از یک پل قوسی چدنی در زادگاه انقلاب صنعتی گرفته تا پلهای معلقی که تقریبا دو کیلومتر دهانه دارند، میخواهیم با این ۱۰ سازه آشنا شویم به دلیل تاثیرشان بر حملونقل، جامعه و مهندسی مورد توجه قرار گرفتهاند. ۱. پل آیرون بریج در انگلستان
پل آیرون بریج (Iron Bridge) که در سال ۱۷۷۹ بر فراز رودخانه سِوِرن در انگلستان تکمیل شد، به طور گسترده به عنوان نخستین پل آهنی جهان شناخته میشود.
اهمیت این پل بسیار فراتر از ایجاد یک مسیر عبور ساده بود. این سازه نشان داد که میتوان از چدن برای ساخت سازهای بزرگ و باربر استفاده کرد؛ آن هم در دورهای که انقلاب صنعتی در حال متحول کردن تولید فلزات بود.
این پل به تثبیت آهن بهعنوان یک ماده جدی و قابل اتکا در ساختوساز کمک کرد و به نمادی ماندگار از مهندسی دوران صنعتی تبدیل شد. ساخت آن همچنین به توسعه منطقه اطراف آیرونبریج کمک کرد؛ منطقهای که یکی از مهمترین مناطق صنعتی بریتانیا به شمار میرفت. ۲. پل ریالتو در ونیز، ایتالیا
پل ریالتو (Rialto Bridge) که در سال ۱۵۹۱ تکمیل شد، جایگزین چندین پل چوبی شد و تا قرن نوزدهم، تنها مسیر پیادهروی میان دو سوی کانال بزرگ ونیز بود.
قوس سنگی منفرد این پل بیش از ۲۸ متر دهانه دارد و امکان عبور قایقها را از زیر آن فراهم میکند. پایههای پل نیز بر روی هزاران شمع چوبی ساخته شدهاند.
پل ریالتو چیزی فراتر از یک مسیر عبور بود. این پل مرکز سیاسی ونیز را به قلب تجاری شهر متصل میکرد و به جابهجایی مردم و کالاها در یکی از بزرگترین شهرهای تجاری اروپا کمک میکرد. ۳. پل معلق منای در ولز
پل معلق منای (Menai Suspension Bridge) که توسط توماس تلفورد طراحی و در سال ۱۸۲۶ افتتاح شد، نقطه عطفی در حوزه حملونقل و مهندسی پلهای معلق بود.
دهانه اصلی ۵۷۹ فوتی، معادل حدود ۱۷۶ متر، هنگام تکمیل طولانیترین دهانه پل در جهان بود و امکان عبور جاده مهم میان لندن و هولیهد را از روی تنگه خطرناک منای فراهم کرد.
مهمتر از همه، این پل نشان داد که پلهای معلق میتوانند برای ایجاد دهانههای طولانی و اقتصادی در مسیرهای جادهای مورد استفاده قرار گیرند.
طراحی این پل برای چندین دهه بر توسعه پلهای معلق تأثیر گذاشت و این نوع پل را به راهکاری عملی برای عبور از موانع بزرگ تبدیل کرد. ۴. پل بروکلین در نیویورک، آمریکا
هنگامی که پل بروکلین در سال ۱۸۸۳ افتتاح شد، یکی از بلندپروازانهترین پروژههای زیرساختی قرن نوزدهم بود.
طراحی جان روبلینگ ترکیبی از یک سیستم پل معلق با عناصر سختکننده بود و در آن از کابلهای فولادی استفاده شد. برجهای عظیم سنگی نیز از این گذرگاه پشتیبانی میکردند.
این پل نشان داد که میتوان از ترکیب فناوریهای جدید و طراحی سازهای برای ساخت پلهایی با ابعاد بیسابقه استفاده کرد و به یکی از نمادهای مهندسی قرن نوزدهم تبدیل شد. ۵. پل چهارم در اسکاتلند
پل چهارم (Forth Bridge) که در سال ۱۸۹۰ افتتاح شد، نخستین پل بزرگ چنددهانه جهان با سازه کنسولی بود.
سه برج عظیم و بازوهای کنسولی آن دهانههایی به طول ۵۲۱ متر ایجاد کردند و حدود ۵۴ هزار تن فولاد نرم در ساخت این سازه به کار رفت.
این پل نقطه عطفی در گذار از آهن به فولاد بود و نشان داد که ساختارهای کنسولی میتوانند بارهای سنگین و فواصل طولانی مورد نیاز راهآهنها را تحمل کنند.
پل چهارم پس از گذشت بیش از ۱۳۵ سال از افتتاحش، همچنان برای حملونقل ریلی مسافری و باری فعال است. ۶. پل جورج واشنگتن در نیویورک، آمریکا
پل جورج واشنگتن هنگامی که در سال ۱۹۳۱ افتتاح شد، انتظارات درباره توانایی پلهای معلق را به طور اساسی تغییر داد.
دهانه اصلی آن ۳۵۰۰ فوت، معادل حدود ۱۰۶۷ متر بود؛ یعنی تقریباً دو برابر طولانیترین دهانه پل معلق قبلی.
