حفاظت از زبان سیاست

  مرضیه حسینی‌نژاد، گروه اندیشه / دکتر محمدجواد غلامرضا کاشی، استاد اندیشه‌سیاسی دانشگاه علامه‌طباطبایی، در نشست «چالش‌های علوم‌اجتماعی ایران در زمانه بحران» که در دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد، محور بحث خود را همین پرسش قرار داد. بحث غلامرضا کاشی بر یک تمایز بنیادی استوار بود که «جنگ، میدان تنازع است؛ سیاست، میدان تنظیم تنازع» بنابراین لازم است که در میانه جنگ، از سیاست حفاظت کرد؛ هرجا منطق اول به جای دومی بنشیند، ظرفیت‌های سیاسی جامعه کاهش می‌یابد. از همین رو، به باور او، یکی از مسئولیت‌های مهم علوم‌اجتماعی در زمانه بحران، حراست از همان فاصله‌ای است که میان «جنگ» و «سیاست» وجود دارد؛ فاصله‌ای که به جامعه اجازه می‌دهد، حتی در سخت‌ترین شرایط، همچنان «سیاسی» بماند و در عرصه داخلی میل به گفت‌وگو و رقابت و تعامل داشته باشد.

غلامرضا کاشی یکی از مهم‌ترین وظایف اصحاب علوم‌اجتماعی در شرایط بحران را کمک به حفظ «ظرفیت‌های سیاسی» دانست که امکان می‌دهند اختلاف‌ها و تعارض‌ها ی یک جامعه همچنان در چارچوب سیاست، گفت‌وگو و رقابت مدیریت شوند. 

او در توضیح مفهوم «ظرفیت سیاسی» گفت: «ظرفیت سیاسی یعنی توان یک جامعه سیاسی برای آن‌که تعارضات، خشونت‌ها و جدال‌های داخلی را از شکل آنتاگونیستی (تعارضی و ستیزه‌جویانه) به شکل رقابت، همکاری، تفاهم و تعادل اجتماعی دربیاورد.»

لزوم حفظ ظرفیت‌های سیاسی

این استاد علوم‌سیاسی از لزوم بهره‌گیری از ظرفیت‌های سیاسی در شرایط بحران گفت و این ظرفیت را هم در ساختار سیاسی و هم در عرصه عمومی و جامعه برشمرد. به گفته او، از یک سو نهادها و قواعد سیاسی باید بتوانند تعارض‌های اجتماعی را در مسیرهای سیاسی سامان دهند و از سوی دیگر، جامعه باید از سنت‌ها و مهارت‌هایی برخوردار باشد که اختلاف‌ها را از مسیرهای خشونت‌آمیز دور کند.  …