قصه پرغصه روابط تجاری ایران و روسیه - دیپلماسی ایرانی

دیپلماسی ایرانی: روابط جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه طی سه دهه گذشته، از گسترش مناسبات سیاسی و همکاری‌های منطقه‌ای به سمت شکل‌گیری یک مشارکت راهبردی حرکت کرده؛ امضای موافقت‌نامه کریدور بین‌المللی شمال – جنوب، همکاری در چارچوب سازمان همکاری شانگهای و بریکس، انعقاد معاهده مشارکت جامع راهبردی و موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، از مهم‌ترین تحولات نهادی و حقوقی این روابط محسوب می‌شوند.

طرفه اینکه گسترش مناسبات سیاسی و شکل‌گیری چارچوب‌های حقوقی – نهادی، تعمیق روابط اقتصادی، توسعه سرمایه‌گذاری مشترک و ایجاد زنجیره‌های پایدار تجاری را خلق نکرد. مسئله اصلی روابط اقتصادی دو کشور، نه فقدان ظرفیت یا نبود ارتباطات سیاسی، بلکه ضعف در تبدیل این ظرفیت‌ها و توافق‌ها به قراردادهای تجاری مستمر، خدمات حمل‌ونقل رقابت‌پذیر، تأمین مالی پایدار و همکاری‌های تولیدی است.

درحالی‌که طی سه دهه گذشته ارزش مبادلات کشور بین ۱ تا ۴ میلیارد دلار در نوسان بوده و صرفاً در سال ۲۰۲۲ به ۵ میلیارد دلار نزدیک شده، سفیر روسیه در ایران این میزان را در سال ۲۰۲۵ در حدود ۵.۸ میلیارد دلار اعلام کرد؛ درحالیکه بررسی کالاهای مبادله‌شده نشان می‌دهد که تنوع‌بخشی به تجارت و پیوند صنایع دو کشور همچنان از الزامات اصلی توسعه مناسبات اقتصادی است.

برای نمونه، بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۳، حدود ۸۱٫۱ درصد صادرات روسیه به ایران را مواد غذایی و مواد اولیه کشاورزی تشکیل می‌داد وسهم ماشین‌آلات و تجهیزات حدود ۸٫۸ درصد بود. در واردات روسیه از ایران نیز موادغذایی و مواد اولیه کشاورزی ۵۷٫۸درصد و محصولات شیمیایی ۲۲٫۱درصد را به خود اختصاص داد.  …