دوشنبه ۲۸ خرداد ۱۳۹۷ / Monday, 18 June, 2018

افسردگی‌ و اعتیاد: کاربرد مقیاس‌ SCL۹۰درسنجش‌ میزان‌ افسردگی ‌ معتادان خود معرف‌ به‌ مراکز ترک ‌اعتیاد و بازپروری‌


افسردگی‌ و اعتیاد: کاربرد  مقیاس‌ SCL۹۰درسنجش‌ میزان‌ افسردگی ‌ معتادان خود معرف‌ به‌ مراکز ترک ‌اعتیاد و بازپروری‌
مقاله‌ حاضر با استعانت‌ از مباحث‌ نظری‌ و اطلاعات‌ تجربی‌ به‌ دست‌ آمده‌ از بررسی‌ تأثیرات‌ اختلالات‌ همراه‌ (كوموربیدیتی‌)، نظیرافسردگی ‌و برخی متغیرهای‌زمینه‌ای‌ بر رفتار اعتیادی وتمایلات ‌به‌ سوء مصرف‌ مواد در معتادان‌ خود معرف‌ به‌ مراكز ترك‌ اعتیاد و بازپروری‌ تهران‌، می‌كوشد ضمن‌ آزمون‌ (تست‌) تجربی‌ مدل‌ نظری‌ ارایه‌ شده‌ از سوی‌برخی‌ از صاحب‌ نظران‌ معاصر (گلانتز ۱۹۹۶ ، هارتل‌ ۱۹۹۶، كسلر ۱۹۹۳ ، سودنسن ‌ ۱۹۹۶ ، نلسون‌ ۱۹۹۶، ساندرز و فیلیپس ‌ ۱۹۹۴ و دیگران) در خصوص‌ نقش‌ اختلالات‌ همراه (‌ Comorbidity)، نظیر اضطراب‌، افسردگی‌، اختلال‌ دو قطبی‌، اختلال‌ سلوك‌ و اختلال‌ شخصیت‌ ضد اجتماعی‌ و نظایر آن‌ در رفتار اعتیادی‌ و آمادگی‌ جهت‌ سوء مصرف‌، به‌طور اخص‌ به‌ سنجش‌ میزان‌ افسردگی‌ از طریق‌ كاربرد آزمون‌ SCL۹۰ در نمونه‌ای‌ از معتادان‌ خود معرف‌ به‌ مراكز ترك‌ اعتیاد و بازپروری‌ در تهران‌ در دو مقطع‌ زمانی‌ قرنطینه‌ و مرحله‌ اصلی‌ بازپروری‌ بپردازد و میزان‌ تمایل‌ به‌ سوءمصرف‌ را براساس‌ آزمون ‌ APSدر آنان‌ در دو مقطع‌ زمانی‌ فوق‌ بسنجد.
با كاربردروش‌ پیمایشی‌ و با استفاده‌ از تكنیك‌ پرسشنامه‌ و مصاحبه‌ از ۱۵۳ معتاد نگهداری‌شده‌ در مراكز بازپروری‌ وترك‌ اعتیاد در تهران‌ - كه‌ به‌ طریق‌ نمونه‌گیری‌ طبقه‌ای (‌ (Stratified با دقت‌ احتمالی‌ مطلوب‌(d=۰/۰۵) و ضریب‌اطمینان ‌%۹۵ ( t=۱/۹۶%) انتخاب‌ شده‌ بودند - اطلاعات‌ مورد نیاز جمع‌آوری‌ شد.
براساس‌ نتایج‌ به‌ دست‌ آمده‌ به‌ رغم‌ كاهش‌ نسبی‌ در میزان‌ افسردگی‌ و رفتار اعتیادی‌ آزمودنی‌ها در مرحلهٔ اصلی‌ بازپروری نسبت به مرحله قرنطینه‌، میزان‌ بیماری‌ افسردگی‌ و تمایلات‌ به‌ سوء مصرف‌ مواد (آمادگی‌ به‌ اعتیاد) همچنان در آنان‌ بالا بوده‌ است‌.
از طرفی‌، بر اساس‌ نتایج‌ به‌ دست‌ آمده‌،از كاربرد الگوی‌ تبیینی‌ تحلیلی‌ و استفاده‌ از رگرسیون‌ چند متغیره‌ و تحلیل‌مسیر، می‌توان‌ استدلال‌ كرد كه‌ میل‌ به‌ مصرف‌ مواد مخدر در معتادان‌ خود معرف‌ به‌ مراكز ترك‌، متأثر از عوامل‌ متعددی‌ است‌ كه‌ در شبكه‌ای‌ از روابط علی‌ با یكدیگر به‌ سر می‌برند و كل‌ تغییرات‌ آن‌ را مجموع‌ متغیرهایی‌ كه‌ علت‌ در نظر گرفته‌ شده‌اند نشان‌ می‌دهند. در این‌ الگو سندروم‌ افسردگی‌، سابقه‌ اعتیاد، نوع‌ ماده‌ مخدر مصرفی‌، SES و سابقه‌ ترك‌ اعتیاد برتمایلات‌ فرد به‌ سوء مصرف‌ و رفتار اعتیادی‌ تاثیر می‌گذارد. این‌ یافته‌ ضمن‌ تائید مدل‌ هایی‌ كه‌ بر تاثیرات‌ اختلالات‌ روانی‌ در گرایش‌ به‌ سوء مصرف‌ تاكید می‌كنند، ضرورت‌ توجه‌ به‌ آزمون‌ مدل‌های‌ آلترناتیو را توصیه‌ می‌كند.
اعتیاد به‌ مواد مخدر و الكل [۱] بیماری‌ دوره‌ای‌ یا مزمنی‌ است‌ كه‌ توسط سایقی‌ نابهنجار و ممتدبرای‌ برخی‌ نوروتروپها مشخص‌ می‌شود . اگر سوژه‌ از ماده‌ مخدر كه‌ به‌ آن‌ معتاد شده‌ محروم‌ گردد،حالت‌ نیاز در او رو به‌ تزاید خواهد گذارد. سندرم‌ ابستیننس‌ یا پرهیز [۲] كه‌ در اثر محرومیت‌ سوژه‌ از ماده‌مخدر حادث‌ می‌شود غالبا با اختلالات‌ جسمی‌ و روحی‌ همراه‌ است‌ (كوركینا [۳]، تسیومیكو [۴]، كوسودا [۵]، ۱۱۵:۱۹۸۹) مثلا الكلیسم‌ مزمن‌ (اتیلیزم‌) با نیاز غیرقابل‌ مقاومت‌ در برابر الكل‌ و با ظهور وابستگی‌روانی‌ و جسمانی‌ نسبت‌ به‌ الكل‌ و براساس‌ سیندروم‌ پرهیز نمایان‌ می‌گردد.
برخی‌ از مواد مخدرها، اعتیادهای‌ خاصی‌ ایجاد می‌كنند كه‌ با توسعه‌ و گسترش‌ داروسازی (فارماكولوژی‌)، بر مقدار این‌ مواد افزوده‌ می‌شود؛ اما در این‌ میان‌، بیش‌ از همه‌ می‌توان‌ به‌ مواد افیونی‌ نظیر تریاك‌، مرفین‌، دیامرفین‌ یا هروئین‌، پانتوپون‌ یا انوپون‌، كد ئین‌ یا متیل‌ مرفین‌ و همچنین‌ به‌ مشتقات‌ مرفین‌ نظیر تری‌مه‌ پریدین‌ یا پرومدول‌ اشاره‌ كرد. داروهای‌ خواب‌آور نیز می‌توانند ایجاد اعتیادكنند مثلا باربیتوریك‌ها و برخی‌ مواد تحریك‌ كننده‌ نظیر كافئین‌، آمفتامین‌ یا فنامین‌، متامفتامین‌ یاپروتئین‌ خصلت‌ وابسته‌ كننده‌ و اعتیادآور در مصرف‌ كننده‌ دارند. (ال‌. اس‌. دی‌ L.S.D ۲۵)، كه‌ سابقا به‌صورت‌ داروی‌ محرك‌ استعمال‌ می‌شد، اینك‌ به‌ عنوان‌ ماده‌ مخدر مورد مصرف‌ پیدا كرده‌ است‌. این ‌ماده‌ كه‌ تأثیری‌ نشاط آور دارد، اعتیادآور است‌ و مصرف‌ آن‌، چون‌ سایر مواد توهم‌زا، به‌ ایجاد حالت‌ روان‌ پریشی‌، حالات‌ اوهامی‌، خطای‌ بصری‌ و ایده‌های‌ هذیانی‌ منجر می‌شود این‌ اختلالات‌ اغلب‌ ممكن‌ است‌ خصلتی‌ قطعی‌ و برگشت‌ ناپذیر پیدا كنند.
در صورتی‌ كه‌ فرد معتاد از ماده‌ مخدری‌ كه‌ مصرف‌ می‌كند دور شود دچار عوارض‌ روحی‌ وجسمی‌ گوناگون‌ همراه‌ با سردرد، ضعف‌ و علایم‌ عصبی‌ ـ نباتی‌ می‌شود و در نقاط مختلف‌ بدن‌ احساس‌ درد می‌كند، یا دلش‌ می‌خواهد بدون‌ علت‌ به‌ زیر گریه‌ بزند. در مواردی‌ نیز حالت‌ تهوع‌، اسهال‌، افسردگی‌و تحریك‌پذیری‌ در فرد ظاهر می‌گردد در این‌ حالت‌ است‌ كه‌ فرد معتاد زمین‌ و زمان‌ را به‌ هم‌ می‌زند تامواد یا ماده‌ مورد نیاز را به‌ دست‌ آورد او، در این‌ احوال‌، قادر به‌ انجام‌ هر كاری‌ می‌شود و حتی‌ ممكن‌ است‌ دست‌ به‌ جنایت‌ هم‌ بزند واكنش‌ های‌ افسردگی‌ اغلب‌ با بیقراری‌ و دلهره‌ همراه‌ است‌ و، درمواردی‌ نیز، تمایل‌ به‌ خودكشی‌ و آرزوی‌ مرگ‌ در معتاد فزونی‌ می‌گیرد. خطاها و اشتباهات‌ بصری‌ ـ حسی‌ همراه‌ با توهم‌ و تیرگی‌ شعور در فرد آشكار می‌شود كه‌، به‌ زعم‌ برخی‌ از روانپزشكان‌، این‌ موارد رادر درمان‌ معتادان‌ به‌ مواد مخدر حتما باید مد نظر داشت (كوركینا، تیومیكو، كوسووا، ۱۹۸۹ :۱۲۰ـ۱۲۱)
● طرح‌ و بیان‌ مسأله‌:
كوموربیدیتی [‌۶] یا اختلال‌های‌ همراه‌ در مطالعات‌ همه‌گیر شناختی [‌۷] وسبب‌شناختی [۸]‌ اعتیاد و سوءمصرف‌ مواد بیش‌ از پیش‌ مورد توجه‌ محققان‌ و صاحب‌نظران‌ مسایل‌ اعتیاد قرار گرفته‌ است‌.
این‌ تحقیقات‌ نشان‌ داده‌اند كه‌ اختلال‌های‌ مصرف‌ مواد مخدر در اغلب‌ موارد بر اساس‌ مشاهدات‌ بالینی [‌۹] با برخی‌ از اختلالات‌ روانی‌، نابهنجاری‌ ها و نابسامانی‌ های‌ روحی‌، عاطفی‌، خلقی‌ و رفتاری‌، نظیر اختلال‌ سلوك‌ و اختلال‌ شخصیت‌ ضد اجتماعی [‌۱۰]، اختلال‌ دو قطبی [‌۱۱] ، اختلالات‌ افسردگی [‌۱۲]، اختلالات‌اضطراب [‌۱۳]، ضربه‌ و اختلال‌ فشار روانی‌ پس‌ از آسیبی [‌۱۴]، احساس‌ از خود بیگانگی [‌۱۵]، احساس‌ بی‌قدرتی [‌۱۶] و نظایر آن‌ همبستگی‌ و همخوانی‌ دارند ( بروین [‌۱۷] ۱۹۹۲ ، وین‌استاین [‌۱۸] ۱۹۹۳، برونر [۱۹] ۱۹۹۶، كیدروف [‌۲۰] ۱۹۹۶، كوهن [‌۲۱] ۱۹۹۱، كسلر [۲۲] ۱۹۹۶ ، نلسون [‌۲۳] ۱۹۹۶، گلاسنی‌ و كامینر [۲۴] ۱۹۹۲،سوندسن [‌۲۵] ۱۹۹۸، كلارك‌ و هجندوس [‌۲۶] ۱۹۹۷).
یكی‌ از اختلال‌های‌ همراه‌ كه‌ در اعتیاد و اختلال‌های‌ مربوط به‌ سوءمصرف‌ مواد مخدر،روان‌گردان‌ها و الكل‌ دیده‌ می‌شود، اختلالات‌ مربوط به‌ افسردگی‌ است. گرچه‌ در اغلب‌ تحقیقات‌، افسردگی‌ به‌ عنوان‌ شایع‌ترین‌ اختلال‌ همراه‌ در اعتیاد مطرح‌ است‌، برخی‌ از محققان‌ و صاحب‌نظران‌ (هیل [‌۲۷] ۱۹۹۱، ساندرز [۲۸] ۱۹۹۴ و فیلیپس [‌۲۹] ۱۹۹۶ و (…افسردگی‌ را هم‌ یكی‌ از علت‌های [‌۳۰] گرایش‌ به‌سوءمصرف‌ و هم‌ معلول‌ و یكی‌ از پیامدها و آثار [۳۱] سوءمصرف‌ عنوان‌ نموده‌اند.
مطالعات‌ و تحقیقات‌ همه‌گیرشناسی‌ این‌ ملاحظات‌ بالینی‌ را به‌ اثبات‌ رسانده‌اند كه‌ اختلال‌های‌مصرف‌ مواد مخدر معمولا با اختلال‌ افسردگی‌ هم‌ در نوجوانی‌ و هم‌ در بزرگسالی‌ همراه‌ است ) گرین‌بام [‌۳۲] ۱۹۹۶ ، كسلر ۱۹۹۴ ، اندروز [۳۳] ۱۹۹۳ و دیگران).
از طرفی‌، كیدروف ( ‌ ۱۹۹۶) و نلسون ( ‌ ۱۹۹۶) عنوان‌ كرده‌اند كه‌ وجود یك‌ نوع‌ اختلال‌، نظیرافسردگی‌، در معتادان‌ به‌ الكل‌ و مواد مخدر ملاك‌ تشخیصی‌ مهمی‌ برای‌ انواع‌ اختلالات‌ دیگر خواهد بود. از این‌ رو، شیوع‌ گسترده‌ این‌ همبودی‌ تلویحات‌ ضمنی‌ بسیاری‌ دارد و افراد معتاد در عمل‌، علاوه‌ براعتیاد، با بیماری‌ های‌ همراه‌ مواجهه‌ بوده‌اند، و لذا نیازمند درمان‌های‌ بیشتر و مراقبت‌های‌ بالینی‌ وپزشكی‌ دقیق‌تر و طولانی‌تری‌ هستند كه‌ نه‌ تنها سیر بالینی‌ آنان‌ را وخیم‌، حاد و بد جلوه‌ می‌دهد، بلكه‌دوره‌ درمان‌ را طولانی‌تر می‌سازد (اشمیت [‌۳۴] و بیگلو [۳۵] ۱۹۹۶).
