حافظ راه زیست و عشق می‌نماید

احسان اقبال سعید - نویسنده - به مناسبت روز بزرگداشت حافظ (بیستم مهرماه) در یادداشتی با عنوان «که عشق آسان نمود اول...» که برای انتشار در اختیار ایسنا قرار داده، نوشته است:

«بیستم ماه مهر در گاه‌شمار روز «حافظ» نام گرفت و به این نام معطر شد، مردان بزرگ با مرگ تمام نمی‌شوند و سرآغازی برای خواندن و دریافتن اندیشه و غرقه شدن در لذت کلمات و دریای مواج دانایی‌شان آغاز می‌شود. تندیس و یادمانشان شاید تلاشی است تا انسان امروز از هیاهو و در سطح ماندن به عمق حکمت برود و دانایی و پرسش‌های اساسی را به زبانی حریرگونه و موزون بشنود و بخواند و این خاصیت جهان پارسی زبان است که شاعرانه می‌اندیشد و عمیق‌ترین حکمت و دریافت‌ها را شعرگون و شبیه کرشمه بر کاغذ می‌آورد و انسان امروز هم از خواندن و شنیدن شرمسار و البته متفکر می‌شود.

حافظ شیراز چنین است و شاید ترجمان آن سخن حکیم فردوسی که «نمیرم از این پس که من زنده‌ام/ که تخم سخن را پراکنده‌ام.» حافظ حکایت پارسی‌گوی مومنی است که کلمات در حکم وحی و امانتی الهی و در تداوم سنت محمدی بر جان و جهانش جاری می‌شوند و برای همین است که شعرش فراتر از کلمه ستایش می‌شود که برای کمتر شاعری اتفاق افتاده است. بر رف خانه هست و به گاه تفنن و تردید، پیر خانوده که چراغ است و فرزانه با آدابی لبریز احترام می‌گشاید و امید دارد مرد شیرازی بخواند «یوسف گمگشته بازآید به کنعان غم مخور/کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور/ ای دل غمدیده حالت به شود/ وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور...»

اگر بر همین دو بیت حافظ درنگ کنیم و بر لب جوی مولیان بنشینیم و احوال و اقوال را از نظر بگذرانیم، راز این ستایش و ماندن حافظ پس از سالیان را در می‌یابیم... یوسف گمگشته باز آید به کنعان غم مخور... حکایت غم و سرگشتی و غم  همزاد انسان است و گمگشتگی و سرگشتگی برای چه و در کجا؟ انسان به حکم هوشمندی و پیامبر ودیعه نهاده شده‌ای بنام عقل از درگاه غریزه می‌گذرد و از بودن خود پرسش می‌کند و می‌خواهد دریابد کجاست و برای چه؟ و این رنج مداوم و دندان طلا و سپس بی دندانی و قطع لذت برای چیست؟ پس پرسش می‌کند و یکی می‌شود مولانا که «ز کجا آمده‌ام؟ آمدنم بهر چه بود؟» …