که قرار است درباره عشق، انتظار و فقدان باشد؛ درباره آدم‌هایی که می‌خواهند از زمستان زندگی خود عبور کنند و به بهار برسند، اما گویی تقدیر راه دیگری برایشان نوشته است.

نمایش از همان ابتدا با ساختاری فلاش‌بک‌گونه مخاطب را وارد خاطره‌ای عاشقانه می‌کند. ایمان و بهار، دو آدم تنها و بی‌کس، در نیمکتی که به وعده‌گاه عشق آنها تبدیل شده، به یکدیگر نزدیک می‌شوند. انتخاب نام‌ها نیز در اینجا قابل تأمل است: «ایمان» و «بهار»؛ یکی نشانه امید و دیگری نماد رویش و زندگی. اما بعد تلخ نمایش در این است که این دو نام چندان با سرنوشت شخصیت‌ها همخوان نیستند. برای این دو نفر نه ایمان به رهایی باقی می‌ماند و نه بهار مجال آمدن پیدا می‌کند. آنها قرار است از فصل سرد زندگی به فصل عشق برسند، اما «خدا نخواست»

نیمکت در نمایش به تدریج از یک شیء ساده به نشانه‌ای از انتظار تبدیل می‌شود؛ جایی که عشق شکل می‌گیرد، وعده داده می‌شود و سرانجام خاطره فقدان در آن باقی می‌ماند. گذشت هفت سال از آن وعده‌گاه نیز به این نشانه عمق بیشتری می‌دهد. زمان در «خدا نخواست» به عاملی برای فرسوده شدن عشق و تبدیل انتظار به فقدان بدل می‌شود. نمایش در این بخش، یعنی در ترسیم ظهور تدریجی عشق و سپس افول و فروپاشی آن، مسیر درستی را طی می‌کند و به همین دلیل مخاطب با وجود تلخی فزاینده، ارتباط خود را با اثر از دست نمی‌دهد.

یکی از نقاط قوت نمایش، استفاده از موسیقی و حضور دوره‌گرد ساززن است؛ شخصیتی که گویی شاهد خاموش این عشق و فراق است. ساز و مرثیه در نیمه دوم نمایش، نقش مهمی در انتقال حس سوگ دارند و موسیقی به جای آنکه صرفاً یک عنصر تزئینی باشد، به بخشی از فضای تراژیک اثر تبدیل می‌شود. این انتخاب می‌توانست حتی بیش از این نیز دراماتیک شود و به جای همراهی صرف با اندوه شخصیت‌ها، به زبان مستقل دیگری برای روایت عشق و فقدان تبدیل شود. …