سه شنبه ۲۹ خرداد ۱۳۹۷ / Tuesday, 19 June, 2018

بر فردوسی‌ پاک‌ ایشان‌ درود


بر فردوسی‌ پاک‌ ایشان‌ درود
عادت‌ كرده‌ایم‌ گزارش‌هایمان‌ همه‌ از تهران‌ باشد و میدان‌ ولیعصر و انقلاب‌ و... اما این‌ بار به‌ دیار خراسان‌ رفته‌ایم‌ و توس‌. مهد دلیران‌ و شاهنامه‌نویسان‌.هر چند هدف‌ اولیه‌ سفر دیدار با خانواده‌است‌، اما تقارن‌ این‌ روزها با روز بزرگداشت‌ «فردوسی‌» و تلفن‌های‌ یك‌ دوست‌ تو را وا می‌ دارد كه‌ اینجا هم‌ بیكار نمانی‌.
مشهدی‌ كه‌ باشی‌ و بخواهی‌ در مورد «فردوسی‌» گزارشی‌ تهیه‌ كنی‌، ناخودآگاه‌ احساس‌ غرور می‌كنی‌. تنت‌ مورمور می‌شود. چیزی‌ شبیه‌ به‌ ماشین‌ زمان‌ تو را می‌ برد به‌ هزار سال‌ قبل‌ و ما اسمش‌ را گذاشته‌ایم‌ «حافظه‌ تاریخی‌».
روزگار فردوسی‌؛ سوالات‌ متعددی‌ كه‌ ذهنت‌ را فرا می‌گیرد. از میان‌ خروارها اطلاعات‌ و تجربیات‌ مفید و غیرمفید كه‌ توی‌ ذهنت‌ خاك‌ می‌خورد می‌توانی‌ جوابی‌ برایشان‌ بیابی‌. اما اینكه‌ ارزشی‌ ندارد. باید بدانی‌ دیگران‌ چه‌ فكر می‌كنند. مردم‌ كجا هستند و تو كجا. آیا از میانگین‌ شان‌ بالاتری‌ یا پایین‌تر. تو می‌توانی‌ زندگینامه‌ كوتاهی‌ از فردوسی‌ بیان‌ كنی‌. مقداری‌ هم‌ شاهنامه‌ بلدی‌ كه‌ زیاد نیست‌. دیگر چه‌؟ بگذریم‌.
اولین‌ چیزی‌ را كه‌ مشخص می‌شود نمی‌دانی‌، نام‌ كامل‌ «فردوسی‌» است‌. این‌ را پیرمردی‌ می‌گوید كه‌ مسئول‌ نگهداری‌ از فضای‌ سبز داخل‌ «میدان‌ فردوسی‌» مشهد است‌. می‌داند كه‌ فردوسی‌ شاعر بوده‌. سعی‌ می‌كند با لهجه‌ تهرانی‌ جوابم‌ را بدهد. سختش‌ است‌. لهجه‌ مشهدیم‌ را نشانش‌ می‌ دهم‌ تا خیالش‌ راحت‌ شود. می‌گوید نام‌ كاملش‌ این‌ است‌: «حكیم‌ ابوالقاسم‌ فردوسی‌ طابرانی‌ توسی‌». اما «طابران‌» یعنی‌ چه‌؟ و از كجا آمده‌؟ نمی‌داند. این‌ را از جوانانی‌ كه‌ در یك‌ بعدازظهر نسبتا گرم‌ از اردیبهشت‌ به‌ سایه‌ درختان‌ مرتفع‌ میدان‌ پناه‌ آورده‌اند می‌پرسی‌.
یكیشان‌ اظهار بی‌اطلاعی‌ می‌كند. دیگری‌ می‌گوید نام‌ یك‌ بسته‌ بندی‌ چای‌ است‌. آن‌ جوان‌ اگر فقط‌ یك‌ بار بسته‌ بندی‌ همان‌ چای‌ را كامل‌ می‌خواند، می‌دانست‌ كه‌ «طابران‌» یا «تابران‌» نام‌ قدیم‌ منطقه‌یی‌ بوده‌ كه‌ «توس‌» قسمتی‌ از آن‌ به‌ شمار می‌رفته‌ است‌.
نسبت‌ به‌ آخرین‌ باری‌ كه‌ اینجا بوده‌یی‌ بعضی‌ چیزها فرق‌ كرده‌. مجسمه‌ را جلا داده‌اند و چند نورافكن‌ اطرافش‌ كار گذاشته‌اند. «حكیم‌ ابوالقاسم‌ فردوسی‌» یا «طابرانی‌ توسی‌» با كتابی‌ در دست‌ چپ‌ و دست‌ راستی‌ كه‌ رو به‌ روی‌ شهر به‌ مسافران‌ خوشامد می‌گوید. اما نه‌ انگار یك‌ چیز دیگر هم‌ تغییر كرده‌ است‌. روی‌ مجسمه‌ به‌ سمت‌ حرم‌ امام‌ هشتم(ع‌) چرخیده‌ است‌. گیج‌ می‌شوی‌. فكر می‌كنی‌. شاید اشتباه‌ می‌كنم‌.
