ناکارآمدی الگوهای سنتی و آمرانه در تربیت نسل جدید

در حالی که نظام‌های تربیتی و خانواده‌ها همچنان برای کنترل رفتارهای پرخطر نوجوانان بر رویکردهای آمرانه و سخت‌گیری‌های کلاسیک اصرار دارند، شواهد نشان می‌دهد که همین نگاه، نوجوان را به سمت انسداد ارتباطی و گریز از توصیه‌های بهداشتی و اخلاقی سوق می‌دهد. در نگاه نوجوانِ امروز، آنچه بزرگسالان انضباط می‌نامند، اغلب چیزی جز تجاوز به حریم شخصی یا کنترل‌گری بی‌دلیل نیست؛ موضوعی که دیواری از بی‌اعتمادی میان نسل‌ها کشیده است.

روانشناسان اجتماعی تأکید دارند که ما با یک تناقض کشنده روبه‌رو هستیم؛ هرچه بزرگسالان با صدای بلندتر و اقتدار بیشتری پیام‌های خود را به نوجوان تحمیل می‌کنند، او نیز لایه‌های دفاعی خود را ضخیم‌تر می‌کند. در این وضعیت، نوجوان برای فرار از فشارِ امر و نهی، به کانون‌های امن خودساخته پناه می‌برد که اغلب از دید نظارتی بزرگسالان پنهان است.

چرا روش‌های تربیتی گذشته دیگر جواب نمی‌دهد؟

زمان آن رسیده است که نظام تربیتی از مدیریت پادگانی به سوی مدیریت گفت‌وگومحور حرکت کند. اصلاح این روند نیازمند بازتعریف رابطه با نسل جدید است؛ رابطه‌ای که در آن سلطه جای خود را به همراهی آگاهانه و دستور جای خود را به تعامل پرسشگرانه بدهد. اگر این گسل با پل اعتماد ترمیم نشود، خانواده‌ها شاهد حضور بیگانگانی در خانه‌های خود خواهند بود که جهانشان کیلومترها از دنیای بزرگسالان فاصله دارد؛ چراکه حقیقت این است؛ نوجوان امروز پیش از هر چیز، به شنیده شدن نیاز دارد.

یک روان‌شناس و استاد دانشگاه، با بیان اینکه در دنیای امروز که شکاف میان نسل‌ها بیش از هر زمان دیگری عمیق شده و روش‌های سنتی تربیت و مدیریت رفتار نوجوانان دیگر پاسخگو نیستند، گفت: تکیه بر دستورات آمرانه و رویکردهای سلبی، نه تنها راهکار موثری برای پیشگیری از رفتارهای پرخطر نیست، بلکه در بسیاری از موارد، باعث تقویت گارد دفاعی در نوجوانان شده و آن‌ها را از پذیرش پیام‌های بهداشتی و تربیتی دور می‌کند.

ملیحه شامکوئیان، در گفت و گو با ایسنا افزود: ما در دورانی هستیم که واقعیت زیست نوجوان با آنچه در کتاب‌های درسی یا موعظه‌های سنتی تدریس می‌شود، فاصله زیادی دارد. …