گرچه‌ پیوند و همراهی‌ اختلالات‌ همراه‌ (كوموربیدیتی‌) ، نظیر افسردگی‌ با اعتیاد [۳۶]، از لحاظ تجربی‌ و بالینی‌ به‌ اثبات‌ رسیده‌ است‌، اما دلیل‌ آن‌ همانطور كه‌ برخی‌ محققان‌ (كسلر ۱۹۹۵ ،خانتزیان [‌۳۷] ۱۹۹۷ و …) متذكر گردیده‌اند روشن‌ نیست‌.
در متون‌ جدید، مربوط به‌ سوء مصرف‌ و اختلالات‌ روانی ( ‌ Meyer, Glantz, Hartel, ۲۰۰۲)امروزه‌ سه‌ الگو در خصوص‌ پیوستگی‌ میان‌ اعتیاد و اختلال‌های‌ همراه‌ مطرح‌ است‌:
الف‌ ـ اختلال‌های‌ روانی‌ كه‌ به‌ سوء مصرف‌ مواد منجر می‌گردند؛
ب‌ ـ سوءمصرف‌ مواد (اعتیاد ) كه‌ به‌ پیدایش‌ اختلال‌های‌ روانی‌ می‌انجامد؛
ج‌ ـ عوامل‌ خطرساز مشتركی‌ كه‌ منجر به‌ هر دو می‌گردند.
مطالعات‌ و تحقیقات‌ انجام‌ شده‌ نشان‌ دهنده‌ نوعی‌ حمایت‌ از هریك‌ از الگوهای‌ فوق‌الذكر است‌. به‌ هرحال‌، اغلب‌ محققان‌ بر این‌ اصل‌ تاكید می‌كنند كه‌ ارتباط میان‌ اختلال‌ مصرف‌ موادمخدر و اختلال‌های‌ روانی‌، نظیر افسردگی‌، نسبت‌ به‌ آنچه‌ كه‌ در هریك‌ از این‌ الگوها مطرح‌ شده‌ است‌پیچیده‌تر، تبادلی‌تر و چندعاملی‌تر است‌.
اخیرا گلانتز [۳۸]، واینبرگ [‌۳۹] و مینر [۴۰] (۲۰۰۲) از الگوی‌ چهارمی‌ سخن‌ رانده‌اند كه‌ سه‌ الگوی‌ پیشین‌ رابه‌ یكدیگر پیوند می‌دهد و برای‌ هریك‌ از موارد بروز بیماری‌ های‌ همراه‌ توضیحی‌ و تفسیری‌ دارد.بنابراین‌ الگو، در برخی‌ از افراد، سوء مصرف‌ مواد و آسیب‌ روانی‌ خاص‌ همراه‌ یكدیگر رشد می‌كنند. ازطرفی‌، هریك‌ گام‌های‌ سبب‌ شناختی‌ دیگری‌ را از طریق‌ تعامل‌های‌ چندگانه‌ تشدید می‌كند، احتمال‌تداوم‌ هر دو را افزایش‌ می‌دهد و پیامد و عواقب‌ هر دو را وخیم‌تر می‌سازند (Glantz, Weinberg Miner, ۲۰۰۲: ۱۴-۱۶). با وجود آنكه‌ همبستگی‌ های‌ میان‌ مصرف‌ مواد مخدر و دیگر اختلال‌های‌روانی‌، نظیر افسردگی‌ بسیار قوی‌ هستند، معهذا باید در استنباطات‌ علی‌ خود در این‌ خصوص‌ محتاطبود. یك‌ دلیل‌ آن‌ این‌ است‌ كه‌ متغیرهای‌ مشخص‌، بویژه‌ عوامل‌ ژنتیكی‌، و سایر عوامل‌ زیست‌شناختی‌ در بسیاری‌ از مطالعات‌ و تحقیقات‌ تجربی‌ مورد سنجش‌ و اندازه‌گیری‌ قرار نگرفته‌اند. بسیاری‌ از تحقیقات‌ و مطالعات‌ بر گزارش‌های ‌“ گذشته‌نگر“ در باب‌ شروع‌ زمانی‌ اختلال‌ها تكیه‌ می‌كنند كه‌ می‌تواند سوگیرانه‌ و غیردقیق‌ باشد مضافا آنكه‌ نشانگان‌ و پیش‌نشانه‌هایی‌ كه‌ برای‌ تشخیص‌ اختلالات‌ بالینی‌لازم‌ هستند بروز می‌كنند از طرفی‌، هم‌ گرایش‌ به سوء مصرف‌ مواد مخدر و هم‌ حالت‌های‌ مخصوص‌ به‌ترك‌ مواد توأماً اختلال‌های‌ روانی‌ خاصی‌ را بروز می‌دهند كه‌ به‌ پیچیدگی‌ امر خصوصا در فرایندهای‌ درمان‌ و مداخلات‌ بالینی‌ می‌افزاید.
مقاله‌ حاضر در پرتو نتایج‌ یك‌ تحقیق‌ پیمایشی [۴۱] بر روی‌ معتادان‌ خود معرف‌ و دستگیر شده‌ درمراكز ترك‌ اعتیاد و بازپروری‌ تهران‌ و با هدف‌ سنجش‌ میزان‌ افسردگی‌ در آنان‌ به‌ عنوان‌ یك‌ اختلال ‌همراه‌ تحریر و تنظیم‌ گردیده‌ است‌ (محسنی‌ تبریزی‌، وثوقی‌، بررسی‌ وضعیت‌ معتادین‌ در مراكزبازپروری‌ تهران‌، ۱۳۷۶).در این‌ تحقیق‌، وضعیت‌ بیماری‌ افسردگی‌ در آزمودنی‌ های‌ دارای‌ سابقه‌ سوء مصرف‌ در دو مرحله‌ بازپروری‌ یعنی‌ مرحله‌ قرنطینه‌ ومرحله‌ اصلی‌ بازپروری‌ بررسی‌ و میزان‌ آن‌ سنجیده‌ شده‌ است‌.همچنین‌ حالات‌ افسردگی‌ در آزمودنی‌های‌ معتا د برحسب‌ متغیرهایی‌ نظیر طول‌ مدت‌ اعتیاد، نوع‌ ماده‌ مصرفی‌، سن‌،( SES( Socio - Economic Status ، منشاء جغرافیایی‌ و سابقه‌ ترك‌ اعتیاد بررسی‌ و سنجیده‌ شده‌ است‌.
● مبانی‌ نظری‌ و تجربی‌ تحقیق‌:
با عنایت‌ به‌ ارتباط معنی‌دار میان‌ اختلالات‌ همراه‌، نظیر افسردگی‌، اضطراب‌، اختلال‌ دو قطبی‌ واختلال‌ شخصیت‌ ضد اجتماعی‌ و نظایر آن‌ با اعتیاد، در بخش‌ مربوط به‌ مباحث‌ نظری‌ و تجربی‌ نخست‌ مختصرا به‌ تشریح‌ و توصیف‌ سندروم‌ افسردگی‌ پرداخته‌ می‌شود و سپس‌ مبانی‌ تجربی‌ موضوع‌ مرورمی‌شود.
الف‌:سندروم‌ افسردگی‌:
سندروم‌ افسردگی‌ از انواع‌ سندروم‌های‌ پسیكو پاتولوژیك‌ است‌ كه‌ در آن‌ حالات‌ و تظاهرات‌ كلینیكی‌ نشانگر یك‌ حالت‌ غمگینی‌، دلتنگی‌، بی‌تحركی‌ و آشفتگی‌ ادراك‌ است‌ در اختلال‌ افسردگی‌ ،فرد غالبا در گوشه‌ای‌ بی‌حركت‌ می‌نشیند و حالت‌ و نگاهی‌ مغموم‌ و بی روح‌ دارد. در این‌ بیماری‌، بیمار به‌ نقطه‌ای‌ خیره‌ می‌شود، به‌ پرسش‌ها غالبا نامفهوم‌ پاسخ‌ می‌دهد اغلب‌، گرفته‌ و غمزده‌ است‌ و ناله‌ وفغان‌ سر می‌دهد. حالت‌ افسردگی‌ اغلب‌ با ایده‌های‌ هذیانی‌ خصوصا با احساس‌ بی‌اعتمادی‌ به‌ خود،عدم‌ اعتماد به‌ نفس‌، ناتوانی‌ و فتور، خود را بی‌مقدار شمردن‌، و آسیب‌ و گزند و نفی‌ و انكار همراه‌ است‌.
هنگامی‌ كه‌ افسردگی‌ عمیق‌ می‌شود می‌توان‌ سیمپتوم‌ موسوم‌ به‌ “بی‌هوشی‌ روانی‌ دردناك‌“ راملاحظه‌ كرد و آن‌ زمانی‌ است‌ كه‌ بیماران‌ به‌ عاطفه‌ دوست‌ داشتن‌ و احساس‌ بی‌اعتنا می‌شوند و در موردمحیط اطراف‌ خود عكس‌العمل‌ نشان‌ می‌دهند در مرحله‌ افسردگی‌ مالیخولیایی‌، كه‌ در آن‌ بیمار دچار خلق‌ و خوی‌ گرفته‌ و كندی‌ فرایندهای‌ همخوانی‌ و وقفه‌ حركتی‌ است‌، با احساس‌ اندوه‌ عمیق‌ و دلهره‌ همراه‌ است‌. بیماران‌، در این‌ مرحله‌، همه‌ چیز را به‌ رنگ‌ تیره‌ می‌بینند و احساس‌ حقارت‌ پیدا می‌كنند و قیافه‌ای‌ مشخص‌ دارند:حالی‌ دردمندانه‌، صورتی‌ بی‌ حال‌ و منجمد با چشمانی‌ اندوهگین‌ و پس‌ نشسته‌ و گوشه‌های‌ لبها آویزان‌.
در افسردگی‌ خفیف‌، بیمار اغلب‌ می‌گرید در موارد حاد بیماری‌، این‌ روش‌ تسكین‌ درد از بین‌می‌رود در چنین‌ حالاتی‌، بیماران‌ اظهار می‌دارند همه‌ چیز در باطن‌ آنها فلج‌ شده‌ است‌. در این‌ بیهوشی‌روانی‌ دردناك‌، بیماران‌ احساس‌ گذشته‌ خود را به‌ اطرافیان‌ از دست‌ می‌دهند و از این‌ حیث‌ رنج‌می‌كشند در این‌ حالت‌، آنان‌ خود را بد و بیهوده‌ و بی‌طرف‌ می‌پندارند و زندگی‌ در نظرشان‌ پوچ‌ وبی‌مقدار جلوه‌ می‌كند و افكار خودكشی‌ به‌ ذهنشان‌ راه‌ می‌یابد به‌ همین‌ علت‌، باید آنها را در بخش های ‌مراقبت‌ ویژه‌ بستری‌ كرد.
فكر در عارضه‌ افسردگی‌ دچار وقفه‌ و ركود می‌شود و با اشكال‌ تداعی‌ همراه‌ است‌ بیماران‌ باصدای‌ آهسته‌ گفتگو می‌كنند و كم‌ حرف‌ می‌شوند به‌ سؤالات‌ جواب‌ نمی‌دهند و، در صورت‌ اضطرار،به‌ گفتن‌ آری‌ یا نه‌ قناعت‌ می‌كنند بندرت‌ قادرند جمله‌ای‌ را تمام‌ كنند و بین‌ كلمات‌ و عبارات‌ مكث‌های‌طولانی‌ دارند. از اینكه‌ نمی‌توانند افكارشان‌ را متمركز سازند ناله‌ سر می‌دهند در اوج‌ افسردگی‌ ممكن‌ است‌ دچار اختلالات‌ تفكر به‌ شكل‌ هذیانی‌ (اتهام‌ بستن‌ به‌ خود، خود را مجرم‌ انگاشتن‌، هیپوكندری‌،سندروم‌ كوتار) شوند (محسنی‌ تبریزی‌، ۱۳۷۲ : ۱۷۰).
وقفه‌های‌ حركتی‌ با كم‌ تحركی‌ خود را نشان‌ می‌دهد؛ بیماران‌ از رختخواب‌ دل‌ نمی‌كنند و بسختی‌از خواب‌ بیدار می‌شوند؛ حوصله‌ هیچ‌ كاری‌ را ندارند و مدت‌ ها در همان‌ حال‌ افسردگی‌ می‌مانند و درهیجانات‌ خود غرق‌ می‌شوند.
سندروم‌ افسردگی‌ اغلب‌ با اضطراب [‌۴۲] همراه‌ است‌ بیمار در آن‌ حالت‌ نگران‌ و بی‌قرار می‌شود و دست‌ هاایش‌ را به‌ هم‌ می‌پیچد و با صدای‌ بلند آه‌ می‌كشد (افسردگی‌ همراه‌ با بی‌قراری‌ ) زمانی‌ كه‌اضطراب‌ در حالت‌ افسردگی‌ نمایان‌ می‌شود ممكن‌ است‌ به‌ بی‌ قراری‌ روانی‌ و حركتی‌ منجر گردد. در آن‌حال‌، بیمار عادت‌ به‌ پرسه‌ زدن‌ می‌یابد و با التماس‌ و زاری‌ تقاضای‌ كمك‌ می‌كند و اظهار می‌دارد كه‌دیگر قادر نیست‌ درد و رنجش‌ را تحمل‌ كند. حتی‌ ممكن‌ است‌ به‌ خود زخم‌ هم‌ بزند یا سر خود را به‌دیوار بكوبد و برای‌ خودكشی‌ تلاشهای‌ مأیوسانه‌ای‌ به‌ عمل‌ آورد [۴۳] (همان‌، ص‌ ۱۷۱).
دیكسترا [۴۴] حالات‌ افسردگی‌ مفرط را با خصوصیات‌ زیر مشخص‌ می‌كند:
ـ ماندن‌ در یك‌ وضعیت‌ روحی‌، فكری‌ و رفتاری‌ ثابت‌ به‌ طور دائم‌ و پایدار (مدت‌ ها فرد دروضعیت‌ روحی‌ و رفتاری‌ ثابتی‌ قرار دارد)؛
ـ بدبینی‌ مفرط به‌ همه‌ چیز؛
ـ گوشه‌گیری‌ و انزوا؛
ـ بی‌اشتهایی‌؛
ـ عدم‌ تحرك‌ و فعالیت‌؛
ـ عدم‌ تمایل‌ به‌ شركت‌ در جمع‌؛
ـ گذراندن‌ اوقات‌ فراغت‌ به‌ بطالت‌ و بدون‌ هدف‌ در خلوت‌ خود؛
ـ در فكر فرو رفتن‌ و به‌ نقطه‌ای‌ خیره‌ شدن‌؛
ـ عدم‌ رسیدگی‌ به‌ ظاهر خود (لباس‌، آرایش‌، استحمام‌، نظافت‌ و ...)؛
ـ بی‌تفاوتی‌ به‌ هر آنچه‌ در پیرامون‌ است‌؛
ـ در جمع‌ نبودن‌ به‌ طور فكری‌، دركی‌، شناختی‌ و احساسی‌؛
ـ فرار از خانه‌ یا مدرسه‌ (در نوجوانان‌)؛
ـ ناخشنودی‌ از روابط جنسی‌ (در متأهلان‌)؛
ـ احساس‌ ناتوانی‌ و فتور؛
ـ رفتار جنسی‌ غیر عادی‌؛
ـ بشدت‌ كسی‌ را رنجاندن‌ یا از كسی‌ رنجیدن‌؛
ـ ناتوانی‌ در ایجاد ارتباط با دیگران‌؛
ـ غمگینی‌ و غم‌ زدگی‌ مفرط همراه‌ با آه‌ و ناله‌ و گریه‌؛
ـ بی‌نظمی‌ مفرط در برنامه‌ خواب (خواب‌ كم‌ یا خواب‌ زیاد)
ـ بی‌نظمی‌ مفرط در برنامه‌ غذایی‌ ( پرخوری‌ یا كم‌ خوری‌)؛
ـ كم‌ حرفی‌؛
ـ شك‌ و تردید و عدم‌ باور نسبت‌ به‌ هر چیزی‌؛
ـ احساس‌ خستگی‌ و درماندگی‌؛
ـ بروز رفتارهای‌ تند، سریع‌، غیرارادی‌ و بدون‌ دلیل‌؛
ـ نافرمانی‌ ، سركشی‌ و عدم‌ اطاعت‌؛
ـ عدم‌ وقت‌شناسی‌؛
ـ دروغ‌گویی‌؛
ـ تمایل‌ به‌ دزدی‌؛
ـ پنهان‌كاری‌؛
ـ احساس‌ بی‌یاوری‌ و ناامیدی‌ مفرط (دیكسترا،۱۹۸۵ :۱۷۶ - ۱۷۸).
