کدام فرضیه بدتر است: کنسرت جهانی قدرت‌های بزرگ یا جنگ؟

به گزارش تجارت نیوز، ریل کلیر ورد با انتشار یادداشتی مدعی شد: نظامی ژئوپلیتیکی در قرن نوزدهم حاکم بود که «کنسرت اروپا» نامیده می‌شد. این سازوکار، پس از جنگ‌های ویرانگر انقلاب فرانسه و دوران امپراتوری ناپلئون، توانست صلح و ثباتی نزدیک به یک قرن را در جهان برقرار کند؛ هرچند در این دوره انقلاب‌ها و جنگ‌های کوچکی نیز رخ داد. قدرت‌های بزرگ اروپا از سال ۱۷۹۲ تا ۱۸۱۵ به‌طور مداوم با یکدیگر جنگیدند؛ جنگ‌هایی که بیش از سه میلیون کشته نظامی و بیش از یک میلیون قربانی غیرنظامی بر جای گذاشت. در واقع، این جنگ‌ها ماهیتی جهانی داشتند و به دریاهای آزاد و آمریکای شمالی نیز کشیده شدند؛ از جمله در قالب جنگ ۱۸۱۲.

با فروکش کردن جنگ‌ها، نمایندگان قدرت‌های بزرگ از سپتامبر ۱۸۱۴ تا ژوئن ۱۸۱۵ در وین گرد هم آمدند تا صلح را به قاره اروپا بازگردانند. هنری کیسینجر در کتاب «جهانی که بازسازی شد: مترنیخ، کاستلری و مسائل صلح در سال‌های ۱۸۱۲ تا ۱۸۲۲» به این رویداد پرداخته است. تجربه کنسرت اروپا، با وجود موقتی بودن آن ــ چرا که هیچ‌چیز در سیاست بین‌الملل پایدار نیست ــ درس‌های مهمی درباره حفظ صلح و ثبات دارد؛ درس‌هایی که نادیده گرفتن آنها می‌تواند بهای سنگینی داشته باشد. بهای جلوگیری از بازگشت شبح ناپلئون

کیسینجر در این کتاب نوشت: سیاستمدارانی که در وین گرد هم آمدند و بسیاری از جانشینان آنها در قرن نوزدهم، واقع‌گرایانی محافظه‌کار بودند. کلمانس فون مترنیخ، صدراعظم اتریش، نمونه برجسته این رویکرد به شمار می‌رفت. او خود را «مرد نثر، نه شعر» می‌نامید و معتقد بود در امور بین‌المللی باید «خونسردانه، بر اساس مشاهدات و بدون نفرت یا پیش‌داوری» عمل کرد.

یکی از معاصران مترنیخ درباره او گفته بود: «مردی نبود که شور و احساسات شدید یا اقدامات جسورانه داشته باشد؛ نابغه نبود، اما استعدادی بزرگ داشت؛ خونسرد، آرام، تزلزل‌ناپذیر و حسابگری تمام‌عیار بود.» کیسینجر نیز او را فردی «زیرک»، «انعطاف‌پذیر» و «گوشه‌گیر» توصیف می‌کند که «هنر کشورداری را با خونسردی دنبال می‌کرد». هدف دیپلماتیک مترنیخ، «بازگرداندن تعادل» به اروپا بود تا ناپلئون دیگری نتواند جهان را درگیر جنگی بزرگ کند. …