نویسنده «ملت عشق» از افسردگی و فشارهای دولت ترکیه گفت/ دوست دارم خودم را روحی جهانی، کوچ‌نشین و قصه‌گویی دوره‌گرد بدانم

زینب کاظم‌خواه - برای مدت‌ها از الیف شافاک به‌عنوان «پرخواننده‌ترین نویسنده زن ترکیه» یاد می‌شد. اما امروز، بی‌تردید می‌توان گفت او محبوب‌ترین نویسنده این کشور نیز هست. اورهان پاموک شاید جایزه نوبل ادبیات را برده باشد، اما این رمان‌های شافاک هستند که خوانندگان با شور و اشتیاق دست‌به‌دست می‌کنند. رمان «رودهایی در آسمان» که مسیر یک قطره باران را از نینوا در دوران باستان تا رود دجله در سال ۲۰۱۸ دنبال می‌کند، سال گذشته یکی از پرفروش‌ترین رمان‌های ادبی بریتانیا بود. «جزیره درختان گمشده»، داستانی عاشقانه که در قبرسِ دوران پس از استعمار و لندن معاصر می‌گذرد، در سال ۲۰۲۲ نامزد نهایی جایزه ادبی زنان شد. «۱۰ دقیقه و ۳۸ ثانیه در این دنیای عجیب» نیز که از زبان یک کارگر جنسی به قتل رسیده در استانبول روایت می‌شود، در سال ۲۰۱۹ در فهرست نهایی جایزه بوکر قرار گرفت. شافاک در دسامبر گذشته به ریاست انجمن سلطنتی ادبیات بریتانیا انتخاب شد. کتاب «عشق» او که در ایران به نام «ملت عشق» ترجمه شده یکی از پرفروش‌ترین آثار ترجمه شده به زبانی فارسی است. شاید وسوسه‌انگیز باشد که بگوییم او در اوج موفقیت قرار دارد، اما شهرت و شمار خوانندگانش بیش از ۲۰ سال است که به‌تدریج افزایش می‌یابد؛ مسیری که در طول انتشار بیش از ۲۰ کتاب، از جمله ۱۴ رمان، ادامه داشته است.

شافاک در سخنرانی‌ای در سال ۲۰۱۷ که بیش از ۶.۴ میلیون بار دیده شده است، خود را اهل استانبول، «اروپایی به حکم تولد و انتخاب» و ساکن لندن برای سال‌های طولانی معرفی می‌کند. او می‌گوید: «دوست دارم خودم را روحی جهانی، شهروندی از جهان، کوچ‌نشین و قصه‌گویی دوره‌گرد بدانم.»

رمان‌های او با اطمینان از قرن‌ها و قاره‌های مختلف عبور می‌کنند و سیاست، تاریخ، فمینیسم و محیط زیست را در بر می‌گیرند؛ آثاری که معمولاً با چاشنی رئالیسم جادویی یا عرفان همراه‌اند.

تازه‌ترین اثر او، «در یک لحظه کوتاه، تمام ابدیت»، روایتی داستانی از زندگی گوستاو فلوبر است که با شیوه‌ای خلاقانه و متفاوت نوشته شده است. شافاک در حالی که بر سر قهوه در غرب لندن نشسته‌ایم، می‌گوید: «این کتاب در واقع نامه عاشقانه من به ادبیات است.» او ۵۴ سال دارد و در ۱۸ سال گذشته به همراه همسر و دو فرزندش در لندن زندگی کرده است. …