ب‌ : مبانی‌ تجربی‌
تحقیقات‌ متعددی‌ نشان‌ داده‌اند كه‌ چگونه‌ اعتیاد به‌ مواد مخدر و الكل‌ - مخصوصا در شكل‌الكلیسم‌ مزمن‌ - به‌ فساد تدریجی‌ شخصیت‌، نابسامانی‌های‌ روانی‌ و اختلالات‌ رفتاری‌ منجر می‌شود. دگرگونی‌ محسوس‌ خلق‌ و خوی‌ معتاد رفته‌ رفته‌ نمایان‌ می‌شود و با اختلالات‌ حافظه‌ و افت‌ ظرفیت‌ كارو از بین‌ رفتن‌ روحیه‌ مشخص‌ می‌شود. در این‌ حالت‌، بیمار به‌ خشونت‌ و دروغ‌ می‌گراید و رفتارغیراجتماعی‌ پیدا می‌كند (كوركینا، تسیومیكو، كوسودا،۱۹۸۸: ۱۱۶).
تحقیق‌ پیمایش‌ ملی‌ در باب‌ بیماری‌ های‌ همراه [‌۴۵] (NCS) در ایالات‌ متحده‌ امریكا نشان‌ داده‌ است‌كه‌ بالغ‌ بر ۴۰ درصد كسانی‌ كه‌ نشانه‌های‌ افسردگی‌ را در دوران‌ زندگی‌ خود داشته‌اند واجد نشانه‌های‌اختلال‌ مصرف‌ مواد مخدر در دوران‌ زندگی‌ خود نیز بوده‌اند. از طرفی‌، بیش‌ از ۲۶ درصد از كسانی‌ كه‌ پیشینه‌ اختلال‌ مصرف‌ مواد مخدر داشته‌اند، از ملاك‌های‌ تشخیصی‌ سندروم‌ افسردگی‌ در گذشته‌ خودبرخوردار بوده‌اند. در مطالعات‌ متعدد انجام‌ شده‌ در برخی‌ جوامع‌ در خصوص‌ نوجوانان‌، رابطه‌ میان‌افسردگی‌ و اعتیاد (اختلال‌ مصرف‌ مواد) مشاهده‌ شده‌ است‌ (بوكستاین [‌۴۶]، گلسنی‌و كالینر، ۱۹۹۲). بااین‌ حال‌، تشخیص‌ زمان‌ شروع‌ این‌ اختلال‌ دشوار است‌. از سوی‌ دیگر، به‌ علت‌ تأثیرات‌ افسرده‌سازبرخی‌ از مواد مخدر و محرك‌، تعیین‌ یك‌ توالی‌ خاص‌ بسیار دشوار است (كلارك‌و نیبرز [۴۷]، ۱۹۹۶).
از طرفی‌، هرچند افسردگی‌ می‌تواند مستقل‌ از مصرف‌ مواد مخدر ظاهر شود و شاید بتوان‌ ثابت‌كرد كه‌ عاملی‌ خطرساز برای‌ اعتیاد و اختلال‌ مصرف‌ مواد مخدر است‌، اما باید دانست‌ كه‌ افسردگی‌ به‌مثابه‌ اختلالی‌ ثانوی‌ نیز می‌تواند مطرح‌ گردد، به‌ طوری‌ كه‌ در باره‌ برخی‌ بیماران‌ در ابتلا به‌ افسردگی‌مزمن‌، نشانه‌های‌ تمایل‌ به‌ سوء مصرف‌ مواد دیده‌ نمی‌شود. این‌ حالت‌ در باره‌ معتادان‌ غیر افسرده‌ نیزصادق‌ است (كسلر، نلسون‌، مك‌ گانیگل [‌۴۸] و لیو [۴۹] ، ۱۹۹۶).
مع‌الوصف‌، مطالعات‌ متعددی‌ در جوامع‌ مختلف‌ شواهد و قرائن‌ متقنی‌ دال‌ بر وجود رابطه‌معنی‌دار میان‌ افسردگی‌، فشار روانی‌ و وقایع‌ فشارزای‌ زندگی‌ و مصرف‌ سیگار، الكل‌ و مواد مخدر ارایه‌نموده‌اند (گاتلیب [‌۵۰] و گرین [‌۵۱] ۱۹۸۴ ، فرگوسن [‌۵۲]، لنوكس [‌۵۳] و كلام [‌۵۴]، ۱۹۸۲). كوهن (‌ (۱۹۹۱و لكس [‌۵۵] (۱۹۹۳)، سابقه‌ اختلالات‌ و تعارض‌های‌ زناشویی‌، بیماری‌ افسردگی‌، و مصرف‌ زیاد سیگار،الكل‌ و مواد مخدر را در تحقیق‌ خود گزارش‌ كرده‌اند.
طبق‌ گزارش‌ كوهن‌ و همكاران (‌ (۱۹۹۱، احتمال‌ مصرف‌ سیگار، ماری‌جوانا، و الكل‌ در بین‌ زنان‌ مبتلا به‌ افسردگی‌ به‌ ترتیب ‌ ۹۰ درصد، ۱۰۰ درصد و ۱۲۰ درصد بیشتر از زنانی‌ است‌ كه‌ سابقه‌ ابتلا به‌بیماری‌ افسردگی‌ نداشته‌اند.
لكس (‌۱۹۹۱) نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ رابطه‌ بین‌ فشارهای‌ روانی‌، افسردگی‌، اضطراب‌ و گرایش‌ به‌مصرف‌ الكل‌ و مواد مخدر در افراد متعلق‌ به‌ گروه‌های‌ كم‌ درآمد و فقیر معنی‌ دارتر است‌. تایلور [۵۶]، هندرسون [‌۵۷] و جكسون [‌۵۸] طی‌ مطالعه‌ای‌ كه‌ در سال ‌ ۱۹۹۱ در امریكا انجام‌ دادند دریافتند كه‌ رویدادهای‌ فشارزای‌ زندگی‌ - همچون‌ مواجهه‌ با فقر اقتصادی‌، تبعیض‌ نژادی‌، خشونت‌، اجبار، احساس‌ اجحاف‌،احساس‌ اختلاف‌ طبقاتی‌ و بی‌ عدالتی‌ - از عوامل‌ موثر در بروز افسردگی‌ از یكسو و گرایش‌ به‌ مصرف‌مواد مخدر و الكل‌ از سوی‌ دیگر است‌. آنها احساس‌ اجحاف‌، سرخوردگی‌ و ناكامی [‌۵۹] و تبعیض‌ نژادی‌ نهادینه‌ شده [‌۶۰] را با افسردگی‌ و مصرف‌ الكل‌ زیاد در گروه‌های‌ قومی‌ و نژادی‌ و اقلیت‌ها همبسته‌ و مرتبط می‌دانند (Glantz & Hartel, ۲۰۰۲:۱۹۸) .یافته‌های‌ براون [‌۶۱]، گری [‌۶۲]، گرین‌و میلبرن [‌۶۳] (۱۹۹۳) در ایالات‌متحده‌ امریكا نشان‌ می‌دهند كه‌ بین‌ نژاد پرستی‌ نهادینه‌ شده‌ و مصرف‌ الكل‌ در زنان‌ سیاه‌پوست‌ همبستگی‌ مثبتی‌ وجود دارد. آنان‌ نشان‌ داده‌اند (۱۹۹۲) كه‌ با افزایش‌ مشاركت‌های‌ اجتماعی‌ زنان‌سیاه‌پوست‌ خصوصا شركت‌ در فعالیت‌های‌ مذهبی‌، عضویت‌ در انجمن‌های‌ داوطلبانه‌، شركت‌ دركلیسا و نظایر آن‌، احساس‌ نژادپرستی‌ نهادینه‌ شده‌ است‌؛ احساس‌ تبعیض‌ نژادی‌ و اجحاف‌ و نارضایتی‌در آنها تقویت‌ می‌شود و زمینه‌ را جهت‌ بروز افسردگی‌ و گرایش‌ به‌ مصرف‌ بی‌رویه‌ الكل‌ فراهم‌ می‌سازد.
● الگوی‌ نظری‌ تحقیق‌:
با عنایت‌ به‌ مبانی‌ نظری‌ اختلالات‌ همراه‌ و اعتیاد، و در پرتو نتایج‌ تحقیقات‌ انجام‌ شده‌ و نیزبراساس‌ اعتبار متغیرهایی‌ كه‌ در جریان‌ تحلیل‌ دو متغیره‌ محققان‌ پیشین‌ (كسلر ۱۹۹۶ ، كوهن‌ ۱۹۹۱،لكس‌ ۱۹۹۱ ، ساندرز ۱۹۹۴ ، كیدورف‌ ۱۹۹۶ نلسون‌ ۱۹۹۳ و دیگران‌ ) معنی‌دار شناخته‌ شده‌ بودند،می‌توان‌ با ارایه‌ الگویی‌ نظری‌، رفتار اعتیادی [‌۶۴] و تمایل‌ به‌ مصرف‌ مواد را تحت‌ تاثیر افسردگی‌ به‌ عنوان‌یك‌ اختلال‌ همراه‌ و چند متغیر زمینه‌ای[‌۶۵] فرض‌ كرد:
در الگوی‌ نظری‌ ارایه‌ شده‌، متغیرهای‌ افسردگی‌، SES ، نوع‌ ماده‌ مخدر، طول‌ مدت‌ اعتیاد، سابقه‌ترك‌ و منشاء جغرافیایی‌ بر رفتار اعتیادی‌ یا تمایلات‌ فرد به‌ مصرف‌ مواد تاثیرگذار است‌. متغیرافسردگی‌، هم‌ به‌ طور مستقیم‌ و هم‌ از طریق‌ SES ، نوع‌ ماده‌ مخدر و طول‌ مدت‌ اعتیاد بر متغیر وابسته (رفتار اعتیادی‌) تأثیر می‌گذارد.
در مدل‌ ارایه‌ شده‌، همچنین‌ متغیرهای‌ SES ، نوع‌ ماده‌ مخدر، سابقه‌ اعتیاد، سابقه‌ ترك‌، سن‌ ومنشاء جغرافیایی‌ نیز بر رفتار اعتیادی‌ مؤثر هستند. چنانكه‌ مشاهده‌ می‌شود، SES هم‌ از طریق‌متغیرهای‌ افسردگی‌، طول‌ مدت‌ اعتیاد، و نوع‌ ماده‌ مخدر بر گرایش‌ به‌ مصرف‌ مواد تأثیرگذار است‌ (ساندرز و فیلیپس‌ ۱۹۹۴ ، لكس‌ ۱۹۹۳ ، هندرسون‌ ۱۹۸۱)و هم‌ به‌ طور مستقیم‌ بر رفتاری‌ اعتیادی‌ اثرمی‌گذارد. نوع‌ ماده‌ مخدر مصرفی‌ نیز هم‌ به‌ طور مستقیم‌ با متغیر وابسته‌ و هم‌ از طریق‌ متغیرهای‌افسردگی‌، SES ، سابقه‌ اعتیاد و سن‌ با رفتار اعتیادی‌ مرتبط است‌ (هیل‌ ۱۹۹۱ ، كوهن‌ ۱۹۹۱، كسلر ونلسون‌ ۱۹۹۶).
متغیر سابقه‌ اعتیاد و طولانی‌ مدت‌ اعتیاد نیز هم‌ به‌ طور با واسطه‌ از طریق‌ متغیرهای‌ افسردگی‌،نوع‌ ماده‌ مصرفی‌ SES و هم‌ به‌ صورت‌ بی‌ واسطه‌ و مستقیم‌ بر متغیر رفتار اعتیادی‌ اثر می‌گذارد (براون‌۱۹۹۳ ، گری‌ ۱۹۹۲ ، گرین‌ ۱۹۹۲ ، وین‌ اشتاین‌ ۱۹۹۳ ، راكوفسكی‌ ۱۹۸۷) متغیر سابقه‌ ترك‌ نیز هم‌ ازطریق‌ متغیر نوع‌ ماده‌ مخدر و هم‌ به‌ طور مستقیم‌ بر رفتار اعتیادی‌ تاثیر می‌گذارد (هندرسون‌ ۱۹۹۱ ،ساندرز و فیلیپ‌ ۱۹۹۴) متغیر سن‌ نیز هم‌ مستقیما و هم‌ از طریق‌ متغیرهای‌ نوع‌ ماده‌ مخدر بر رفتاراعتیادی‌ موثر است‌ (ساندرز و فیلیپس‌ ۱۹۹۴ ، بكس‌ ۱۹۹۱).● متدلوژی‌
۱ ـ روش‌ مطالعه‌
با توجه‌ به‌ ماهیت‌ موضوع‌ مورد مطالعه‌ و اهداف‌ تحقیق‌ و طبیعت‌ متغیرهای‌ مورد اندازه‌گیری‌ وتنوع‌ آنها، از روش‌ پیمایشی [‌۶۶] و مشاهده [‌۶۷] استفاده‌ شده‌ است‌. علاوه‌ بر این‌، از اسناد و مدارك‌ موجود ازقبیل‌ پرونده‌های‌ مددجویان‌، بیماران‌ و تاریخچه‌ زندگی‌ متعادان‌ نگهداری‌ شده‌ در مراكز بازپروری‌ بهره‌گرفته‌ شده‌ است‌.
۲ ـ جامعه‌ آماری‌ و روش‌ نمونه‌یابی‌
جامعه‌ آماری‌ این‌ پژوهش‌ را معتادان‌ خود معرف‌ و معتادان‌ نگهداری‌ شده‌ در مراكز بازپروری‌تهران‌ (در طی‌ دوره‌ جمع‌آوری‌ اطلاعات‌، تابستان‌ و پاییز ۱۳۷۶) تشكیل‌ می‌دهند. این‌ جمعیت‌ مشتمل‌بود بر ۱۵۰ نفر معتاد نگهداری‌ شده‌ در مرحله‌ قرنطینه‌ و ۱۵۶ معتاد نگهداری‌ شده‌ در بخش‌ اصلی‌بازپروری‌ كه‌ - در مجموع‌ - ۳۰۶ مددجو را شامل‌ می‌شد.
