از قایق‌های رزمی تا موشک‌اندازهای فوق‌سریع؛ روایت چهار دهه تحول قدرت دریایی ایران

تحول قدرت دریایی ایران در چهار دهه گذشته، تنها به افزایش تعداد شناورها یا توسعه تجهیزات نظامی محدود نبوده است؛ بلکه تغییر در ماهیت مأموریت‌ها، ارتقای فناوری‌های بومی و حرکت از قایق‌های سبک مسلح به شناورهای موشک‌انداز، اژدرافکن، پدافندی و بدون‌سرنشین، بخشی از روند شکل‌گیری راهبرد دفاع دریایی جمهوری اسلامی ایران را نشان می‌دهد.

حضرت آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب، در پیام خود به مناسبت هفته دفاع مقدس و دومین سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله، با مقایسه دوران وابستگی ایران با شرایط کنونی کشور، به تغییر موازنه قدرت در آب‌های جنوبی اشاره کردند؛ از روزگاری که این آب‌ها جولانگاه نیروهای بیگانه بود تا شرایطی که به تأکید ایشان، مقاومت و اقدامات رزمندگان و محافظان تنگه هرمز، متجاوزان را با عقب‌نشینی مواجه کرده است.

این مقایسه، تنها یادآور تغییرات سیاسی و نظامی ایران نیست؛ بلکه فرصتی برای بررسی مسیری است که صنایع دفاعی کشور در حوزه دریا طی کرده‌اند. مسیری که در آن، شناورهای کوچک و چابک به بخشی از ساختار چندلایه دفاع دریایی تبدیل شده‌اند و مأموریت‌هایی فراتر از گشت‌زنی و درگیری‌های متعارف را بر عهده گرفته‌اند. از قایق‌های مسلح دفاع مقدس تا شناورهای هوشمند رزمی

در دوران دفاع مقدس، قایق‌های سبک مجهز به تیربار و راکت‌انداز، بخش مهمی از ظرفیت عملیاتی نیروهای ایرانی در آب‌های جنوبی را تشکیل می‌دادند. محدودیت امکانات و شرایط جنگی، ضرورت استفاده از شناورهایی چابک، کم‌هزینه و متناسب با جغرافیای خلیج فارس را افزایش داده بود.

اما طی چهار دهه بعد، این الگو دستخوش تغییر شد. توسعه طراحی بدنه، استفاده از پیشران‌های قدرتمند، نصب موشک‌های هدایت‌شونده، گسترش سامانه‌های شناسایی و ناوبری و ورود فناوری کنترل از راه دور، شناورهای تندرو را از قایق‌های سبک مسلح به سکوهای چندمنظوره رزمی تبدیل کرد.

امروز در کنار شناورهای توپخانه‌ای و راکت‌انداز، نمونه‌هایی با قابلیت حمل موشک‌های ضدکشتی، سامانه‌های پدافند هوایی، اژدر و تجهیزات هدایت از راه دور در ساختار دریایی ایران معرفی شده‌اند. سرعت برخی از این شناورها نیز بر اساس مشخصات اعلام‌شده، از ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت فراتر می‌رود. …