اما واقعیت‌ با چندین‌ متر ارتفاع‌ جلوی‌ رویت‌ است‌. یاد روزهای‌ كودكی‌ می‌افتی‌ كه‌ با چه‌ تلاشی‌ سعی‌ می‌كردی‌ از پایه‌ مجسمه‌ بالا بروی‌. و بعد یاد «میدان‌ فردوسی‌» تهران‌. اما این‌ كجا و آن‌ كجا؟ مساحتش‌ ۲۰ یا ۳۰ برابر میدان‌ فردوسی‌ تهران‌ است‌. خود مجسمه‌ هم‌ ابهت‌ بیشتری‌ دارد. اما دور مجسمه‌ كه‌ می‌چرخی‌ و به‌ اطراف‌ كه‌ نگاه‌ می‌كنی‌ ابهت‌ از چشمت‌ می‌افتد و «آپارتمان‌های‌ مرتفع‌» نماد شكوه‌ قرن‌ اذیتت‌ می‌كند.
مجسمه‌ را گویا چند سال‌ قبل‌ بخاطر احترام‌ به‌ امام‌ رضا(ع‌) تغییر جهت‌ داده‌اند. این‌ نظر شخصی‌ «مرتضی‌» است‌. راننده‌ تاكسی‌ است‌. از او می‌پرسم‌ چقدر می‌گیرد مرا به‌ «توس‌» و آرامگاه‌ فردوسی‌ ببرد. می‌گوید «هر چی‌ تاكسیمتر بگوید.» سوار كه‌ می‌شوم‌ تازه‌ به‌ فكر می‌افتم‌ كه‌ می‌شد با اتوبوس‌ خطی‌ هم‌ بروم‌.
راه‌ حدود ۲۰ كیلومتر است‌ و فرصت‌ خوبی‌ برای‌ صحبت‌ در مورد «شاعران‌ ملی‌ ایران‌»:
چقدر «فردوسی‌» را می‌شناسی‌؟
مثل‌ كف‌ دستم‌. پنج‌ ساله‌ خطی‌ همین‌ مسیرم‌.
منظورم‌ را روشنتر می‌گویم‌. خنده‌اش‌ می‌گیرد و كمی‌ احساس‌ خجالت‌. باز هم‌ شغلش‌ را به‌ میان‌ می‌كشد.
به‌ واسطه‌ شغلم‌ تا حدودی‌ آشنایی‌ دارم‌. بعضی‌ وقت‌ها دكتر، مهندس‌ها سوار می‌شوند مثل‌ شما میان‌ صحبت‌هایشان‌ یك‌ چیزی‌ یاد می‌گیریم‌.
شاهنامه‌ خوانده‌یی‌؟ اصلا توی‌ منزل‌ شاهنامه‌ دارید؟
شاهنامه‌ كه‌ نداریم‌. اما شعر بلدم‌ از فردوسی‌.
و شروع‌ می‌كند به‌ خواندن‌:
بسی‌ رنج‌ بردم‌ در این‌ سال‌ سی‌
عجم‌ زنده‌ كردم‌ بدین‌ فارسی‌
این‌ را هم‌ از روی‌ آرامگاه‌ حفظ‌ شده‌ است‌.
راستی‌ جای‌ شاهنامه‌ چقدر در خانه‌های‌ ما ایرانیان‌ خالی‌ است‌. زیر لب‌ زمزمه‌ می‌كنم‌ «بید بی‌ریشه‌ رو شن‌ باد می‌بره‌» اینجا «توس‌» است‌. بی‌هیچ‌ نشانی‌ از تاریخ‌ كهنش‌. بجز تابلویی‌ كه‌ به‌ تو می‌گوید در زمین‌ خشك‌ زیر پایت‌ در گذشته‌ «كشف‌ رود اسطوره‌یی‌» جریان‌ داشته‌ است‌. انگار نه‌ انگار كه‌ در همین‌ منطقه‌ پادشاهانی‌ بزرگ‌ زندگی‌ كرده‌اند و جنگ‌هایی‌ عظیم‌ به‌ راه‌ انداخته‌اند. اینجا توس‌ است‌.
كمی‌ دورتر روستایی‌ هست‌ كه‌ «پاژ» نام‌ دارد و محل‌ تولد فردوسی‌ دهقان‌زاده‌ همانجا است‌. «پاژ» با دو حرف‌ «پ‌» و «ژ» خودبه‌خود تو را به‌ ایران‌ باستان‌ می‌كشد و عجیب‌ نیست‌ كه‌ مردی‌ از این‌ دیار به‌ بازسازی‌ هویت‌ ملی‌ ویران‌ شده‌ بپردازد.
كمی‌ آن‌ سوتر و در چند قدمی‌ «آرامگاه‌ فردوسی‌» كه‌ با سنگ‌های‌ سفیدش‌ همه‌ چیز اطراف‌ را در خود ذوب‌ می‌كند، یك‌ آرامگاه‌ دیگر به‌ چشم‌ می‌خورد. مردی‌ باز از جنس‌ شعر و شاعری‌ و سراینده‌ «خوان‌ هشتم‌». شاگردی‌ از مكتب‌ فردوسی‌. «مهدی‌ اخوان‌ ثالث‌». سنگ‌ قبری‌ بیش‌ نیست‌ اما می‌توانی‌ ساعت‌ها كنارش‌ بنشینی‌ و درد دل‌ كنی‌ كه‌ بر سر ما چه‌ می‌رود وقتی‌ تاریخ‌ خود را نمی‌دانیم‌ و مفاخر خود را نمی‌شناسیم‌.