در نمونه‌یابی‌ با كاربرد روش‌های‌ متداول‌ تعیین‌ حجم‌ نمونه [‌۶۸] (شارپ‌، ۱۹۹۲) از جامعه‌ آماری‌،۱۵۳ نفر به‌ عنوان‌ جامعه‌ نمونه‌ با دقت‌ احتمالی‌ مطلوب ‌ d=%۵و ضریب‌ اطمینان‌ ۹۰% (t=۱/۹۶) به‌دست‌ آمد. نتایج‌ به‌ دست‌ آمده‌ از این‌ نمونه‌ با كمتر از ۵ درصد خطا به‌ جمعیت‌ كل‌ تعمیم‌ پذیر بود. با درنظر گرفتن‌ دو صفت‌ طول‌ مدت‌ اعتیاد و نوع‌ ماده‌ مصرفی‌، به‌ انتخاب‌ جامعه‌ نمونه‌ از جامعه‌ كل‌ اقدام‌ شد. در این‌ روش‌، با منظور كردن‌ نسبت‌ توزیع‌ صفات‌ و خصوصیات‌ موردنظر در جامعه‌ كل‌، به‌ تعیین‌همان‌ نسبت‌ در جامعه‌ نمونه‌ پرداخته‌ می‌شود (شارپ‌، همان‌، ۱۲۱).
۳ ـ تكنیك‌ جمع‌آوری‌ اطلاعات‌ و ابزار سنجش‌
پرسشنامه‌ كتبی‌ ـ حضوری‌، مصاحبه‌ و مشاهده‌ مستقیم‌ از عمده‌ترین‌ ابزار گردآوری‌ اطلاعات‌ دراین‌ پیمایش‌ بودند.از پرسشنامه‌ نظرسنجی‌ برای‌ شناخت‌ وضع‌ رفتار، انگیزش‌ها، تمایلات‌ وخصوصیات‌ شخصیتی‌، و از تكنیك‌ مصاحبه‌ و مشاهده‌ جهت‌ جمع‌آوری‌ پاره‌ای‌ از اطلاعات‌ مربوط به‌تاریخچه‌ زندگی‌، تمایلات‌، وضعیت‌ ظاهری‌، صفات‌ و نشانه‌های‌ بارز و نظایر آن‌ استفاده‌ شد.
با توجه‌ به‌ ضرورت‌ كاربرد شاخص‌ و مقیاس‌های [‌۶۹] سنجش‌ برای‌ متغیرها و حالات‌ و كیفیاتی‌ نظیرافسردگی‌، تمایلات‌ و گرایش‌های‌ سوء مصرف‌ و رفتار اعتیادی‌ از آزمون ‌ SCL۹۰ برای‌ تعیین‌ میزان ‌افسردگی‌ در پاسخگویان‌، و از مقیاس APS [۷۰] جهت‌ وقوف‌ به‌ تمایلات‌ و آمادگی‌ های‌ مددجویان‌ به‌سوءمصرف‌ در مرحله‌ بازپروری‌ و شناسایی‌ افراد مستعد استفاده‌ شد.
مقیاس‌ یا طیف‌ افسردگی‌ یكی‌ از مقیاس های‌ اندازه‌گیری‌ ابعاد دهگانه‌ بیماری‌ های‌ روانی‌ در آزمون ‌"اس‌ سی‌ ال‌ ۹۰" است‌. این‌ مقیاس‌ متشكل‌ از ۱۳ گویه (‌ ITEM) است‌ كه‌ در فرم‌ لیكرت (‌ LICKERT) به‌ صورت‌ مدرج‌ تنظیم‌ گردیده‌ است‌. هر گویه‌ دارای ‌ ۵ مورد پاسخ‌ ( هیچ‌، كمی‌، تا حدی‌، زیاد، بشدت) است‌ و آزمودنی‌ یكی‌ از موارد را كه‌ با وضعیت‌ وی‌ تناسب‌ دارد انتخاب‌ و علامت‌ می‌زند.
متن‌ گویه‌ها پس‌ از برگردان‌ به‌ فارسی‌ و تعدیل‌ و تطبیق‌ با وضعیت‌ جامعه‌ مورد مطالعه‌ در دومرحله‌ قرنطینه‌ و مرحله‌ اصلی‌ بازپروری‌ در خصوص‌ مددجویان‌ اعمال‌ گردید. گویه‌های‌ این‌ مقیاس‌ عبارتند از:
۱.آیا نسبت‌ به‌ روابط و مناسبات‌ اجتماعی‌ بی‌میل‌ شده‌اید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۲. آیا اغلب‌ احساس‌ ضعف‌ و كندی‌ می‌كنید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۳. آیا گاهی‌ فكر خودكشی‌ به‌ سرتان‌ می‌زند؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۴.آیا زود به‌ گریه‌ می‌افتید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۵.آیا احساس‌ می‌كنید طوری‌ گیر افتاده‌اید كه‌ نه‌ راه‌ پیش‌ دارید نه‌ راه‌ پس‌؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۶.آیا خود را برای‌ هر كاری‌ سرزنش‌ می‌كنید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۷.آیا احساس‌ تنهائی‌ می‌كنید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۸. آیا احساس‌ غمگینی‌ می‌كنید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۹. آیا هر اتفاق‌ كوچك‌ شما را نگران‌ و مضطرب‌ می‌سازد؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۱۰. آیا نسبت‌ به‌ همه‌چیز بی‌علاقه‌ شده‌اید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۱۱.آیا نسبت‌ به‌ آینده‌ ناامید هستید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۱۲.آیا انجام‌ هر كاری‌ را مشكل‌ و پرزحمت‌ می‌بینید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
۱۳.آیا احساس‌ پوچی‌ و بی‌ارزشی‌ می‌كنید؟
هیچ‌ □ كمی □ ‌ تاحدی‌ □ زیاد □ بشدت□
از مجموع‌ نمرات‌ به‌ دست‌ آمده‌ از هر گویه‌ براساس‌ ارزش های‌ داده‌ شده‌ به‌ موارد پاسخ‌ می‌توان‌ به‌میزان‌ افسردگی‌ آزمودنی (‌ Subject) واقف‌ شد. برای‌ طبقه‌بندی‌ نمرات‌ به‌ دست‌ آمده‌ از آزمودنی‌ها وتعیین‌ شدت‌ و ضعف‌ بیماری‌ افسردگی‌، نرم‌ جامعه‌ با توجه‌ به‌ وضعیت‌ افسردگی‌ نفوس‌ عمومی‌ تعیین‌شدند و پس‌ از نرم‌گیری‌ آزمودنی‌ها براساس‌ نمرات‌ كسب‌ شده‌ در پنج‌ طبقه‌ كاملا سالم (VH) ، سالم‌(H) ، در آستانه‌ بیماری (‌ (BL ، بیمار (S) و كاملا بیمار (SS) قرار گرفتند.
مقیاس ‌ ASP نیز كه‌ جهت‌ سنجش‌ میزان‌ تمایلات‌ و گرایش‌های‌ مددجویان‌ به‌ رفتار اعتیادی‌ مورداستفاده‌ قرار گرفت‌ مشتمل‌ بود بر ۳۸ سوال‌ بسته‌ به‌ صورت‌ بلی‌ و خیر كه‌ پس‌ از هنجاریابی‌ آزمون‌ درخصوص‌ پاسخگویان‌ مددجو به‌ كار رفت‌. برای‌ احتساب‌ روائی‌ مقیاس‌های‌ سنجش‌ از آلفای‌ كرونباخ‌ بادامنه‌ صفر تا یك‌ استفاده‌ شد. با توجه‌ به‌ مقادیر آلفای‌ كرونباخ‌، مقدار &#۹۴۵; برای‌ همه‌ شاخص‌ها محاسبه‌شد.
به‌ دلیل‌ مدخلیت‌ عوامل‌ متعدد در الگوی‌ نظری‌ كه‌ بر رفتار اعتیادی‌ موثرند و نیز به‌ منظورسنجش‌ تاثیرات‌ جمعی‌ و همزمان‌ متغیرهای‌ مستقل (‌ (X بر متغیر وابسته (‌ (Y، از تحلیل‌ چند متغیره [۷۱] استفاده‌ شد. رگرسیون‌ چند متغیره‌ امكان‌ می‌دهدكه‌، علاوه‌ بر تعیین‌ میزان‌ تاثیر هریك‌ از متغیرهای‌مستقل‌، میزان‌ كلی‌ تغییرات‌ متغیر وابسته‌ (تمایل‌ به‌ سوءمصرف‌ ) هم‌ كه‌ مجموع‌ متغیرها نشان‌ می‌دهند،بررسی‌ شود.
از تحلیل‌ مسیر [۷۲] نیز برای‌ بررسی‌ آلفای‌ مستقیم‌ و غیرمستقیم‌ هریك‌ از متغیرهای (‌ X) بر روی‌متغیر وابسته (‌Y) استفاده‌ شد.
● یافته‌ ها و نتایج‌
۱ـ خصوصیات‌ معتادان‌
نتایج‌ حاصل‌ از بررسی‌ خصوصیات‌ فردی‌، خانوادگی‌، اعتقادی‌، شخصیتی‌ و رفتاری‌ معتادان‌تحت‌ مطالعه‌ در مراكز بازپروری‌ در تهران‌، كم‌ و بیش‌ مشابهت‌ آنها را با معتادان‌ مطالعه‌ شده‌ در جوامع‌دیگر نشان‌ می‌دهند. به‌ این‌ ترتیب‌، نتایج‌ به‌ دست‌ آمده‌ از این‌ پیمایش‌ درباره‌ ویژگی‌ های‌ معتادان‌مطالعه‌ شده‌، ضمن‌ حمایت‌ از یافته‌های‌ پیشین‌ (ساندرز ۱۹۹۴ ، فیلیپس‌ ۱۹۹۶، كسلر ۱۹۹۶ ، لكس‌۱۹۹۱ ، فرگوسن‌ ۱۹۸۲ ، هیل‌ ۱۹۹۱ ، كیدورف‌ ۱۹۹۶، نلسون‌ ۱۹۹۳ ، وین‌ اشتاین‌ ۱۹۹۳ ، گلنتز۲۰۰۲ و هارتل‌ ۲۰۰۲ و دیگران‌)، نشان‌ دهنده‌ و مؤید آن‌ است‌ كه‌ معتادان‌ یك‌ تیپ‌ یا گروه‌ واجدویژگی‌ های‌ فردی‌، شخصیتی‌، خانوادگی‌، احساسی‌، اعتقادی‌ و رفتاری‌ مختص‌ به‌ خود هستند كه‌ آنان‌را از افراد غیرمعتاد ممتاز و متمایز می‌سازد.
براساس‌ نتایج‌ به‌ دست‌ آمده‌، از حیث‌ توزیع‌ سنی‌، اكثریت‌ قریب‌ به‌ اتفاق‌ آنها (۸۶ درصد) درگروه‌ سنی‌ جوان‌ و میانه (‌ ۱۸ ـ ۲۹ ) سال‌ و (۳۰ ـ ۴۹ )سال‌ قرار داشتند. بیش‌ از نیمی‌ از آنان‌ مهاجر(۵۲/۵ درصد ) و بالغ‌ بر ۶۳ درصد دارای‌ منشاء شهری‌ (متولد شهر) هستند. از لحاظ سطح‌ تحصیلات‌،قریب‌ به ‌ ۸۰ درصد دارای‌ تحصیلات كم‌تر از دیپلم‌ بوده‌اند و حدود ۵۲ درصد قبل‌ از ورود به‌ دوره‌راهنمایی‌ ترك‌ تحصیل‌ كرده‌اند. از این‌ رو، آنان‌ از نظر موفقیت‌ تحصیلی ‌۸۵ جزو افراد ناموفق‌ و سرخورده‌جامعه‌ به‌ حساب‌ می‌آیند. بالغ‌ بر ۷۰ درصد مددجویان‌ تحت‌ مطالعه‌ دارای‌ والدینی‌ بی‌سواد یا كم‌ سوادبا مشاغلی‌ در سطوح‌ پایین‌ و با میزان‌ درآمد و دستمزد اندك‌ و قلیل‌ هستند، به‌ طوری‌ كه‌ با احتساب (‌ SESپایگاه‌ اجتماعی‌ ـ اقتصادی‌) خانواده‌ و خود افراد بالغ‌ بر ۶۴ درصد آنان‌ در SES پایین‌ قرارمی‌گیرند.
نتایج‌ تحقیق‌ همچنین‌ نشانگر آن‌ است‌ كه‌ حدود۳ درصد آنان‌ مجرد و بالغ‌ بر ۶۷ درصد فرزندان‌والدین‌ ناموفق‌ در زندگی‌ زناشویی‌ و متعلق‌ به‌ خانواده‌هایی‌ از هم‌ پاشیده‌اند. حدود ۳۹ درصد از این‌افراد دوران‌ كودكی‌ و نوجوانی‌ خود را در محیط های‌ بدون‌ سرپرستی‌ و حمایت‌ روحی‌، عاطفی‌ و مادی‌ والدین‌ اصلی‌ خود و در خانه‌های‌ ناپدری‌ ، نامادری‌ مراكز تربیت‌، زندان‌ها و پرورشگاه‌ها و نظایر آن‌گذرانده‌اند. محیط زندگی‌ آنان‌ مملو از تجارب‌ نامطلوب‌ و زمینه‌ها و شرایط مساعد برای‌ تربیت‌ وپرورش‌ شخصیت‌های‌ كجرو و نژند است‌. ۳۶ درصد از آنان‌ دارای‌ والدینی‌ معتاد، ۴۱ درصد دارای‌والدینی‌ با سابقه‌ مجرمیت‌ و ۷۴ درصد دارای‌ دوستانی‌ با سابقه‌ اعتیاد و بزهكاری‌ بوده‌ و ۴۸ درصد آنان‌در دار و دسته‌ها و گروه‌های‌ بزهكار و تبهكار عضویت‌ داشته‌اند. بالغ‌ بر ۴۱ درصد معتادان‌ تحت‌ مطالعه‌ در زندگی‌ زناشویی‌ ناموفق‌ بوده‌ و همسران‌ خود را رها كرده‌ یا طلاق‌ داده‌اند.
نتایج‌ حاصل‌ از اعمال‌ آزمون ‌ SCL۹۰ در آزمودنی‌ های‌ مورد مطالعه‌ و در دو مقطع‌ زمانی‌ قرنطینه‌و مرحله‌ اصلی‌ بازپروری‌ نشان‌ می‌دهند كه‌، به‌ رغم‌ تفاوت‌ نسبی‌ در میزان‌ افسردگی‌ مددجویان‌ در دومرحله‌ قرنطینه‌ و اصلی ‌(بهبود نسبی‌ در وضعیت‌ بیماری‌ افسردگی‌ آنان‌ در مرحله‌ اصلی‌ بازپروری‌مشهود است‌)،درصد زیادی‌ ازآنان‌ در وضعیت‌ بیمار وكاملا بیمار قرار دارند .
نتایج‌ حاصل‌ از اعمال‌ آزمون( APS مقیاس‌ آمادگی‌ اعتیاد) در مددجویان‌ در دو مرحله‌ قرنطینه‌ ومرحله‌ اصلی‌ بازپروری‌ (زمان‌ ترخیص‌) نشان‌ می‌دهند كه‌، به‌ رغم‌ كاهش‌ نسبی‌ در میزان‌ تمایلات‌معتادان‌ به‌ مصرف‌ مواد مخدر(رفتار اعتیادی‌)، درصد زیادی‌ از آنان‌ بالقوه (‌ (Potentially مستعد به‌ سوء مصرف‌ هستند، و آمادگی‌ استفاده‌ از ماده‌ مخدر را دارند.
