نخستینبار در مهرماه ۱۴۰۴ خبر الحاق حریم درجه دو تختجمشید به طرح توسعه شهری مرودشت منتشر شد؛ موضوعی که همان زمان با انتقادهایی از سوی کارشناسان میراث فرهنگی و باستانشناسان روبهرو شد.
در همان مقطع، اسفندیار عبداللهی، نماینده مرودشت، نقشهای را منتشر کرد و گفت قرار است حدود ۹۶۱ هکتار به محدوده شهری مرودشت اضافه شود. بررسیهای باستانشناسی روی این نقشه نشان داد که حدود ۴۶۰ هکتار از این ۹۶۱ هکتار، در محدوده حریم درجه دو تختجمشید قرار دارد؛ محدودهای که علاوه بر اراضی بکر منطقه باستانی فیروزی، با بخشی از شهر هخامنشی پارسه که هنوز کاوش نشده، مرتبط است.
مقایسه نقشه منتشرشده از سوی نماینده مرودشت با نقشه باستانشناسی ویلیام سامنر، که پیش از انقلاب تهیه شده و محدوده حریم درجه دو را بهخوبی مشخص میکند، نیز نشان داد که بخش قابلتوجهی از محدوده مورد بحث با حریم حفاظتی تختجمشید و محوطههای شمارهگذاریشده آن همپوشانی دارد؛ از جمله محوطه شماره ۵ که تل آجری را دربرمیگیرد. چرا حریم تختجمشید اهمیت دارد؟
تختجمشید بهعنوان یکی از مهمترین آثار باستانی ایران و متعلق به دوره هخامنشی، تنها به محدوده کاخها و تختگاه محدود نمیشود و برای حفاظت از آن، چند لایه حفاظتی شامل عرصه و حریمهای درجه یک، دو و سه تعیین شده است.
عرصه، محدوده اصلی اثر را شامل میشود؛ همان جایی که کاخها، تختگاه هخامنشی و بخش اصلی محوطه باستانی قرار دارند. در این محدوده ساختوساز، حفاری، تغییر کاربری و حتی کاشت یا قطع درختان ممنوع است.
در حریم درجه یک نیز ضوابط حفاظتی بسیار سختگیرانه است و محدودیتهای مربوط به عرصه تا حد زیادی در این محدوده نیز اعمال میشود. حتی تغییر کاربری اراضی در این حریم ممنوع است. هدف از تعیین این محدوده، حفاظت یکپارچه از اثر، هم از نظر فیزیکی و هم از منظر بصری، عنوان شده است. …
