شبکه فاضلاب کارآمد، غایب بزرگ

از نظر علمی، ریشه اصلی تداوم آلودگی زرجوب و گوهررود چیست؟ کمبود زیرساخت تصفیه فاضلاب، ضعف شبکه جمع‌آوری، مدیریت نادرست پسماند یا نبود اراده و هماهنگی مدیریتی؟ سهم هر کدام چقدر است؟

 

آلودگی این دو رودخانه ناشی از ورود پساب و فاضلاب از منابع متعدد است و نمی‌توان آن را صرفاً به فاضلاب خانگی محدود کرد. درخصوص زرجوب، پساب روستاهای بالادست، شیرابه محل دفن زباله سراوان، شیرابه زباله‌های محدوده جاده سنگر که ازطریق سنگررود وارد رودخانه می‌شود، پساب بیمارستان رسول اکرم، کشتارگاه سپیدرود و مجتمع صنعتی دولت‌آباد از منابع آلودگی‌اند. همچنین پساب شهر صنعتی رشت از مسیر پارک ۴۵۰هکتاری و محدوده مقابل مسکن مهر به محدوده میدان گیل می‌رسد. پساب شهری، واحدهای صنفی و بیمارستان‌ها نیز به این منابع اضافه می‌شوند.

گوهررود نیز از محدوده لاکان و چماچا عبور می‌کند و در مسیر خود، پساب روستاها، فاضلاب زندان لاکان، پساب و رسوبات کارخانه کود عالی، بخشی از پساب شهر صنعتی سپیدرود و فاضلاب محدوده مسکن مهر، واحدهای صنفی و بیمارستانی را دریافت می‌کند. این رودخانه پس‌از عبور از شهر و حرکت به‌سمت سیاه‌سخت، در محدوده پیربازار به زرجوب متصل می‌شود. برای تعیین سهم دقیق هر منبع، باید نمونه‌برداری و بررسی‌های کمی و کیفی انجام شود و نمی‌توان بدون این مطالعات، درصد مشخصی اعلام کرد. بااین‌حال، براساس مشاهدات میدانی من، بیشترین سهم آلودگی به پساب شهری و صنفی ورودی از شهر رشت مربوط است.

باوجود آلودگی، هر دو رودخانه هنوز ظرفیت خودپالایی دارند. برای مثال، پشت بیمارستان رسول اکرم و پیش‌از میدان گیل در زرجوب می‌توان ماهی مشاهده و صید کرد. در گوهررود نیز پس‌از ورود پساب زندان لاکان و پساب کشاورزی، پیش‌از دانشگاه آزاد رشت و پل طالشان، مردم ماهیگیری می‌کنند. البته حضور ماهی به معنای سالم‌بودن آب نیست، بلکه نشان می‌دهد رودخانه‌ها هنوز کاملاً از توان طبیعی خود برای خودپالایی محروم نشده‌اند. در مجموع، کمبود زیرساخت تصفیه، ضعف شبکه جمع‌آوری فاضلاب، مدیریت پسماند و مشکلات مدیریتی، همگی در این وضعیت نقش ایفا می‌کنند و نمی‌توان مسئله را به یک عامل محدود کرد. …