خدای فلسفۀ ارسطو کیست؟

 ارسطو معتقد بود همه‌چیز در جهان پیوسته در حال تغییر است. به باور او، پشت هر حرکتی زنجیره‌ای از رویدادها قرار دارد که آن را پدید می‌آورند. او استدلال می‌کرد که این زنجیره سرانجام باید به چیزی برسد که دیگر چیزها را به حرکت درمی‌آورد، اما خود حرکت نمی‌کند؛ اصلی که آن را محرک نخستین یا محرک نامتحرک می‌نامید.

به گزارش فرادید؛ از نظر ارسطو، تغییر امری ازلی است. نمی‌توان از نخستین تغییر سخن گفت، زیرا هر تغییری باید به‌واسطه چیزی پیش از خود به حرکت درآمده باشد و آن عامل پیشین نیز به نوبه خود مستلزم تغییری دیگر باشد و این زنجیره تا بی‌نهایت ادامه یابد. درحالی‌که افلاطون خدا را موجودی در نهایت کمال و شبیه به ایدۀ خیر می‌دانست که سرچشمه نهایی حقیقت و هستی است، خدای ارسطو مفهومی انتزاعی و فلسفی است.

برخلاف خدایان انسان‌وار دین یونان باستان، خدای ارسطو ضرورتی فلسفی است؛ توضیح نهایی حرکت، تغییر و خود وجود. این نظریه که عمدتاً در کتاب دوازدهم مابعدالطبیعه، موسوم به لامبدا، مطرح شده و با مباحث کتاب فیزیک تکمیل می‌شود، خدا را واقعیتی کامل، ابدی و غیرمادی معرفی می‌کند که فعالیتش چیزی جز تفکر محض نیست.

محرک نامتحرک صرفاً موجود دیگری درون کیهان نیست، بلکه علت غایی همه حرکت‌ها و نظم جهان است؛ اصلی نهایی که فهم‌پذیری جهان به آن وابسته است. ارسطو درباره خدا و وجود او

ارسطو استدلال می‌کند که برای وجود خدا باید جوهری ابدی و فناناپذیر وجود داشته باشد؛ زیرا در غیر این صورت، همه‌چیز فانی خواهد بود. ازآنجاکه جهان و زمان خود فانی نیستند، چنین جوهری ضرورتاً باید وجود داشته باشد. این استدلال در فصل هفتم کتاب دوازدهم مابعدالطبیعه مطرح می‌شود. ارسطو در آنجا می‌گوید این جوهر بالفعل و ابدی باید محرک نامتحرکی یگانه باشد که سرچشمه همه فرایندها و تغییرات است، اما خود در معرض هیچ فرایند یا تغییری قرار نمی‌گیرد. این جوهر به عالی‌ترین شکل زندگی از نظر ارسطو مشغول است: تفکر محض. …