۲- برازش الگوی تحلیلی
● رگرسیون چند متغیره و تحلیل مسیر
با عنایت‌ به‌ مبانی‌ نظری‌ اختلالات‌ همراه‌ و سوءمصرف‌ مواد مخدر و در پرتو دیدگاه‌های‌ مطروح‌شده‌ (گلاتتز ۲۰۰۲ ، هارتل‌ ۲۰۰۲ ، كسلر ۱۹۹۶ ، نلسون‌ ۱۹۹۶ ، برداین‌ ۱۹۹۲ ، وین‌ اشتاین‌ ۱۹۹۳ ،برونرز ۱۹۹۶ ، كیدرف‌ ۱۹۹۶ ، كوهن‌ ۱۹۹۱ ، گلسنی‌ و كامینر ۱۹۹۲ ، ساندرز ۱۹۹۴ و دیگران‌ ...) و نیزاعتبار متغیرهایی‌ كه‌ در جریان‌ تحلیل‌ دو متغیره‌ معنی‌دار شناخته‌ شدند، متغیر وابسته‌ (رفتار اعتیادی‌ یاگرایش‌ به‌ سوء مصرف‌) تحت‌ تأثیر عوامل‌ زیر در نظر گرفته‌ شد:
افسردگی‌، طول‌ مدت‌ اعتیاد (سابقه‌ اعتیاد)، نوع‌ ماده‌ مصرفی‌، سن‌، SES ، سابقه‌ ترك‌ اعتیاد ومنشاء جغرافیایی‌.
در جریان‌ تحلیل‌ رگرسیون‌ چند متغیره ، ‌ ۵ متغیر در سطح a=۵% در معادله‌ باقی‌ ماندند و معنی‌دارتشخیص‌ داده‌ شدند و دو متغیر سن‌ و منشاء جغرافیایی‌ از معادله‌ حذف‌ گردیدند.
نتایج‌ اجمالی‌ معادله‌ رگرسیونی‌ متغیر وابسته‌ با توجه‌ به‌ ضرایب‌ Beta (ضریب‌ تاثیر متغیرمستقل) R ( ضریب‌ همبستگی‌ رگرسیون‌ چند متغیره‌)، R۲ (ضریب‌ تعیین‌) و آزمون‌ معنی‌داری‌ حضورهر متغیر مستقل‌ در معادله (‌ (T و سطح‌ معنی‌داری (‌ Sig T) به‌ شرح‌ زیرند:
متغیر افسردگی‌ تعیین‌ كننده‌ترین‌ عامل‌ تاثیرگذار بر رفتار اعتیادی‌ در جامعه‌ مورد مطالعه‌ است‌.این‌ عامل‌ به‌ میزان‌ ۴۶ درصد (Beta = ۰.۴۶) بر متغیر وابسته‌ تأثیر داشته‌ و در سطح‌ معنی‌داری (‌Sig. = ۰.۰۰۰) با صد درصد اطمینان‌ از نظر آماری‌ تأیید گردیده‌ است‌.طول‌ مدت‌ اعتیاد دومین‌ عامل‌ تعیین‌ كننده‌ بر رفتار اعتیادی‌ و تمایل‌ فرد به‌ سوء مصرف‌ است‌.تأثیر این‌ عامل‌ را به‌ میزان‌ ۳۷ درصد (Beta = ۰.۳۷) با صددرصد اطمینان‌ از نظر آماری‌ می‌توان‌ تأییدكرد.
SES یا وضعیت‌ اجتماعی‌ ـ اقتصادی‌ فرد سومین‌ متغیر تأثیرگذار بر رفتار اعتیادی‌ و یا آمادگی‌ فردجهت‌ استفاده‌ از ماده‌ مخدر است‌. این‌ متغیر به‌ میزان‌ ۳۳ درصد (Beta= ۰.۳۳) با صد درصد اطمینان‌ ازنظر آماری‌ تأیید گردیده‌ است‌. سپس‌ به‌ ترتیب‌ نوع‌ ماده‌ مخدر به‌ میزان ‌ ۲۹ درصد و سابقه‌ ترك‌ اعتیاد به‌میزان‌ ۲۷ درصد تعیین‌ كننده‌ترین‌ عوامل‌ اثرگذار بر رفتار اعتیادی‌ و تمایلات‌ به‌ سوء مصرف‌ در جامعه‌مورد مطالعه‌ مطرح‌ شده‌اند.
علاوه‌ بر بررسی‌ میزان‌ تأثیر هریك‌ از عوامل‌ و متغیرهای‌ مستقل‌ بر متغیر وابسته‌ و تعیین‌ میزان‌ كل‌تغییرات‌ پرفتاری‌ اعتیادی‌ یا تمایل‌ به‌ سوءمصرف (متغیرY ) كه‌ مجموع‌ متغیرهای‌ مستقل‌ نشان‌می‌دهند، با رسم‌ نمودار تحلیل‌ مسیر، آثار مستقیم‌ و غیرمستقیم‌ هریك‌ از متغیرهای‌ علت (‌X) را بر روی‌متغیر معلول (‌Y) بررسی‌ و از این‌ طریق‌ میزان‌ متناسب‌ بودن‌ الگو را ارزیابی‌ كرده‌ایم‌.
نمودارتحلیل‌ مسیر ارایه‌ شده‌ مبین‌ آن‌ است‌ كه‌ متغیرهای‌ افسردگی‌، سابقه‌ اعتیاد، SES ، نوع‌ ماده‌مخدر مصرفی‌ و سابقه‌ ترك‌ اعتیاد به‌ طور مستقیم‌ و بیواسطه‌ بر متغیر وابسته‌ (رفتار اعتیادی‌) تأثیرمی‌گذارد.
متغیر افسردگی‌، در عین‌ حال‌ كه‌ با متغیرهای‌ سابقه‌ اعتیاد، SES و نوع‌ ماده‌ مخدر همبستگی‌ داردو به‌ طور غیرمستقیم‌ بر متغیر وابسته‌ اثر می‌گذارد،به‌ طور بی‌واسطه‌ بر رفتار اعتیادی‌ نیز تأثیرگذار است‌.
از طرفی‌، متغیرهای‌ SES ، نوع‌ ماده‌ مخدر مصرفی‌، سابقه‌ اعتیاد و سابقه‌ ترك‌ نیز كه‌ با یكدیگر وبا متغیر افسردگی‌ همبستگی‌ معنی‌داری‌ دارند، مستقیما بر متغیر رفتار اعتیادی‌ (متغیر وابسته) اثرمی‌گذارند.
●● نتیجه‌گیری‌:
براساس‌ نتایج‌ به‌ دست‌ آمده‌ از كاربرد الگوی‌ تبیینی‌ ـ تحلیلی‌ و استفاده‌ از رگرسیون‌ چند متغیره‌ وتحلیل‌ مسیر، می‌توان‌ استدلال‌ كرد كه‌ میل‌ به‌ مصرف‌ ماده‌ مخدر در آزمودنی‌های‌ این‌ تحقیق‌ متاثر ازعوامل‌ متعددی‌ است‌ كه‌ در شبكه‌ای‌ از روابط علی‌ با یكدیگر به‌ سر می‌برند و كلیه‌ تغییرات‌ آن‌ رامجموع‌ متغیرهایی‌، كه‌ علت‌ در نظر گرفته‌ شده‌اند، نشان‌ می‌دهند. در این‌ الگو، سندروم‌ افسردگی‌،سابقه‌ اعتیاد، نوع‌ ماده‌ مصرفی‌، SES و سابقه‌ ترك‌ اعتیاد، تمایلات‌ فرد به‌ سوء مصرف‌ و رفتار اعتیادی‌تأثیر می‌گذارد و گرایش‌ او را به‌ استفاده‌ از ماده‌ مخدر تقویت‌ می‌كند. در این‌ الگو، رفتار اعتیادی‌ بازتابی‌از تأثیرات‌ متقابل‌ افسردگی‌ به‌ عنوان‌ اختلالی‌ همراه‌ و نیز مجموعه‌ای‌ از عوامل‌ و متغیرهای‌ زمینه‌ای‌است‌. این‌ یافته‌ ضمن‌ تأیید دیدگاه‌ها و مدل‌هایی‌ كه‌ معتقدند اختلال‌های‌ روانی‌ به‌ سوء مصرف‌ موادمنجر می‌گردند (گلانتر و هارتل‌ ۲۰۰۲ ، نلسون‌ ۱۹۹۲ ، ركسلر ۱۹۹۶ ، كیدرف‌ ۱۹۹۲ ، ساندرز ۱۹۹۴، هیل‌ ۱۹۹۱ و …) ضرورت‌ توجه‌ به‌ آزمون‌ مدل‌هایی‌ را كه‌ بر نقش‌ اعتیاد در بروز اختلالات‌ روانی‌ و نیزمدل‌هایی‌ كه‌ بر نقش‌ عوامل‌ خطرساز مشترك‌ در بروز اعتیاد و اختلالات‌ روانی‌ و نیز مدل‌های‌ تركیبی‌ تأكید دارند، توصیه‌ می‌كنند.

دكتر علیرضا محسنی‌ تبریزی‌
دانشیار گروه‌ جامعه‌شناسی‌ دانشكده‌ علوم‌ اجتماعی‌ دانشگاه‌ تهران‌
منابع‌
- كوركینا، تسیویلكو، كوسووا؛ روانكاوی‌، روان‌ درمانی‌؛ ترجمه‌ رزم‌ آزما،تهران‌، نشر نی‌،۱۳۶۸.
ـ محسنی‌ تبریزی‌، علیرضا؛ خودكشی‌ در استان‌ ایلام‌؛ موسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ اجتماعی‌ دانشگاه‌تهران‌، ۱۳۷۲.
ـ محسنی‌ تبریزی‌، علیرضا، وثوقی‌، منصور؛ بررسی‌ و ارزیابی‌ وضعیت‌ معتادان‌ در مراكز بازپروری‌،مورد مركز بازپروری‌ قرچك‌؛ تهران‌، ۱۳۷۶.
- Clark, D. B., Leshick, L., Hegedus, A.M, (۱۹۹۷); "Traumas and other adverse life eventsin adolescents with alcohol abuse and dependence"; Journal of the American Acdademyof Child and Adolescent Psychiatry, ۳۶(۱۲), ۱۷۴۴-۱۷۵۱.
- Cohen, P.(۱۹۹۳); "An Epidemiological Study of Disorders in Late Childhood andAdolesence"; journal of Child Psyohology and Psychiatry, ۳۴(G), ۸۵۱-۸۶۷.
.- Diskstra, Rene;(۱۹۸۵). Suicide in Adolescence; MA, Hingham
- Glantz, M, Hartel, C.,(۲۰۰۲) Drug Abuse, Origins and Interventions; AmericanPsychological Association, W.D.
- Green, R.W. (۱۹۹۷); "Comorbidity of Eating Disorders and Substance Abuse ReviewLiterature"; International journal of Eating Disorders, ۱۶(۱), ۱-۳۴.
.- Kessler, R., (۱۹۹۵); Epidemiology of Psychiatric Comorbidity; New York: Wiley-Liss
- Kessler, R., Nelson, C.B., McGonagle, K.A. (۱۹۹۶); the Epide Miolog of CoocuringAddictive and Mental Disorders; American journal of Orthopsychiatry, ۶۶(۱), ۱۷-۳۱.
- Swendsen, J.D. (۱۹۹۸); "The Comorbidity of Alcoholism with Anxity and DepressiveDisorders in four Geographic Communities"; Comprehensive Psychiary, ۳۹(۴), ۱۷۶-۱۸۴.
۱-Toxicomanie
۲- Abstinence
۳- Kourkina
۴- Tessiomikoo
۵- Koussoda
۶- Comorbidity
۷- Epidemioligical
۸- Etiological
۹- Clinical
۱۰- Conduct Disorder and Antisocial Personality Disorder
۱۱-Bipolar Disorder
۱۲- Depreesive Disorders
۱۳- Anxity Disorders
۱۴- Trauma and PTSD
۱۵- Self-Alienation
۱۶- Powerlessness
۱۷- Burdine
۱۸- Weinstein
۱۹- Brooner
۲۰-Kidorf
۲۱-Cohen
۲۲- Kessler
۲۳- Nelson
۲۴- Glancy and Kaminer
۲۵ - Swendsen
۲۶- Clark and Hegendus
۲۷- Hill
۲۸- Sanders
۲۹- Phillips
۳۰- Causes
۳۱- Effects
۳۲- Greenbaum
۳۳-Anderews
۳۴- Schmit
۳۵- Bigelow
۳۶- Addiction
۳۷- Khantzian
۳۸- Glantz
۳۹- Weinberg
۴۰- Miner
۴۱- Survey
۴۲- Anxity
۴۳-افسردگی‌ بی‌ قراری‌
۴۴- Diekstra
۴۵- National Comorbidity Survey
۴۶- Bukstein
۴۷-Neighbors
۴۸- McGonagle
۴۹- Liu
۵۰- Gottlieb
۵۱- Green
۵۲-Ferguson
۵۳- Lennox
۵۴- Kellam
۵۵- Lex
۵۶-Taylor
۵۷- Henerson
۵۸- Jackson
۵۹- Frustration
۶۰- Internalized Kacisim
۶۱ - Brown
۶۲- Gary
۶۳- Milburn
۶۴- Addictive Behavior
۶۵- Contextual Studies
۶۶- Survey
۶۷- Observation
۶۸- L. n = p.q.t۲N / Nd۲ + p.q.t۲
۶۹-Scales
۷۰- Addicition Potential Scale
۷۱-Multiple Regression
۷۲- Path Analysis

منبع : ستاد مبارزه با مواد مخدر

مطالب مرتبط

کراک (Crack) چیست ؟

کراک (Crack) چیست ؟
کرک (Crack) که گاهی راک (Rock) نیز نامیده میشود، ماده ای محرک است که از تصفیه کوکائین به دست می آید و به اشکال مختلف تدخین (استنشاق دود) میشود.
اما کراکی که در ایران رایج است از مشتقات هروئین است و در صورتی که بصورت علمی تولید شود از تصفیه هروئین به دست می آید .
کراک ماده‌ای بی‌بو است، مصرف آن راحت است و با یک فندک در هر جایی که باشی می‌توانی مصرف کنی؛ درست برخلاف مصرف تریاک و یا هروئین است.
● کراک موجود در بازار ایران:
کراک جدیدترین ماده مصرفی بین معتادان ایران است. این ماده شیمیایی خشک که در ترکیب آن به جای کوکائین و هروئین از قرصهای فاسد استفاده می شود.
این ماده به سبب اینکه فاقد هر گونه بوی نامطبوع و خاص بوده مصرف را راحت کرده و موجب شده روند گرایش افراد به این ماده افزایش یابد.
جالب است که بدانید تنها سه بار مصرف مقدار بسیار اندکی از کرک موجود در بازار ایران ، اعتیاد به آن را حتمی خواهد کرد و پس از این زمان بسیار کوتاه، شخص را به شدت به خود نیازمند و وابسته میکند.
در حال حاضر کراک در بین گروهی از جوانان ایران شایع شده و به دومین ماده مصرفی معتادان تبدیل شده است. متأسفانه این شیوع بالا به دلیل تفکر اشتباهی است که در بین جوانان به وجود آمده است . در بین جوانان، این ماده به صورت ماده‌ای کم‌خطر با میزان نشئگی بالا معرفی شده و ۹۵درصد از مصرف‌کنندگان، آن را به اسم روان‌گردان می‌شناسند اما پس از شروع به مصرف، مشخص می‌شود که کراک ماده‌ای بسیار اعتیادآور است.
لازم به ذکر است ۹۰درصد از مصرف‌کنندگان کراک، زیر ۲۴سال هستند. و این ماده در بین دختران نیز رواج یافته است.
