جنگ ایران و آمریکا چگونه هزینه‌ها، وابستگی‌ها و توازن قدرت جهانی را بازتوزیع می‌کند؟ - دیپلماسی ایرانی

دیپلماسی ایرانی: جنگ را معمولاً با میزان تخریب، تعداد حملات، تلفات انسانی و سرزمینی که از دست می‌رود می‌سنجند. اما این تصویر، فقط بخشی از واقعیت را نشان می‌دهد. جنگ، علاوه بر آنچه نابود می‌کند، ارزش چیزهای دیگر را هم تغییر می‌دهد: مسیرهای انتقال انرژی، زنجیره‌های تأمین، زیرساخت‌های ارتباطی، محل سرمایه‌گذاری، امنیت تجارت و حتی محاسبات کشورها درباره اینکه به چه کسی و به چه مسیری می‌توان اعتماد کرد.

از این منظر، جنگ ایران و آمریکا صرفاً رویارویی دو طرف یا بحرانی محدود به خاورمیانه نیست. پیامدهای آن به بازار انرژی، اقتصادهای آسیایی، تجارت جهانی، امنیت غذایی و رقابت بر سر زیرساخت‌های فناوری سرایت می‌کند. کشورهایی که مستقیماً در میدان نبرد حضور ندارند نیز ممکن است هزینه جنگ را بپردازند؛ نه لزوماً با از دست دادن سرزمین یا نیروی نظامی، بلکه با افزایش هزینه واردات، اختلال در دسترسی به مواد اولیه، تغییر مسیرهای تجاری و بالا رفتن ریسک سرمایه‌گذاری.

مساله مهم‌تر این است که این هزینه‌ها به‌طور یکسان توزیع نمی‌شوند. برخی کشورها ممکن است از افزایش قیمت یک کالا سود ببرند، اما هم‌زمان به‌دلیل اختلال در صادرات یا آسیب‌پذیری زیرساخت‌هایشان زیان کنند. برخی دیگر ممکن است در کوتاه‌مدت با افزایش هزینه‌ها روبه‌رو شوند، اما از فرصت ایجادشده برای تنوع‌بخشی به منابع تأمین یا جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید استفاده کنند. بنابراین، جنگ فقط توازن نظامی را تغییر نمی‌دهد؛ می‌تواند توازن اقتصادی و موقعیت راهبردی کشورها را نیز جابه‌جا کند.

وقتی مزیت انرژی به آسیب‌پذیری تبدیل می‌شود

تنگه هرمز نمونه روشنی از این تناقض است. پیش از جنگ، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی از این گذرگاه عبور می‌کرد؛ مسیری که یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود. اختلال در آن، فقط به افزایش قیمت نفت محدود نمی‌شود. هزینه حمل‌ونقل، بیمه، تولید صنعتی و تأمین کالا نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد و پیامدها به اقتصادهایی می‌رسد که هزاران کیلومتر از منطقه درگیری فاصله دارند. …