شنژن و سایه یالتا؛ وقتی قدرت‌های بزرگ می‌خواهند دوباره درباره جهان گفت‌و‌گو کنند

در شنژن هنوز هیچ سندی به امضا نرسیده، اما صرف اعلام گردهمایی دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ در حاشیه اجلاس اپک، بلافاصله واژگان ژئوپلیتیک قرن بیستم را زنده کرده است. این گزارش با تکیه بر اسناد محرمانه کنفرانس‌های تهران و یالتا، بازخوانی راهبرد‌های دفاعی اخیر واشینگتن و تحلیل‌های دیپلماتیک بین‌المللی، سازوکار این دیدار سه‌جانبه را می‌کاود تا نشان دهد چرا نشست پیش‌رو بیش از آنکه تجدید یک پیمان تاریخی باشد، آزمونی بر سر مرز‌های مدیریت بحران و اراده بازیگران غایب است. شکاف در دستورکار پیش از آغاز نشست

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در ۱۴ نوامبر رسماً از توافق مسکو، پکن و واشینگتن برای برگزاری دیدار سه‌جانبه در ۱۹ نوامبر در حاشیه مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه خبر داد. با این حال، تضاد عمیق میان اظهارات طرفین نشان می‌دهد که میان سه پایتخت حتی بر سر موضوع گفت‌و‌گو اجماعی شکل نگرفته است. یوری اوشاکوف، دستیار ارشد کرملین، تصریح کرده که ولادیمیر پوتین پرونده حل‌وفصل مناقشه اوکراین را در دستورکار اصلی قرار خواهد داد؛ موضعی که با ادبیات ولادیمیر مدینسکی، مذاکره‌کننده ارشد مسکو، همخوانی دارد. مدینسکی صریحاً اعلام کرده هدف روسیه دستیابی به معماری امنیتی نوینی در اروپا است که بتواند کارکردی شبیه به یالتا یا پوتسدام جدید داشته باشد و ثبات قاره را تضمین کند.

در نقطه مقابل، کاخ سفید تصویری کاملاً متفاوت ترسیم می‌کند. اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، محور توجه ترامپ را مهار اشاعه تسلیحات کشتار جمعی و گشودن مسیری برای مهار زرادخانه‌های هسته‌ای با حضور چین پس از انقضای پیمان استارت نو در فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرده و افزوده است که موضوع ایران نیز در این گفت‌و‌گو‌ها طرح می‌شود. یک مقام ارشد آمریکایی تأکید کرده که واشینگتن تمایلی ندارد پرونده اوکراین را سر این میز بگشاید و برای آن مسیر دیپلماتیک مستقلی قائل است. در همین حال، دیمیتری پسکوف نیز تلاش کرد بار معنایی تاریخی را مهار کند و متذکر شد که توافق‌های شنژن امکان تحمیل بر سایر کشور‌ها را نخواهد داشت؛ تفکیکی میان تمایل به بازتنظیم توازن و توان تحمیل آن بر نظام بین‌الملل. معمای پکن؛ میان منافع اقتصادی و هزینه‌های ژئوپلیتیک …