در ایران فشرده‌کردن هروئین در آزمایشگاه‌های خانگی‌ای انجام می‌شود که هیچ کدام استاندارد نیستند. و هر آزمایشگاهی بسته به نوع امکانات و سلیقه تولیدکننده متفاوت است و تولید کنندگان برای سود بیشتر انواع مواد دیگر (هر نوع داروی آرام‌بخش و کورتن ) را به این ماده اضافه می کنند . بنابراین عوارض ناشی از مصرف کراک با انواع‌ مختلفش، در هرد فرد می تواند بسیار متفاوت از دیگران باشد.
کراک های موجود در کشور ایران ۱۵۰ برابر هروئین قدرت تخریبی بر فکر ، مغز و اعصاب دارد و حتی منجر به مرگ های فجیعی می شود.
کراک در بین جوانان ایران به صورت ماده‌ای کم‌خطر با میزان نشئگی بالا معرفی شده و ۹۵ درصد از مصرف‌کنندگان آن را به اسم روان‌گردان می‌شناسند چرا که از نظر کارشناسان سم‌شناسی کراک در اصل انرژی‌زا و شادی‌آور بوده و هیچ‌گونه اعتیادی را در مصرف‌کننده به وجود نمی‌آورد. اما کراکی که در ایران توزیع می‌شود کراک اصل نبوده و در آزمایشگاه‌های مخفی و خانگی کشور با فشرده کردن هروئین بدون در نظر گرفتن هرگونه استانداردی تهیه می‌شود و در برخی موارد نیز از ضایعاتی که نمی‌توان از آن هروئین خالص به دست آورد کراک تولید می‌شود. بنابراین خلاف تصور مصرف‌کنندگان کراک از تبلیغات نوع خارجی نوع ایرانی آن اعتیادآور بوده و طی یک ماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به ۳ یا ۴ برابر روز اول مصرف رسیده و تعداد دفعات مصرف روزانه به ۱۰بار در روز افزایش پیدا می‌کند.
قیمت کراک از لحاظ گرمی بالا است بنابراین هر کسی قدرت خرید کراک را ندارد. به خاطر گران قیمت بودن این ماده بسیار محدود وارد کشور ایران شده و اقشار مرفه آنرا مصرف می‌کنند، در نتیجه آنچه تحت عنوان کراک در بازار و میادین به فروش می‌رسد واقعی نیست. و عوارض جانبی بسیار زیاد و مرگ آور است .
● مشتقات هروئین:
هروئین به چهار گروه تقسیم می شود،
▪ گروه اول همان مرفین است یعنی قبل از اینکه عمل استیلازاسیون روی آن انجام گیرد.
▪ گروه دوم را هروئین خیابانی با درصد خلوص بین ۳ تا ۷ درصد که به هروئین خاکستری نیز معروف است نام برد و گفت: اغلب معتادان از این نوع هروئین استفاده می کنند که خطر جانی برای مصرف کنندگان در پی دارد.
▪ گروه سوم هروئین آزمایشگاهی با درصد خلوص بین ۶۰ تا ۷۰ درصد نام برد که امروزه قاچاقچیان به منظور فریب معتادان و مصرف کنندگان به آن عنوان کراک داده اند. درواقع آنها با این عنوان اعلام نمودند که مصرف کنندگان کراک می تواند سایر مواد را به راحتی ترک نموده و ترک کراک راحت تر از سایر مواد مخدر می باشد.
▪ نوع چهارم هروئین تزریقی با درصد خلوص بالای ۹۵ درصد است که در گذشته به آن اشک خدا گفته می شد و امروزه آن را هروئین کریستال می نامند.
گفتنی است،‌ کراک که از مشتقات هروئین است میزان وابستگی و مضرات آن به مراتب بیش از مواد مخدر دیگر است.
● تاریخچه مصرف کرک:
ابتدا کشیش‌ها کرک را می‌سوزاندند چون اعتقاد داشتند این کار باعث می‌شود که خدایان به وجد بیایند. همچنین کریستف کلمپ در چهارمین سفر خود مصرف این گیاه را توسط سرخپوستان آمریکایی ذکر کرده است.
کشورهای بولیوی، کلمبیا، آمریکا، هندوستان، جزیره سیلان و مالزی مراکز رشد و نمو کوکا است.
این ماده بوسیله پیپ های شیشه ای تدخین و دود آن استنشاق می شود و در کمتر از چند دقیقه به مغز حمله کرده و نئشگی ایجاد می کند و تاثیرات ناپایداری از خود بروز می دهد.
اعتیاد به کراک ،شیشه و کریستال بسیار شدیدتر و سریع‌تر از اعتیاد به تریاک، هرویین،موادمخدر دیگر و روانگردانها می باشد و ترک آن بسیار مشکل‌تر است.
در هر جامعه‌ای پس از شیوع مواد اعتیادآور و مشاهده عوارض سوء آن، میل به مصرف آن در افراد کم می‌شود و در شرایط کنونی نیز هروئین به عنوان ماده مخدر خطرناک و خانمان‌سوز در جامعه جا افتاده است. بنابراین قاچاقچیان با تغییر رنگ، ظاهر و نام این ماده مخدر سعی در ایجاد بازار فروش کرده‌اند. تا جایی که با آزمایش بر روی حدود ۳۰ نمونه از کراک‌های مصرفی با قیمت هر گرم ۲۰ تا ۵۰ هزار تومان مشخص شد این مواد کراک واقعی نبوده، بلکه هروئین است. در حالیکه کراک واقعی نوعی از کوکائین است و قیمتی چندین برابر این رقم را دارد و نام صحیح آن کرک (CRACK ) می باشد،قیمت هر گرم آن حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان و قیمت هر کیلو از آن حدود ۱۵۰ میلیون تومان است که فعلا به صورت محدود در کشور های آمریکائی و توسط افراد مشهور و سرمایه داران بزرگ قابل مصرف می باشد و در آسیا و کشور های دیگر به صورت محدود وجود دارد.
در این بین نه تنها قاچاقچیان سنتی سعی در نابود کردن نوجوانان و جوانان دارند بلکه تبلیغ موادمخدر صنعتی به سایت‌های اینترنتی نیز رسیده است و هم اکنون حدود ۱۶ هزار سایت اینترنتی وابسته به عناصر نامشروع ، قاچاقچیان مدرن این مواد هستند.
کرکی که هم اکنون در ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد و با نام کراک شناخته می شود، واقعی نیست و در حقیقت نوعی هروئین غلیظ شده(هروئین فشرده) است که قیمت آن هم یک دهم قیمت
واقعی‌اش است و چهار تا شش ثانیه پس از مصرف اثراتش شروع می‌شود. مصرف این ماده از کمترین مقدار توسط فرد در طول یک ماه به ده برابر افزایش پیدا می‌کند تا جایی که فردی که روزی یکبار مصرف می‌کرده مجبور است هرچند ساعت یکبار این کار را تکرار کند.
کراک برخلاف دیگر مواد مخدر بدون بو و مصرف آن بسیار ساده است. حتی اگر این ماده در حضور اعضای خانواده مصرف شود هیچ کس متوجه آن نخواهد شد.
● کوکائین و کراک چی هستند؟
کوکایین، آلکالوئید اصلی برگ کوکا است که از برگهای بوته ای به نام (Ergthroxglom Coca) بدست می آید، که مرکز اصلی رویش آن آمریکای جنوبی است. کوکایین به عنوان ماده موثر در سالهای ۶۰- ۱۸۵۹ م. از برگ کوکا (تصویر ۱) مجزا و استحصال شد. کراک را نیز از کوکایین تهیه و در اواخر تابستان و اوایل پاییز سال ۱۹۸۵ م. به بازار شهر نیویورک عرضه کردند. کراک خطرناکترین ماده اعتیاد آوری است که تا کنون به بازار آمده و به حدی وابستگی آور است که یک بار مصرف آن، فرد را معتاد می کند. از نظر طبقه بندی فارماکولوژی، محرک سیستم اعصاب مرکزی است.
کوکایین پودر سفید نرم شفاف کریستالی با طعمی تلخ است که اغلب با پودر تالک، یا ملین ها یا شکر مخلوط می شود و معمولا به صورت استنشاق، تزریقی، خوراکی یا دود کردن و گاهی هم به طریق پاشیدن روی دستگاه تناسلی مصرف می کنند.
دود معمولی آن برای انفیه و استنشاق ۳۰ تا ۱۰۰ میلی گرم است و ۱۰ تا ۲۵ میلی گرم آن برای تزریق استفاده می گردد. کوکایین بی حس کننده موضعی است و به ندرت برای برخی از اعمال جراحی استفاده می شود.
نامهای خیابانی آن Coke مخفف کلمه کوکایین (Cocaine)، Candy (شیرینی) ، Nose (بینی) ،Snow (برف) ، Happy (خوشحال، خوشبخت) و Dust (مواد گردی، گرد و خاک) می باشد.
استعمال کوکا قرنها است در کشورهای هند، پرو و بولیوی معمول بوده، برگهای رنگ کوکا را برای لذت و خوش بودن می جوند، مردم این کشورها برای قادر شدن به انجام کارهای سخت و جدی و راه رفتن و تحمل گرسنگی و تشنگی از جویدن کوکا یاری می گیرند.
تا آنجا که به تاریخچه کوکا مربوط می شود، این عادت در میان ساکنان کوه های آند رایج بوده است. در تابوت های (Huacas) باستانی پرو، مجسمه های در حال استعمال کوکا کشف شده اند. روشن ترین علامتی که بر چهره معتادان کوکا دیده می شود فرو رفتگی گونه هاست که در اثر مکیدن برگ کوکا به وجود می آید.
● چه کسانی از کرک استفاده میکنند؟
هرچند کوکائین زمانی به عنوان ماده مخدر طبقه ممتاز شهرت داشت، اما اعتیاد به کرک محدود به یک گروه سنی یا شرایط اجتماعی / اقتصادی خاص نیست. در واقع کرک ارزان و در دسترس بوده لذا مصرف کوکائین را برای همه ممکن ساخته است. در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان، اعتیاد به کرک نه تنها از سنین مدرسه، که از هنگام تولد و توسط مادران معتاد، آغاز میشود!
● در اروپا کراک کوکائین فقرا محسوب می شود
کراکی که در قارة آمریکا و اروپای غربی مصرف می‌شود، سال‌ها قبل از ترکیبات کوکائین ساخته شد. کوکائین جزو مواد محرک است و درختچة کوکا که گرد کوکائین را از برگ آن به دست می آورند، در آمریکای جنوبی کشت می‌شود.
تجارت کوکائین در قاره آمریکا همانند تجارت کراک در آسیا پرمنفعت است و قسمتی از درآمد کشاورزان فقیر بولیوی، اکوادور و کلمبیا را تشکیل می‌دهد.
کوکائین طی مراحل استخراج، حمل و توزیع، ارزش افزودة زیادی پیدا می‌کند. به طوری که تنها افراد دارای درآمد بالا قادر به تهیة آن هستند. ولی تاجران مواد مخدر برای این‌که اقشار نیازمند جامعه در حسرت تشنگی کوکائین نمانند، آن را با ترکیبات شیمیایی دیگری ترکیب کردند و «کوکائین فقرا» را ساختند که ارزان‌تر است و همگان می‌توانند از آن استفاده کنند.
این محصول به نام کراک شهرت یافت و مانند هر تجارت سودآور دیگر، دامنة آن به اروپا هم رسید. با این حال، کراک هنوز در آسیا گران‌قیمت بود. در واقع اگر کراک حقیقی از مسیر تجارت مواد مخدر تا ایران بیاید، بیش از صد هزار تومان در گرم قیمت خواهد داشت. پس کراک آسیایی که یک دهم این قیمت هم نیست، از چه چیزی ساخته شده است؟
برخی امتیاز اختراع کراک را به مافیای سرخ روسیه نسبت می‌دهند. عده‌ای دیگر، منشأ آن را در ترکیه، پاکستان یا دیگر کشورهای خاورمیانه می‌دانند. این سؤال که آن مدیر متخصصی که فرمول جدید را ساخته است چه ملیت یا چه اهداف بلند مدتی داشته است، هنوز به جواب نرسیده. زیاد هم مهم نیست، چون موضوع مهم‌تری وجود دارد.
کراک آسیایی از کوکائین ساخته نشده است. کراک امروزی موجود در کشور ما که در حال تخریب مصرف‌کنندگان جوانش است، فقط فرمول قوی‌تری از هروئین است!
● کراک ایرانی خطرناک تر از کراک خارجی !
کراک اصل نوعی از مواد مخدر است از الکالوئیدهای دسته کوکائین، انرژی زا و شادی آور است و هیچگونه اعتیادی را در فرد مصرف کننده ایجاد نمی کند، ولی موادی که با نام کراک در ایران توزیع میشود کراک اصل نیست ، بلکه هروئین غلیظ شده است که توسط مافیای روسیه تولید و درایران پخش میشود .
در ایران کراک در آزمایشگاههای مخفی و خانگی با فشرده‌کردن هروئین بدون در نظر گرفتن هر گونه استانداری انجام می شود و هر آزمایشگاهی بسته به نوع امکانات و سلیقه تولیدکننده متفاوت است و همین موضوع، وضعیت بازار کراک و مصرف آن را آشفته‌تر کرده است.
در برخی موارد نیز از ضایعاتی که نمی توان از آن هروئین خالص بدست آورد کراک تولید میشود ، این کراک یکی از قویترین مواد مخدر محسوب شده و بشدت اعتیاد ایجاد میکند بطوریکه طی یکماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به ۳ یا ۴ برابر روز اول مصرف رسیده و تعداد دفعات مصرف روزانه به ۱۰ بار در روز (تقریبا ً هر ۲ ساعت یکبار) میرسد .
کراک بسیار کوچک است؛ از نخود کوچکتر. به‌اندازه یک عدس حتی یک دانه ماش را به نوک سنجاق می‌چسبانند و همین ‌اندازه می‌تواند بارها با یک سنجاق داغ دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
هرچند کوکائین زمانی به عنوان ماده مخدر طبقه ممتاز شهرت داشت، اما اعتیاد به کرک محدود به یک گروه سنی یا شرایط اجتماعی یا اقتصادی خاص نیست و ارزان بودن و در دسترس بودن آن، کراک را همگانی کرده است و اعتیاد به کراک در بسیاری از کشورهای صنعتی شده اعتیاد به کراک نه تنها از سنین مدرسه، که از هنگام تولد و توسط مادران معتاد، آغاز میشود!
این ماده مخدر صنعتی بدلیل نداشتن بو و سهولت استفاده نسبت به سایر مواد مخدر باعث جذب مصرف کنندگان سایر مواد مانند تریاک گردیده است چرا که مصرف کراک به قدری آسان است که فرد در مدت ۵ دقیقه حتی در دستشوئی و با استفاده از فندک و نی یا لوله و سنجاق می تواند آنرا مصرف کند.
تقریبا هرگونه حالت تحرک و نشاط روحی و جسمی که توسط مواد اعتیاد آور ایجاد شود، با حس بیحالی و لختی همراه خواهد بود و هر چقدر مقدار به اصطلاح “پرواز” شادمانه حاصل از این سوء مصرف، بالاتر باشد، “سقوط” و احساس خماری و افسردگی پس از آن شدیدتر و طولانی تر خواهد بود.
اعتیاد از همین جا آغاز میشود زیرا نیاز به فرار از این حالت ناگوار، موجب مصرف مجدد کرک شده و پس از برطرف شدن تاثیر اولیه کرک، حالت افسردگی باز میگردد…و این چرخه همچنان ادامه میابد.
دوباره این مطلب را تکرار می کنیم تنها سه بار مصرف مقدار بسیار اندکی از کرک موجود در بازار ایران ، اعتیاد به آن را حتمی خواهد کرد و پس از این زمان بسیار کوتاه، شخص را به شدت به خود نیازمند و وابسته میکند.
