جنگ کجا باید تمام شود؟

تجربه جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران، درس‌های ارزشمندی درباره ابعاد نظامی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جنگ و ضرورت حفظ صلح به همراه داشته است. تحولات جنگ‌های ۱۲روزه و ۴۰‌روزه نیز نشان داد که ماهیت منازعات در جهان امروز دستخوش تغییرات بنیادین شده و مؤلفه‌هایی همچون فناوری‌های نوین، جنگ ترکیبی، بازدارندگی، قدرت رسانه‌ای و معادلات منطقه‌ای، نقشی تعیین‌کننده در سرنوشت درگیری‌ها ایفا می‌کنند. بازخوانی این تجربه‌ها فرصتی برای بازاندیشی در مفهوم امنیت، قدرت و دیپلماسی فراهم می‌آورد؛ فرصتی برای شناخت بهتر واقعیت‌های جنگ معاصر، ارزیابی ظرفیت‌های ملی و تبیین راهبردهایی که بتوانند از تکرار منازعات پرهزینه جلوگیری کرده و زمینه‌ساز صلحی پایدار و مبتنی بر منافع ملی باشند. از همین منظر، فرصتی فراهم آمد تا در گفت‌وگویی تفصیلی با محمد درودیان، تاریخ‌نگار و پژوهشگر حوزه جنگ، به واکاوی ابعاد و پیامدهای این تحولات بپردازیم. در این گپ‌وگفت‌، با اتخاذ رویکردی تطبیقی و با تکیه بر تجربه تاریخی جنگ هشت‌ساله، تلاش کرده‌ایم ضمن بازخوانی تحولات و درس‌آموخته‌های آن دوران، مختصات جنگ‌های ۱۲روزه و ۴۰‌روزه را بررسی کنیم و چشم‌انداز پیش‌روی ایران در فضای جنگی فعلی را از منظر معادلات قدرت، راهبردهای امنیتی، بازدارندگی و الزامات صلح مورد تأمل و ارزیابی قرار دهیم.

  جناب درودیان، آقای عباس ملکی، از اعضای تیم مذاکره‌کننده درباره قطع‌نامه ۵۹۸، به‌تازگی به این نکته اشاره کرده‌اند که در آن مقطع، هیچ‌یک از اعضای تیم مذاکره‌کننده به خیانت متهم نمی‌شدند. به نظر می‌رسد یکی از برداشت‌هایی که از سخنان ایشان می‌توان داشت، همین موضوع باشد. از منظر تاریخی و سیاسی، این گزاره چه معنایی دارد؟ با توجه به شرایط کنونی، مسئله مذاکره، اصل مذاکره با دشمن و تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان‌دادن به جنگ، آیا واقعا در آن مقطع چنین فضایی وجود داشت؟ …