ناصر جعفرزاده‌

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

دشمن سزار، مرید افلاطون

دشمن سزار، مرید افلاطون
مارکوس تولیوس سیسرون بزرگ‌ترین شاعر، خطیب و فیلسوف رومی، در سال ۱۰۶ پیش از میلاد مسیح در آرپینیوم ایتالیا به‌دنیا آمد. وجد شاعری را فردی شاعرپیشه با نام آرکیوس در او به‌وجود آورد و سیسرون تحت تعلیمات او در عنوان جوانی‌اش به سرودن شعر پرداخت.
او فارغ از آن، شیفته ادبیات یونان شد و به برگردان بسیاری از آثار ادبی یونان نیز دست زد. علوم بلاغت را که لازمه فن خطابت بود، در همین دوران آموخت و بر اثر مهارت بر این علوم در ۲۴ سالگی به شغل وکالت در دادگاه‌های کشورش مشغول شد.
سیسرون پس از چندی به یونان و مشرق‌زمین سفر کرد و با بسیاری از فلاسفه بزرگ و نیز مکاتب آنان آشنا شد و هنگام بازگشت به روم تحت تاثیر فلسفه اخلاقی فیلسوفی در آن دهر، تجدد اخلاق یافت و همان سال با زنی ابله با نام ترنیا ازدواج کرد که سبب آن شد به‌خاطر او عداوت‌های بسیاری با دیگران بورزد.
سیسرون در سراسر زندگی، همواره سودای سیاست در سر می‌پروراند، از این‌رو در سال «۶۳ ق‌م» با خطابه‌های معروفی که علیه سزار و یارانش ادا کرد، به مقام کنسولی دست یافت. سزار از راه مسامحه و مساعدت با سیسرون برآمد ولی سیسرون نپذیرفت تا عاقبت او را تبعید کردند ولی او سرسختانه بازگشت و حتی حکومت جزیره سیسیل را نیز برعهده گرفت و همچنان کمر به مخالفت با قیصر روم، بیش از پیش بست و این بار طی نطق‌هایی که معروف به فیلیپیک بود، جانشین قیصر مارک آنتونی را تخطئه کرده، حتی همسر او را نیز از این رسوایی مبرا نداشت تا سرانجام در هفتم دسامبر ۴۳ ق‌م به‌دست فرستادگان آنتونی کشته شد.
سیسرون از نام‌آورترین خدایان سخن و اندیشه و نخستین پایه‌گذار فلسفه روم باستان است و می‌توان او را در شمار تاثیرگذارترین کسانی نامید که با آثارش افکار بسیاری از بزرگان را تحت نفوذ خود قرار داده و الهام‌بخش تفکر آنان شده.
گرچه از این چهره بزرگ عهد باستان بیشتر رسالات فلسفی و نطق‌های بسیار مشهورش به‌جاست و همین امر، خود سبب گشته تا وی را بیشتر خطیب، سیاستمدار و فیلسوف‌ انگارند تا شاعر ولی با این حال بسیاری از رسالات فلسفی‌اش، دارای جنبه ادبی است و تاثیر خود را از نظر ادبی و زبانی گذارده، چنان‌که رضا سیدحسینی در کتاب مکتب‌های ادبی خود در باب تاثیرگذاری زبان آثار سیسرون به پترارکا، شاعر ایتالیایی چنین می‌نویسد؛ او با عشق و علاقه آثار سیسرون را می‌خواند و با اینکه چیز مهمی از آن نمی‌فهمد ولی موسیقی زبان شیفته‌اش می‌کند.