● کراک چطور در ایران رواج پیدا کرد؟
از سه سال قبل، نام مادة جدیدی در بازار مواد مخدر ایران شنیده می‌شد. خیلی از معتادان، وقتی به خرده‌فروش (ساقی) همیشگی خود مراجعه می‌کردند تا تریاک، هروئین یا مواد مشابه را تهیه کنند، با این جنس تازه مواجه می‌شدند که قوی، سریع و راحت بود و مهم‌تر از همه ارزان‌قیمت بود.
این مادة جدید به سرعت بازار مصرف را از آن خود کرد و هنوز هم با سرعت در حال پیشروی است. جمعیت مخاطب آن نیز بیشتر در سنین ۲۰ تا ۳۰ سال هستند، هر چند که قسمتی از معتادان قدیمی را هم به خود جذب کرده است.
● روش‌های گسترش
جنس جدید معمولا با استفاده از سه روش عمده گسترش پیدا می‌کند. کراک هم برای رواج بیشتر در میان جوانان از هر سة این روش‌ها استفاده کرد.
اول این‌که کسانی که به هروئین اعتیاد دارند و می‌خواهند با کمک یک مادة دیگر، آن را ترک کنند، نوع مصرف را تغییر می‌دهند، در حالی که ماده جایگزین به مراتب خطرناک‌تر از اولی است.
دومین روش گسترش، این است که برای تسکین عوارض مواد محرک یا توهم‌زا که معمولا در پارتی‌ها مصرف می‌شوند، می‌توان از جنس جدید استفاده کرد. این توصیه‌ای است که بچه‌های اهل «توهم» به هم می‌کنند تا سردرد و تنش‌های ناشی از آن را کاهش دهند. معمولا هم تصور می‌کنند که اعتیادآور نیست. مشکل این‌جاست که بلافاصله وابستگی ایجاد می‌شود، زیرا این مادة جدید، از مواد مشابه اعتیادآورتر است.
سوم این‌که غیر از مدل لباس و آرایش مو، مصرف مواد مخدر هم به صورت یک «مد» از کشورهای غربی تقلید می‌شود. بنابراین اگر ماده‌ای که در غرب رایج است به ایران بیاید،‌ به جهت حفظ کلاس و کسب پرستیژ، بازار مصرف تضمین‌شده‌ای دارد. جوانانی هستند که بنگ و حشیش و تریاک را نشانة عقب‌ماندگی و کریستال و آیس و اسید را نشانة پیشرفت می‌دانند.
جوانانی که سابقة مصرف کراک دارند، آن را به تکه‌های سفیداب سنتی تشبیه می‌کنند با ظاهری سنگ‌مانند ولی متخلخل، سست و سفید رنگ که هیچ بوی خاصی ندارد.
کراک به صورت تدخینی و تزریقی، مصرف می‌شود، در مدت بسیار کوتاهی اثر می‌کند. حتی مراحل تزریق آن هم ساده‌تر است.
این ویژگی‌ها باعث شده کراک در پارتی‌ها و جمع‌های دوستانه، بیشتر رواج پیدا کند. دختران هم مصرف‌کنندة آن هستند و اگرچه به مقدار کمتری نشئه می‌شوند، ولی وابستگی بیشتری پیدا می‌کنند. آن‌ها که به دوستان خود به فرما می‌زنند استفاده از کراک را بعد از مصرف کریستال یا اسید پیشنهاد می‌کنند تا اثر محرک را کمتر کند.
شایعاتی دربارة تأثیر کراک بر فعالیت جنسی هم وجود دارد که ناشی از تبلیغات در مورد کراک آمریکایی است، ولی در مورد کراک آسیایی، مصداق پیدا نمی‌کند.
اطلاعات به دست آمده از مصرف کنندگان سابق کراک‌ که اکنون در دورة ترک به سر می‌برند، نکات دیگری از دلایل گسترش این ماده را روشن می‌کند.
آنها می گویند دفعة اول با سه تا پک، ۲۴ ساعت نشئه می شدیم. به یک ماه نرسید که مصرفمان دو برابر شد. بعد از ۶ ماه به جایی رسیدیم که هر سه‌چهار ساعت باید دود می‌گرفتیم. اگر دیر می‌شد، شروع می‌کردیم به لرزیدن و تشنج. بعد هم مجبور شدیم تزریق کنیم.
دیگری می گوید در اکس پارتی بودم. به یکی دیگر از دخترها گفتم دارم از سردرد می‌میرم. گفت فاز نگرفته‌ای، بیا کراک بزن. خودش هم برایم درست کرد. هنوز دود را بیرون نداده بودم که احساس کردم سرم آرام شد. چند روز بعد به او تلفن زدم و پرسیدم باز هم از آن‌ها داری؟
کم سن‌ترین نمونه‌ای که مصرف قابل توجهی هم داشت، یک پسر ۱۳ ساله بود که هر روز ۵ گرم کراک را در چند وعده به رگ‌هایش می‌ریخت.
● چگونه معتادین به کرک را تشخیص دهیم؟
از جمله نشانه های اعتیاد به کراک می توان به :تغییرات بارز در شخصیت و رفتار، از دست دادن توجه و تمرکز ، کاهش وزن، ناپدید شدن لوازم قیمتی خانه و نداشتن توضیح قانع کننده برای مقدار پول خرج شده ، رفت و آمد با افراد معتاد، آشفتگی چشمگیر، رفتار کینه توزانه با افراد خانواده و دوستان ،برنامه خواب نامنظم ، بی توجهی به آراستگی ظاهری ، پارانویا شدید (سوء ظن به همه) ،بی قراری و
یک نشانه ابتدایی سوء مصرف کرک، جدایی ناگهانی جسمی / روحی فرد از کانون خانواده و تغییر رفتار چشمگیر اوست. هرچند بسیاری از نشانه های زیر با مشکلاتی چون اختلالات احساسی یا گذراندن دوران سخت بلوغ مشابه است، اما هرگز نباید احتمال مصرف مواد محرک یا مخدر را از نظر دور داشت :
▪ تغییرات بارز در شخصیت و رفتار
▪ از دست دادن توجه و تمرکز
▪ کاهش وزن
▪ ناپدید شدن لوازم قیمتی خانه و نداشتن توضیح قانع کننده برای مقدار پول خرج شده
▪ رفت و آمد با افراد معتاد
▪ آشفتگی چشمگیر
▪ رفتار کینه توزانه با افراد خانواده و دوستان
▪ برنامه خواب نامنظم
▪ بی توجهی به آراستگی ظاهری
▪ پارانویا شدید (سوء ظن به همه)
▪ بی قراری
▪ اضطراب
● چرا هر روز آمار توزیع و مصرف کرک در جامعه بالاتر می رود ؟
فروشندگان مواد مخدر علاقه بسیاری به فروش کرک دارند زیرا نه تنها ارزان تر از کوکائین است و راحت تر به فروش میرسد، بلکه مصرف آن هم ساده تر است و به ظاهر چندان “خطرناک” نمیرسد و از طرفی پنهان کردن آن هم ساده است.
به این ترتیب فروش کرک در شهرهای بزرگ جهان و در مکانهایی مانند میادین شهر، مدارس، فروشگاههای بزرگ و … که پیش از این برای این تجارت مکانهایی بسیار خطرناک محسوب میشدند، به شدت افزایش یافته است.
● اثرات کراک
در کل اثرات کوتاه ‌مدت مصرف کراک مشابه آمفتامین است ولی با مدت زمان کوتاه‌تر، احساس افزایش انرژی، چابکی و سرخوشی زیاد می‌کند ،افزایش ضربان قلب، نبض، تنفس، درجه حرارت بدن، فشار خون، گشادگی مردمک چشم، پریدگی رنگ، کاهش اشتها، تعرق شدید، تحریک و هیجان، بی‌قراری، لرزش به‌خصوص در دست‌ها، توهمات شدید حسی، عدم هماهنگی حرکات، اغتشاش دماغی، گیجی، درد پا، فشار قفسه سینه، تهوع، تیرگی بینایی، تب، اسپاسم عضله، تشنج و مرگ از عوارض مصرف این ماده مخدر صنعتی است.
● اثرات مخرب مصرف کراک :
اعتیاد به کراک سبب از بین رفتن درد و خروج استرس و اضطراب از بدن فرد، احساس سرخوشی کاذب و ایجاد تحرک در فرد، بروز رفتارهای خطرناک و حرف‌های بی‌ربط می شود که تمام اینها تنها ۵ تا ۷ دقیقه طول می‌کشد.
تکرار مصرف این ماده طی چند روز همراه با استفراغ، گیجی، بی‌تفاوتی اسپاسم عضله و مرگ ناگهانی در اثر ایست تنفسی است.
مهم‌ترین اثر بلند مدت مصرف کراک در فرد معتاد از بین رفتن اثرات ماده در عرض سه تا پنج ساعت می باشد ،بنابراین فرد باید حداقل هر چهار ساعت یک‌بار و حتی بمقدار کمتر مصرف را تکرار کند تا دچار مشکل نشود. همچنین از بین رفتن اشتها، کاهش وزن، یبوست، عفونت‌هایی همچون ایدز و هپاتیت، شکنندگی پوست، پیری زودرس، افزایش فشار خون همراه با آزادسازی هیستامین که خارش در فرد ایجاد می‌کند، از آثار مصرف این ماده در دراز مدت است، همچنین اثرات تخریبی مصرف موادی همچون شیشه، کریستال و کراک بین ۱۱۰ تا ۱۴۰ برابر تریاک و هروئین بر روی مغز و اعصاب می باشد.
کراک شدیدا فرد مصرف کننده را دچار خواب آلودگی یا به اصطلاح خودمانی «چرت» میکند . مصرف مداوم این ماده مخدر در کوتاه مدت (مدت یکسال ) اثرات مخرب جبران ناپذیری در بدن فرد مصرف کننده اعم از عفونت اجزای داخلی بدن ، پوسیدگی دندانها ، سرطان حنجره و ریه ، نابودی ریه و کبد ایجاد میکند بطور کلی تمام اجزائیکه در تماس مستقیم با دود کراک هستند ذره ذره نابود شده و می پوسند و در برخی موارد طبق گزارشهای موجود افراد معتاد به کراک،میزان عفونت بدن به قدری است که اجزای بدن از هم جدا میشوند و گوشت زیر پوست دچار عفوت شده و به اصطلاح کرم میگذارد.
گفته می‌شود کسانی را که در اثر مصرف کراک می میرند در هنگام دفن غسل نمی‌دهند چون در هنگام شستشو اجزای بدن از هم جدا میشوند همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد مصرف چهار روز کراک باعث می‌شود که اثرات آن به مدت ۷ سال در فرد باقی بماند و موجب اختلالات حرکتی، افزایش هذیان گویی و تضعیف حس بینایی و لامسه شود.
متأسفانه شیوع مواد روانگردان و مخدر شیمیایی در میان جوانان و به خصوص نوجوانان به موضوعی بسیار خطرناک تبدیل شده تا جایی که هم اکنون ۱۴ درصد مدارس کل کشور در معرض آلودگی به موادمخدر، سیگار و الکل قرار دارند و آخرین تحقیقات حاکی از تجربه حداقل یکبار مصرف سیگار ۵/۳ درصد، حداقل یکبار مصرف مواد مخدر ۰/۵درصد و تجربه حداقل یکبار مصرف الکل، ۲/۱ درصد دانش‌آموزان کشور است.● اثرات کوتاه مدت مصرف کراک:
اثرات کوتاه مدت آن مشابه آمفتامین است ولی با مدت زمان کوتاهتر، احساس افزایش انرژی، چابکی و سرخوشی زیاد می کند، از جمله اثرات آن پس از مصرف عبارت است از: افزایش ضربان قلب، نبض، تنفس، درجه حرارت بدن، فشار خون، گشادگی مردمک چشم، پریدگی رنگ، کاهش اشتها، تعرق شدید، تحریک و هیجان، بی قراری، لرزش به خصوص در دستها، توهمات شدید حسی، عدم هماهنگی حرکات، اغتشاش دماغی، گیجی، درد پا، فشار قفسه سینه، تهوع، تیرگی بینایی، تب، اسپاسم عضله، تشنج و مرگ.
در حالت قطع ماده نیز افسردگی شدید حادث می شود. ناخالصی کوکایین خیابان اغلب موجب حساسیت و آلرژی شدید می شود که معمولا با آب ریزش بینی و بی خوابی شدید همراه است. در مسمومیت حاد با کوکایین، فرد مصرف کننده دچار بی قراری و تشویش، هیجان، شوریدگی فکر و اختلال تنفسی می گردد. ضربان، تنفس و فشار خون فرد افزایش می یابد.
اثرات دراز مدت مصرف کراک:
از جمله اثرات بلند مدت آن از دست دادن وزن بدن، یبوست، بی خواب، ضعف جنسی، دپرسیون تنفسی، اشکال در ادرار کردن، تهوع، کم خونی، رنگ پریدگی، تعرق شدید، دردهای شکمی و اسهال، اختلالات در هضم و دستگاه گوارشی، سردرد، لرزش دست ها، لرزش و تشنج، پریدن عضلات و سفتی آنها، هپاتیت، آب ریزش دائمی بینی، ایجاد زخم، آماس و جوشهای پوستی به خصوص اطراف مخاط گوش و بینی، زخم مخاط بینی (در مصرف به صورت انفیه)، اضطراب، بی قراری، تشنج پذیری شدید، سوء ظن، گیجی، اختلالات درک زمان و مکان، رفتار تهاجمی، تحریک پذیری شدید، افسردگی، پرخاشگری، تمایل به خود کشی، توهمات و اختلال در حواس (به خصوص بینایی، شنوایی، و لامسه)، افکار هذیانی، و گاهی اشتهای کاذب و سرانجام ناراحتی جدی دماغی و روانی به نام سایکوز و کوکایین.
تحمل و ایجاد وابستگی کوکایین مشابه آمفتامین است وابستگی شدید روانی ایجاد می کند که این وابستگی در عصاره کوکایین یعنی کراک شدیدتر می باشد.
در آزمایشاتی که برای تحقیق پیرامون اثر کوکایین بر روی موش و میمون انجام شده، پس از قطع مصرف آن، نشانه های ترک از جمله ضعف شدید، بد خوابی، افسردگی، تحریک پذیری، گرسنگی زیاد دیده شده است.
مصرف کننده، کراک را چه به طریق استنشاق یا پاشیدن روی توتون و ماری جوانا و چه از راه کشیدن با پیپ استعمال کند، دیگر نمی تواند از مصرف آن خودداری کند و باید پی در پی آن را استعمال نماید. خیلی سریع جذب ریه گشته و به مغز می رسد و حالت تهاجمی به مصرف کننده دست داده، باعث بزرگ شدن قلب، افزایش فشار خون می شود، به گونه ای شدیدتر از کراک پدیدار می گردد. اصولا فردی که کراک مصرف می کند، دیگر بر خود تسلط ندارد و گویا خودی خود را گم کرده است.
کراک، هروئینی است که تا حد امکان اشباع شده یعنی یک گرم کراک از ۱۰ تا ۱۰۰گرم هروئین ساخته شده ولی قیمت آن هم‌قیمت هروئین و در بعضی مواقع، به مراتب ارزان‌تر از هروئین است. اعتیاد آن نسبت به هروئین بسیار شدیدتر و فوری‌تر و ترک آن بسیار مشکل‌تر است.
