گیاه گمشده ایران باستان پیدا شد؟ راز هوم ۲۵۰۰ ساله در تخت جمشید

به گزارش فرارو، در ارتفاعات اطراف روستای اتابک، در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب دشت مرودشت، گیاهی شناسایی شده که ابوالحسن اتابکی، باستان‌شناس و مورخ، آن را نامزد احتمالی «هوم» باستانی می‌داند؛ همان گیاهی که در متون اوستایی جایگاهی استثنایی دارد و عصاره آن در مهم‌ترین آیین‌های دینی ایران باستان مصرف می‌شده است. دانه‌های این گیاه کوچک، لوبیایی‌شکل و تقریباً به اندازه دانه گندم توصیف شده‌اند و در پوششی بیضی‌شکل و متمایل به نارنجی قرار دارند. اتابکی می‌گوید مقایسه این دانه‌ها با نمونه‌های مورد اشاره در مطالعات پیشین، شباهت‌هایی در شکل، اندازه و ساختار نشان داده است.

اما همین‌جا باید میان «کشف یک گیاه» و «شناسایی هوم باستانی» فاصله گذاشت. گزارش ایندیپندنت فارسی نیز صراحتاً این یافته را قطعی نمی‌داند و بر نیاز به بررسی‌های تخصصی تأکید می‌کند. در واقع، هنوز مشخص نیست گیاه مورد اشاره دقیقاً متعلق به چه گونه‌ای است و آیا ارتباطی تاریخی با هوم آیینی دوره هخامنشی دارد یا صرفاً گیاهی است که ویژگی‌هایی مشابه با توصیفات هوم دارد. هوم؛ گیاهی که در اوستا فقط یک گیاه نیست

برای فهم اهمیت این کشف احتمالی، باید به خود هوم بازگشت. هوم در سنت ایرانی نام یک گیاه و هم‌زمان نام یک ایزد است؛ همانند «سومه» در سنت ودایی هند. ریشه این دو واژه به یک سنت دینی و زبانی بسیار کهن هندوایرانی بازمی‌گردد و معنای واژه نیز با «فشردن» و «کوبیدن» ارتباط دارد؛ یعنی هوم در اصل نه فقط نام یک گیاه، بلکه چیزی است که از فشردن گیاه به دست می‌آید. …