اوتِمار آمان، مهندس ارشد پروژه، رویکردی سبکتر برای سازه سختکننده پل توسعه داد که انعطافپذیری بیشتری ایجاد میکرد و تقریبا ۱۰ میلیون دلار در هزینهها صرفهجویی کرد.
شاید مهمتر از همه این بود که آمان پل را از ابتدا با در نظر گرفتن امکان ساخت عرشه پایینی در آینده طراحی کرد.
این پیشبینی به پل اجازه داد از ۶ خط در طبقه بالایی به یک گذرگاه عظیم ۱۴ خطه تبدیل شود و به نمونهای تاثیرگذار از طراحی زیرساختها با در نظر گرفتن نیازهای آینده تبدیل شد. ۷. پل گلدن گیت در سانفرانسیسکو، آمریکا
پل گلدن گیت در سال ۱۹۳۷ افتتاح شد؛ پس از آنکه مهندسان با چالشهایی مانند بادهای شدید، آبهای عمیق، جزرومدهای قدرتمند و تنگهای به عرض ۱.۷ مایل، حدود ۲.۷ کیلومتر روبهرو شدند.
دهانه اصلی معلق این پل با طول ۴۲۰۰ فوت، حدود ۱۲۸۰ متر، در زمان خود طولانیترین دهانه پل در جهان بود.
اما اهمیت آن فقط به یک رکورد مهندسی محدود نمیشد. این پل حملونقل در اطراف خلیج سانفرانسیسکو را متحول کرد.
پیش از ساخت آن، منطقه مارین برای ارتباط با سانفرانسیسکو تا حد زیادی به کشتیهای فری وابسته بود.
پروژه گلدن گیت نشان داد که پلهای معلق میتوانند از روی پهنههای آبی بسیار بزرگ عبور کنند و در عین حال از نظر اقتصادی و سازهای نیز امکانپذیر باشند. ۸. پل بندرگاه سیدنی در استرالیا
پل بندرگاه سیدنی که در سال ۱۹۳۲ تکمیل شد، به بخش مرکزی یک سیستم یکپارچه حملونقل جادهای و ریلی تبدیل شد که سواحل شمالی و جنوبی شهر را به یکدیگر متصل میکرد.
قوس عظیم فولادی آن از دو سوی بندرگاه ساخته شد و سپس در بالای آب به یکدیگر متصل شدند.
در ساخت این پل بیش از ۵۳ هزار تن فولاد و ۶ میلیون پرچ به کار رفت.
این پل صرفا یک شاهکار مهندسی نبود؛ بلکه به تغییر چهره سیدنی مدرن کمک کرد و یک مسیر دائمی و پرظرفیت برای عبور از بندر ایجاد کرد؛ مسیری که پیش از آن، جابهجایی در این منطقه عمدتا تحت سلطه کشتیهای فری بود. ۹. پل آکاشی کایکیو در ژاپن
پل آکاشی کایکیو ژاپن که در سال ۱۹۹۸ افتتاح شد، مهندسی پلهای معلق را وارد دوران جدیدی کرد.
دهانه مرکزی ۱۹۹۱ متری آن همچنان طولانیترین دهانه مرکزی در میان پلهای معلق جهان است.
مهندسان برای ساخت این پل باید عواملی مانند بادهای شدید، زمینلرزهها، جریانهای قدرتمند جزرومدی و پیهای عمیق در آب را در نظر میگرفتند.
این پل همچنین به نمونه مهمی از استفاده از فناوریهای پایش در سازههای دارای دهانه بسیار طولانی تبدیل شد. حسگرها، تجهیزات جیپیاس و بادسنجها بهطور مداوم رفتار پل را بررسی میکنند.
مهندسی این سازه نشان داد که چگونه تحلیلهای رایانهای، مواد پیشرفته و پایش سازهای میتوانند در ساخت زیرساختهایی با مقیاسی بیسابقه در کنار یکدیگر به کار گرفته شوند. ۱۰. پل میلائو در فرانسه
پل میلائو (Millau Viaduct) که در سال ۲۰۰۴ افتتاح شد، نشان داد که مهندسی مدرن پل چگونه میتواند یک مسیر بزرگراهی را به سازهای تبدیل کند که تقریبا سبک و معلق در هوا به نظر برسد.
این سازه کابلی در سراسر دره تارن در فرانسه امتداد دارد و بلندترین دکل آن حدود ۳۴۳ متر ارتفاع دارد.
عرشه باریک و برجهای متعدد پل به بزرگراه اجازه میدهند بدون پیروی از عوارض زمین در پایین دره، از روی این دره عمیق عبور کند.
این پروژه نشان داد که چگونه میتوان مواد مدرن، طراحی آیرودینامیک، ساختوساز دقیق و مهندسی با کمک رایانه را با یکدیگر ترکیب کرد تا گذرگاههایی طولانی و مرتفع ساخته شوند، در حالی که اثر فیزیکی و بصری آنها بر چشمانداز طبیعی به حداقل برسد.
همچنین بخوانید معاون سازمان منطقه آزاد قشم: پلهای آسیبدیده امروز ترمیم میشوند شاهکار تازه چین که جهانی شد/ تبدیل بلندترین پل جهان به یک آبشار عظیم+ فیلم پلهای شگفتیساز ایران در جنگها را بشناسید + عکس لحظه هولناک ریزش پل موقت یک معدن+ فیلم
