از همان زمان، اختلاف بر سر حاکمیت بر منطقه بینالنهرین و مرزهای آبی، به یکی از مهمترین چالشهای روابط ایران و عثمانی و بعدها ایران و عراق تبدیل شد.
در ادامه نیز اختلاف بر سر «خط القعر» یا آنچه بیشتر با عنوان «خط تالوگ» شناخته میشود، به یکی از اصلیترین موضوعات مناقشه میان دو کشور بدل شد؛ تا جایی که حکومت عراق پا را فراتر گذاشت و استان خوزستان را با نام «عربستان» بخشی از قلمرو خود میدانست.
«تالوگ» یا «خط القعر» در حقوق بینالملل، اصلی برای تعیین مرز میان دو کشور است؛ زمانی که رودخانه، مرز مشترک آنها باشد.
این خط از عمیقترین بخش قابل کشتی رانی رودخانه عبور میکند و مبنای تعیین مرز آبی قرار میگیرد.
با این حال، این اصل حقوقی نه آنقدر مبهم و ناشناخته بود و نه آنقدر مناقشهبرانگیز که بهتنهایی بتواند یکی از طولانیترین جنگهای قرن بیستم، یعنی جنگ هشتساله ایران و عراق، را رقم بزند.
از همین رو، فرشید اکتسابی در مستند «خط القعر» با روایتی بیطرفانه و دوربینی فارغ از جانب داری، داستانی را روایت میکند که نشان میدهد تنها اختلاف بر سر خط مرزی، عامل آغاز جنگ نبوده، بلکه مجموعهای از رویدادهای سیاسی، تاریخی و منطقهای زمینهساز این نبرد خانمانسوز شدهاند.
این مستند ۸۸ دقیقهای با نریشن گرم و دل نشین خود و نمای آغازینی از یک پاکت کاهی که روی آن عبارت «خط القعر» نوشته شده است، مخاطب را به سفری در دل تاریخ میبرد؛ سفری از دوران صفویه تا ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ و حمله عراق به فرودگاههای مهم ایران.
فیلم از همان ابتدا مخاطب را دعوت میکند تا بدون پیشداوری و سوگیری، روایت ارائهشده را دنبال کند و با زوایای کمتر دیدهشده شکلگیری این جنگ آشنا شود.
اگرچه درباره دفاع مقدس و عملیاتهای نظامی و قهرمانان جنگ، مستندها و آثار سینمایی متعددی ساخته شده است، اما جای چنین مستندی خالی بود و حالا فرشید اکتسابی اینبار بهجای روایت میدان نبرد، به چرایی وقوع جنگ میپردازد.
همین تفاوت، «خط القعر» را از بسیاری آثار مشابه متمایز میکند. …
