ابتکار عمل شهرداری استانبول

نیلوفر ادیب‌نیا:  استانبول در چهارمین دوره جایزه جهانی توسعه پایدار شهری ۲۰۲۶، که به «جایزه شانگهای» شهرت دارد، در میان پنج شهر برگزیده قرار گرفت. سازمان اسکان بشر ملل متحد (هبیتات)، رویکرد انسان‌محور این شهر در بازآفرینی شهری را از دلایل این انتخاب معرفی کرده است؛ رویکردی که با در نظر گرفتن همزمان ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی شهر، افزایش تاب‌آوری در برابر زلزله، تامین مسکن ایمن و مقرون‌به‌صرفه، حفاظت از میراث شهری و کاهش جابه‌جایی ساکنان را دنبال می‌کند. در این الگو، نوسازی ساختمان‌های فرسوده تنها بخشی از فرآیند بازآفرینی است و بهبود کیفیت زندگی، دسترسی به خدمات شهری و فراهم کردن امکان برخورداری گروه‌های مختلف درآمدی از مسکن مناسب نیز اهمیت دارد. 

طرح «استانبول را نوسازی ‌کنیم» یکی از جلوه‌های اجرای این رویکرد است که تلاش دارد با مشارکت مالکان، نوسازی واحدهای پرخطر را تسهیل کند و در کنار آن، زمینه دسترسی به مسکن ایمن‌تر را گسترش دهد. این جهت‌گیری با شعار روز جهانی اسکان بشر در سال۲۰۲۶، یعنی «بازآفرینی شهر، مسکن مناسب برای همه»، همراستا است؛ شعاری که بر پیوند میان تحول شهری و حق برخورداری همگان از مسکن مناسب تاکید دارد. اهمیت تجربه استانبول برای شهری که همزمان با خطر زلزله، فرسودگی ساختمان‌ها و فشار فزاینده بر بازار مسکن روبه‌رو است، از همین منظر دوچندان می‌شود. با این حال، این تجربه پرسشی بنیادین را پیش می‌کشد: چگونه می‌توان بافت‌های فرسوده را ایمن‌تر و زیست‌پذیرتر کرد، بی‌آنکه افزایش قیمت زمین و هزینه‌های نوسازی، ساکنان قدیمی و کم‌درآمد را از محله‌های خود خارج کند؟ بررسی برنامه‌های این کلان‌شهر نشان می‌دهد که پاسخ به این پرسش، به‌ویژه درباره مستاجران، همچنان با ابهام‌هایی جدی روبه‌رو است.  نوسازی با مشارکت مالکان …