در نخستین الگو، هوش مصنوعی در نقش دستیار ارتقادهنده کارآیی معلم ظاهر میشود. بر اساس یافتههای OECD، عمده مصرف معلمان در این سطح، معطوف به خلاصی از امور اداری و دیوانسالارانه، خلاصهسازی متون تخصصی و بازطراحی طرحدرسهای متناسب با نیازهای هر کلاس است. از منظر اقتصاد آموزش، مساله اصلی در این الگو، آزادسازی ساعات کاری اتلافشده و انتقال تمرکز نیروی انسانی به تعامل کیفی با فراگیران است؛ امری که بازدهی سرمایه انسانی در بخش آموزش را بهطور مستقیم ارتقا میدهد.
الگوی دوم، هوش مصنوعی را به عنوان مکمل و تسهیلکننده فرآیند شناخت برای دانشآموز به کار میگیرد. چین در سند استراتژیک آموزشی خود برای سال ۲۰۲۶، صراحتا هدفگذاری خود را بر پایه یادگیری شخصیسازیشده استوار کرده است. در این چارچوب، سیستمهای هوشمند با تحلیل متغیرهای رفتاری و شناختی دانشآموز، مسیرهای یادگیری و تمرینها را متناسب با سطح و توان فردی تنظیم میکنند؛ رویکردی که در صورت تحقق، گامی در جهت توازنبخشی به کیفیت آموزش در میان دهکهای گوناگون اجتماعی خواهد بود.
در سومین مدل، هوش مصنوعی از یک ابزار کمکی خارج شده و به یکی از ارکان اصلی برنامه درسی تبدیل میشود. تجربه شانگهای نماد بارز این رویکرد است. در این نمونه، هوش مصنوعی از پایههای چهارم و هفتم با حداقل ۳۰ ساعت آموزش سالانه در قالب دروس بومی نهادینه شده و همزمان بیش از ۶ هزار معلم برای آمادهسازی محتوا و افزون بر ۱۵هزار معلم برای تدریس مستقیم این حوزه آموزش دیدهاند. امارات متحده عربی نیز با تدوین چارچوب ملی سواد AI، الگوی جامع آموزشی را از سطح پیشدبستانی تا پایاندوره متوسطه (K-۱۲) اجرا کرده تا نیروی کار آینده را با منطق حکمرانی الگوریتمی متناسب سازد. …