به‌جز این آثار، هر چیز دیگری که می‌خواند یا می‌شنود، به‌نظرش خشن و بی‌آهنگ جلوه می‌کند. پترارک در نبرد با مورسیان که زبان زیبای لاتین را قربانی استدلال‌های خشک و بی‌روح‌شان کرده، عاقلانه‌ترین راه را برمی‌گزیند. او زبانی را برای نوشته‌های خود انتخاب می‌کند که زیبایی گذشته را به ادبیات مسیحی قرون وسطی بازمی‌گرداند.
امروزه پترارک را بیشتر با غزل‌های ایتالیایی او می‌شناسند اما حجم آثار وی به زبان لاتین قریب بیست برابر این اشعار زیبای ایتالیایی است. او در نامه‌هایش مصرانه سبک «سیسرون» را تقلید کرده است...
● آثار سیسرون
آثار فصیح سیسرون گرچه خود ملهم از اندیشمندان یونان است و نام بسیاری از آنان و اندیشه آنها مزین آثار اوست ولی تاثیر خود را چنانکه به آن اشاره شد بر پترارک، ولتر، آراسم و... گذارده. وی علاوه بر آثار ادبی و فلسفی، نطق‌های مشهوری نیز از خود باقی گذارده .
اکثر نوشته‌های سیسرون بیشتر در زمان کهولت و در دوران از دست دادن تنها دختر خود تولیولا نوشته شده و اکثر آنها را به دوست خود آتی‌کوس اهدا کرده که می‌توان به اختصار به: پارادوکس تاریخی (paradex astaicoum)،هورتنسیوس (Hortensius)،آکادمی (Acadmia)و عیش پیری و راز دوستی اشاره کرد.
● نگاهی اجمالی بر رساله عیش پیری از سیسرون
سیسرون در این رساله و اکثر آثار دیگرش با تقلید سبک نگارش افلاطون پرداخته. او چون افلاطون با استفاده از شخصیت‌های مختلف به مباحثه می‌پردازد. در این رساله دو شخص به‌نام سیپیون و للیوس که در دوران جوانی به‌سر می‌برند در حیرت شخصی به‌نام کاتن (که در واقع خود سیسرون است) هستند که با وجود پیری همچنان با شور و شعف به زندگی ادامه می‌دهد، از کاتن در پیرامون پیری سوال می‌کنند و او به آنها پاسخ می‌دهد. سیسرون در این رساله معتقد است که بار کهولت بر دوش نادانان و خرد باختگان، طاقت‌فرساست.

وبگردی
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهوری معتقد است که ما یک بار برای همیشه باید مشکل مشروعیت و مقبولیت را در کشور حل کنیم. این درست نیست که بخشی از نظام هم مشروع باشد هم مقبول اما بخش دیگری که از دل همین نظام در آمده است فقط مقبول باشد.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه - برنامه کامل خندوانه با حضور مهران مدیری مهمان ویژه برنامه عید فطر برنامه خندوانه بود و این قسمت از مجموعه خندوانه را خاص کرد.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!