چراغی که روشن ماند

 دیروز، ۱۷ مهر ۱۴۰۵، خبر درگذشت او رسید. محسن خلیلی‌عراقی از میان ما رفت و زندگی پر برکت‌اش به پایان رسید. زندگی مردی که چند نسل از ایرانیان، بی‌آنکه لزوما چهره‌اش را بشناسند، با حاصل کارش زندگی کرده‌اند. نام بوتان برای نسل‌های قدیمی‌تر، بخشی از خاطره خانه است. از کپسول‌های گاز و اجاق‌های قدیمی تا آبگرمکن‌هایی که آب گرم را به خانه‌ها می‌رساندند. پشت این نام آشنا، زندگی خانواده‌ای قرار دارد که ساختن را جدی گرفته بودند و محسن، یکی از مهم‌ترین نگهبانان این میراث بود. داستان او از تهران سال ۱۳۰۸ آغاز شد. در محله دربند بزرگ شد، در مدرسه‌های شمیران درس خواند و در سال ۱۳۲۸ به دانشکده فنی دانشگاه تهران راه یافت. پدرش، محمود خلیلی، مرد تجربه و ابتکار بود. معلمی که به صنعت روی آورده و در برق‌رسانی و فعالیت‌های فنی کار کرده بود. محسن در چنین خانواده‌ای با کار آشنا شد. بعدها، هنگامی که پدر برای اجرای ایده استفاده از گاز مایع از او کمک خواست، همراهش شد. رابطه پدر و پسر، به همکاری‌ای انجامید که اثرش از خانه و خانواده آنها بسیار فراتر رفت. 

در جنوب ایران، گاز می‌سوخت و در خانه‌های مردم، تهیه سوخت و روشن نگه داشتن اجاق، بخشی از زحمت روزانه بود. خانواده خلیلی میان این دو تصویر، امکانی برای کار و خلاقیت دیدند. بوتان در سال ۱۳۳۲ و چند روز قبل از وقایع ۲۸ مرداد، شکل گرفت و پدر و پسر، با مطالعه تجربه‌های خارجی، راه استفاده از گاز مایع را دنبال کردند. آنها بوتان را خیلی زودتر از شرکت ملی گاز به ثبت رساندند. اما رساندن سوخت تازه به خانه‌ها، تنها به تجهیزات نیاز نداشت. مردم باید به چیزی اعتماد می‌کردند که هنوز برایشان ناآشنا بود.  سوختی که می‌توانست آسایش بیاورد، اما مثل همه پدیده‌های آن زمان، اولش ترس هم ایجاد می‌کرد. تصور کنید، زنان آن سوی خیابان می‌ایستادند و با ترس به اجاق گاز پشت ویترین نگاه می‌کردند که برای خودش می‌سوخت و آب را به جوش می‌آورد. و بوتان به این شکل به خانه‌های مردم راه یافت و مطبخ‌های دود گرفته، به آشپزخانه‌های امروزی تغییر شکل دادند. …