کراک ماده مخدر جدیدی است؛ یعنی در واقع با نام جدید معرفی شده. نوجوانان نمی‌دانند که بدتر از هروئین است بنابراین وحشتی که از هروئین دارند از کراک ندارند و اکثرا خیال می‌کنند کراک چیزی در حد قرص‌های روان‌گردان و اکستازی است. به همین دلیل از مصرف آن وحشت ندارند و این عامل شروع اعتیاد و علت فاجعه است.
مصرف حتی یک بار کراک اعتیادآور است و این تفاوت اساسی کراک با قرص‌های اکستازی است که اگرچه در بلندمدت کشنده هستند اما اعتیاد با قدرت بالا ندارند. تبلیغات زیادی که شبانه‌روزی علیه قرص‌های اکستازی شده باعث شده که خطر کراک در سایه و پنهان باقی بماند.
کراک بر خلاف هروئین، تریاک، حشیش و… بدون بوست و مصرف آن بسیار ساده و بدون نیاز به وسایل حجیم و صرف وقت است و فرد می‌تواند در حمام یا توالت، ظرف کمتر از ۱ الی ۲دقیقه مصرف کند.
کراک بسیار کوچک است؛ از نخود کوچکتر. به‌اندازه یک عدس حتی یک دانه ماش را به نوک سنجاق می‌چسبانند و همین ‌اندازه می‌تواند بارها با یک سنجاق داغ دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین جاسازی آن بسیار ساده و خانواده‌ها به‌سادگی نمی‌توانند آن را کشف کنند؛ چیزی شبیه یک تکه گچ از دیوار کنده‌شده و به‌ اندازه یک ماش که توجه هیچ کس را جلب نمی‌کند.
معتاد به تریاک می‌تواند سال‌ها زنده بماند و زندگی عادی داشته باشد؛ حتی کار کند و خانوده‌اش را سرپرستی کند.حتی معتاد هروئین نیز اگر به طرف تزریق کشیده شود می‌تواند ۱۰ تا ۲۰سال زنده بماند اما معتادی که ۳ماه بعد از مصرف کراک تا ۳۰کیلو از وزن بدنش کم می‌شود آیا بیش از ۲سال زنده می‌ماند؟
● نشانه های هشدار دهنده در هنگام مصرف کراک
به گفته معتادین به کرک حالات زیر در هنگام برطرف شدن آثار ماده محرک بروز میکنند :
▪ نگرانی و بیقراری برای تهیه مجدد کرک
▪ افسردگی شدید
▪ فقدان انرژی و بی اشتهایی
▪ بی خوابی
▪ داشتن احساساتی متناقض از عشق و تنفر نسبت به خود
● اثرات روانی مصرف کرک چیست؟
شخصی که کرک مصرف میکند به سرعت در حالات و شرایط مختلف روانی در حرکت است که با خوشی و رضایت فراوان و احساس برانگیختگی و هیجان همراه است، سپس با کم شدن اثر این ماده، دلتنگی و افسردگی و متعاقب آن زودرنجی، بی خوابی و پارانویا بر شخص غلبه میکند.
معتادان به کرک، ممکن است حالات روانی اسکیزوفرنیک، توهم و خطاهای حس را نیز تجربه کنند. کسانی که مصرف کرک بسیار زیادی دارند در یک binge (مصرف) تمام این حالات را از سر میگذرانند، عده ای از این افراد در اثر ابتلا به پارانویا و افسردگی ناشی از مصرف دائم کرک، دست به خودکشی یا جنایت میزنند.
● مصرف بیش از حد یا Overdose و جنون
تدخین کرک، به علت مقدار بسیار زیاد ماده محرکی که وارد جریان خون و به دنبال آن به مغز میکند، احتمال مصرف بیش از حد و مرگ آور یا مسمویت از کوکائین را هم افزایش میدهد. نشانه های این دو وضعیت مشابه بوده و شامل تهوع، استفراغ و تنفس نامرتب، تشنج و اغما است که میتواند به مرگ منتهی شود.
مصرف همزمان کوکائین با الکل یا مواد مخدر دیگر، میتواند واکنشهایی شدید و مرگ آور به دنبال داشته باشد. مصرف مداوم کرک ممکن است به جنون کوکائین منجر شود که نوعی حالت روانی دائمی بوده و نشانه های آن پارانویا و توهم دیداری و شنیداری است.
● تاثیرات فیزیکی مصرف کرک
ابتدایی ترین تاثیرات جسمانی کرک، گلودرد مزمن، گرفتگی صدا و تنگی نفس است که به برونشیت (ورم نایژه) و نفخ ریه منجر میشود. چشمها درشت شده و شخص هنگام تمرکز برای دیدن هر چیز، هاله هایی نورانی در اطراف آن مشاهده میکند.
ضربان قلب تا حد ۵۰% افزایش میابد و رگها به سرعت منقبض شده موجب بالا رفتن فشار خون میشوند که میتواند به حمله قلبی، تشنج و سکته منجر شود. کرک به دلیل از بین بردن میل به غذا خوردن و ایجاد بیخوابی، موجب کاهش وزن شدید و سوء تغذیه میشود.
● آنالیز:
میزان مصرف کراک به شدت در میان گروه سنی ۱۷ تا ۲۵ سال در حال افزایش است و این امر به‌طور حتم میزان مرگ و میر را در سال‌های آتی افزایش خواهد داد چرا که براساس آمار ، تدخین کراک برای شخص حس نشاط ظاهری شدید یا به اصطلاح «پرواز شادمانه» به وجود می‌آورد که حدود ۵ تا ۷ دقیقه طول می‌کشد و پس از آن با ایجاد افسردگی حاد واحساس بی‌ارزش بودن و ولع زیاد برای مصرف این ماده ادامه می‌یابد و در مراحل بعد ترک اعتیاد را مشکل می‌سازد و بیشتر به همین علت است که معتادان به کراک کمتر اقدام به ترک آن می‌کنند .
‌● ۱۳/ ۷ درصد دانش‌آموزان در معرض مستقیم اعتیاد
هنگامی که بیشترین تبلیغات قاچاقچیان و فروشندگان مخدرهای صنعتی با عنوان‌هایی همچون بی‌خطر‌بودن، اعتیادآور نبودن و… در کنار ارزانی و آسانی تهیه آنها قرار می‌گیرد، طبیعی است که درصد زیادی از جوانان جامعه به مصرف آن مبادرت ورزند.
هم‌اکنون از ۱۰ میلیون دانش‌آموز سراسر کشور ۱۳/۷ درصد آنها در معرض مستقیم اعتیاد قرار دارند. این در حالیست که به گفته محمد موسی‌زاده، کارشناس، آشنایی جوانان با کراک در دوره دبیرستان و گاه در دوره راهنمایی صورت می‌گیرد و تبلیغ کلامی مواد، منجر به استفاده از آن می‌شود.
در سال‌های گذشته بیشتر مراجعان کلینیک‌های ترک اعتیاد را میانسالانی تشکیل می‌داد که به تریاک و هروئین و نمونه‌های مشابه اعتیاد داشتند، بیشتر مراجعان جوانان کم‌سن و سالی هستند که همراه خانواده‌هایشان برای سم‌زدایی می‌آیند و نزدیک به ۶۷درصد این افراد معتادان به مواد صنعتی هستند که نیاز به سم‌زدایی‌های فوق‌سریع دارند و در حقیقت چهره معتادان و نوع اعتیادشان کاملاً عوض شده و این نگران‌کننده است.
یک مادر که کودکش را برای ترک به کلینیک برده می گوید ک پسرم تنها ۱۵ سال سن دارد و مصرف موادمخدر را از ۱۲ سالگی و با مصرف حشیش شروع کرده است و در حال حاضر به کراک اعتیاد دارد و وضعیت روحی و جسمی خوبی ندارد.
او تاکید می‌کند که پسرش توسط همسالان خود معتاد شده و گاهی برای تهیه مواد همراه دوستانش دست به کارهای خلاف می‌زد.
معتادان به کراک در رفتارهای خود تغییرات بارزی را نشان می‌دهند که از جمله آنها عبارتند از: از دست‌دادن توجه و تمرکز، کاهش وزن، ناپدید‌شدن لوازم قیمتی خانه، آشفتگی، برنامه خواب نامنظم، بی‌توجهی به آراستگی ظاهری، پادرانویای شدید، بی‌قراری و اضطراب.
بنابراین کراک، شخصیت معتادان را متزلزل کرده و بار روانی آن به‌مراتب بیشتر از سایر مواد دیگر است.
● مرگ ناگهانی معتادان کراک
هر چند اثرات کوتاه‌مدت کراک مشابه‌ آمفتامین است و در مدت زمان کوتاه‌تری فرد احساس چابکی و سرخوشی مفرط می‌کند اما پس از آن منجر به بروز عوارض جسمانی و حتی مرگ مصرف‌کننده می‌شود. دکتر جلالی فوق‌ تخصص سم‌شناسی درباره عوارض کراک به می‌گوید: کراک نوعی مواد از الکائیدهای دسته کوکائین است که اصل آن انرژی‌زا و شادی‌آور است.
اعتیاد به کراک در کشورهای صنعتی محدود به یک گروه سنی با شرایط اجتماعی یا اقتصادی خاص نیست و ارزان بودن و در دسترس بودن این موادمخدر را همگانی کرده است. البته در ایران بیشتر گروه سنی ۱۷ تا ۲۵ سال به آن گرایش دارند. کراک ماده‌ای است که خوشی و نشئگی آن چند ماه بیشتر طول نمی‌کشد و بعد از مدت کوتاهی خوشحالی روز اول را به مصرف‌کننده نمی‌دهد و فرد برای به دست آوردن خوشی روز اول مصرف خود را زیاد می‌کند به‌طوری که در ماه سوم و چهارم هر دو ساعت یک‌بار اقدام به مصرف کراک می‌کند.
تزریق کراک آخرین مرحله برای کسب خوشی بیشتر است که عوارض جسمانی و روانی جبران‌ناپذیری برای معتاد به همراه دارد. تزریق به شدت مغز، کبد و قلب را تحت‌تاثیر قرار داده و موجب التهاب این اعضا می‌شود. تحت‌تاثیر عوارض منفی کراک تمام اجزایی که در تماس مستقیم با دود کراک هستند ذره‌ذره نابود شده و می‌پوسند.
اجزای داخلی بدن عفونت می‌کند و در برخی موارد دیده شده مصرف‌کنندگانی که به مدت طولانی از این ماده استفاده می‌کنند، میزان عفونت به اندازه‌ای است که اجزای بدن از هم جدا می‌شوند، یعنی گوشت زیر پوست دچار عفونت شده و به اصطلاح «کرم» می‌زند.
محرومیت چند هفته‌ای یا چندماهه یک معتاد کراک از این ماده او را نمی‌کشد بلکه استفاده مجدد پس از یک دوره زمانی، موجب مرگ معتاد می‌شود چرا که با ایجاد مسمومیت تعداد تنفس‌ها را کاهش داده و خواب معتاد را عمیق‌تر می‌کند و در اکثر اوقات شاهدیم که این افراد حین مصرف در خرابه‌ها و دستشویی‌های اماکن عمومی می‌میرند.
ترک کراک تنها به‌وسیله روش سم‌زدایی فوق‌سریع URD میسر است و روش‌های دیگر ترک کراک از قبیل استفاده از دارو و قرص‌های ترک در این مورد چندان تاثیرگذار نیستند.
● عوارض اجتماعی کراک:
در میان افراد معتاد به هر گونه ماده اعتیاد آور، تهیه “مواد” در بسیاری از مواقع از راههای نامشروع و خلاف انجام میگیرد و بسیاری از کسانی که به کرک اعتیاد دارند نیز برای برآمدن از عهده مخارج تهیه مداوم آن به روشهای خلافکارانه دست میزنند. اما نکته پر اهمیت این است که دست زدن این افراد به اعمال خشونت بار و جنایتکارانه دلیل مهم دیگری هم دارد و آن بروز رفتارهای شرورانه و پرخاشگرانه ناشی از بروز بیماری پارانویا (بیماری سوء ظن) است که از عوارض مصرف کرک به شمار می آید و در واقع پرداختن این اشخاص به اعمال خشونتبار، لزوما به دلیل نیاز به پول نیست.
آیا اجساد کراکی‌ها را به دلیل پوک و فاسد شدن در مرده‌شورخانه نمی توان شست ؟
قبلا شنیده بودیم و در جامعه دیده بودیم که تریاکی‌ها پوستشان کاملا سیاه می‌شود. اما در مورد کراکی‌ها تکلیف چیست؟
مردم می گویند : چون اجساد آن‌ها چنان پوک و فاسد است که قابل شستن نیست. بدون غسل دفن می گردند. شایعات، حاکی از این بودند که اعتیاد به کراک در مراحل آخر خود، چنان جسم فرد را نابود می‌کند که ممکن است استخوان‌هایش در حین جابه‌جا کردن بشکند یا اعضای بدنش از هم جدا شود. یعنی کراک این‌قدر خطرناک است!!
در جواب باید گفت که مواد مخدر می‌توانند چنین تأثیری بر روی اندام‌ها بگذارند. ولی با این حال هنوز به طور دقیق، یافته‌ای برای تأیید این قضیه در رابطه با مصرف کراک وجود ندارد. بر روی مواد مخدر سنتی، مطالعات زیادی انجام گرفته. اما به دلیل نو ظهور بودن انواع مواد مخدر صنعتی و آزمایشگاهی، تحقیقات زیادی در دسترس نداریم تا بتوانیم به آن‌ها استناد کنیم. همچنین لازم به ذکر است با توجه به آنکه کراکی که در نقاط دیگر جهان مصرف می شود خالص تر است و با نوع ایرانی که انواع قرض ها در آن ریخته می شود کاملا فرق دارددر نتیجه نوع ایرانی به مراتب خطرناکتر است و نتیجه تحقیقات در اروپا در مورد ایران صدق نمی کند .
اما می توان دلایل زیر را برای پوسیدن بدن این افراد به دست آورد:
«مصرف کراک باعث می‌شود که فرد هیچ دردی را حس نکند و در نتیجه بیماری‌های مختلف در بدنش به راحتی پخش شود. علاوه بر آن، مخدرها سیستم ایمنی را تضعیف می‌کنند و راه برای ورود عوامل عفونی باز می‌شود. در نتیجه، یک شخص معتاد به کراک احتمالا دچار چند بیماری مختلف هم خواهد بود.
حالا اگر این شخص، کارتن‌خواب باشد قطعا عوامل عفونت‌زا در جسم او خانه کرده‌اند. ولی به دلیل بی‌حس بودن ناشی از مصرف مخدرها درکی از وضعیت خود ندارد. وقتی یک فرد سالم می‌میرد، پس از طی زمان مشخصی مثلا ۷۲ ساعت جسمش دچار پوسیدگی‌هایی خواهد شد.
حال اگر شخصی معتاد به کراک و آلوده به عفونت درونی باشد، پس از مرگ در مدت ۱۲ ساعت به همین مرحله خواهد رسید. جنازة یک روزة او مانند جنازة چندین روزة افراد سالم است و بسیار زودتر فاسد شده و از هم می‌پاشد. در بسیاری از انواع دیگر مواد مخدر هم این حالت به درجات مختلف دیده می‌شود.»

وبگردی
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهوری معتقد است که ما یک بار برای همیشه باید مشکل مشروعیت و مقبولیت را در کشور حل کنیم. این درست نیست که بخشی از نظام هم مشروع باشد هم مقبول اما بخش دیگری که از دل همین نظام در آمده است فقط مقبول باشد.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه - برنامه کامل خندوانه با حضور مهران مدیری مهمان ویژه برنامه عید فطر برنامه خندوانه بود و این قسمت از مجموعه خندوانه را خاص کرد.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!