دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ / Monday, 19 February, 2018

طرح قالی


طرح قالی
در روستاها قالی به طور خیالی و تضوری از اشکالی که خاص قصبه یا روستا یا عشیره آنهاست بافته می شود ودر شهرها از نقشه قالی که برروی کاغذ شطرنجی کشیده شده اند بافته می شود .
دو سر قالی را پس از تمام شدن توسط باریکه ای از گلیم به اصطلاح سردوز می کنند . و دو کناره قالی را بوسیله گذرانیدن یک ایران زادگاه طراحی قالی :
ایران زادگاه طراحی قالی نامیده شده است . در طراحی قالی که نوعی هنر است ایرانیان به شیوه ای خداداد و نوعی بصیرت و ادراک خاص و شکل غریزی قادرند به هر موضوعی شکلی بدهند و یا نقشه تهیه کنند .
قالی در کشورهای اروپائی نوعی تجمل جدیدی است ودر انگلستان قبل از قرن نوزدهم مورد استفاده عموم نبوده است در حالیکه تاریخ شروع آن در ایران در گذشته های دور و نیمه روشن ناپدید شده است .
سبگهای دو گانه طراحی قالی :
۱) طرحهائی که از خطوط مستقیم تشکیل شده است . ( طرح شکسته )
۲) طرحهائی که از خطوط منحنی تشکیل یافته است . ( طرح گردان )
ـ طرحهای گروه اول از سه خط مستقیم تشکیل گردیده است . خط افقی شامل یک ردیف گره است که پهلو به پهلوی هم بسته می شود و خط عمودی که شامل یک ردیف گره است که یکی بالای دیگری بر روی یک جفت تار یا چله بسته می شود و خط اریب که شامل یک ردیف گره است که به تناوب یکی بالا و یکی در کنار بسته می شود و یک زاویه ۴۵ درجه تشکیل می دهد ، در حالی که مربعی که در آن تعداد گره های عمودی در هر ۵/۲ سانتیمتر بیش از گره های افقی است ، زاویه ای کمتر از ۴۵ درجه تشکیل می دهد و بلعکس .
ـ طرحهای گروه دوم یا طرح گردان از خطوط منحنی تشکیل گردیده است ، گرچه برای جداکردن متن از حاشیه از خطوط مستقیم نیز استفاده می شود .
این دو نوع طرح با انواع دوگانه اصلی بافتهای ایرانی منطبق می شود : بافتهای روستائی یا عشایری که معمولاً از خطوط مستقیم تشکیل شده و بافتهای شهری یا کارگاهی که در آن از خط منحنی بهره گرفته شده است .
در این مورد شکی نیست که طرح هائی که از خطوط مستقیم تشکیل گردیده از نوع دوم قدیمی تر است و این احتمال وجود دارد که طرحهای گردان یا نوع دوم تا قبل از اواخر قرن پانزدهم متداول نشده باشد .
تا آن زمان قالیچه ، کناره و زیرانداز و سرانداز توسط عشایر و مردمان روستا نشین تهیه می شد که یا خود آنها استفاده می کردند یا جهت مبادله و معاوضه در بازار ها عرضه می داشتند. در زمان شاهزاده شاهرخ در هرات و همسرش گوهرشاد و یا سلطنت اوزون حسن در تبریز ، گروهی از نقاشان درباری مأمور طراحی برای قالیهای بزرگ شدند و آنان طرحهای پیچیده ای ازگل و جانور و پرنده تهیه کردند .
● رسوم و قواعد در طرحهای قالی ایران :
با وجود نفوذ هنر و تزئین کشورهای غربی در اکثر هنرهای ایران ، خوشبختانه رسوم و قواعد حاکم بر طرح قالی ایران تا حدود زیادی حفظ شده است .
همگان چنان به دیدن حاشیه در قالی ایران خو گرفته ایم که شاید قوت ، شدت و یا تغییر نا پذیری این رسم را نا دیده می انگاریم .
در کشور چین قالیهائی بافته می شود که حاشیه ندارد . ولی تاکنون هرگز کسی قالی ایران را بدون حاشیه ندیده است . زیرا ایرانیان حاشیه را به عنوان اساس و پایه و زیر بنای لازمی تلقی می کنند که طرح زمینه باید بر اثر آن جلوه گر شود . طراحان قالی در ایران معتقدند که فقدان حاشیه سبب خواهد شد که نظر بیننده منحرف شود و در نتیجه طرح اصلی بعنوان قسمتی مهم و اساسی مورد توجه قرار نگیرد . بعلاوه حاشیه در هر طرف باید شامل قسمت وسط که حاشیه اصلی است و یک یا دو یا سه حاشیه باریک تر نیز باشد .
طرح حاشیه وسط معمولاً طرح گل یا طرح اسلیمی یا هر دو آنها ست یا این که از قاب هائی تشکیل شده است . ولی در هر صورت باید این طرحها به طور برجسته تکرار شود و اندازه آنها نیز نسبتاً بزرگ باشد . در مقابل طرح حاشیه های باریکتر باید کوتاه باشد و مثل حـاشیه اصلی تکرار شود ، ولی چـشم گیر نباشد ، زیرا از اهمیت حـاشیه وسط یا حـاشیه اصـلی می کاهد . طرح زمینه قالی ، یعنی محلی که حاشیه مانند قابی آن را در بر گرفته ، محدود به رسوم و قواعد است . مهم ترین این قواعد تعادل است .
یعنی نیمه چپ و نیمه راست قالی باید عیناً مثل هم باشد .در اکثر قالیها نیمه فوقانی و نیمه تحتانی نیز باید یکسان باشد . این رسوم و قوائد بیننده را قادر میسازد که طرح قالی را از دو سر آن حتی از دو طرف آن مورد تحسین قرار دهد . البته در این قاعده خیلی سختگیری نمی شود چه طرحهای یکطرفه ( نظیر قالی نقش گلدانی ) ، غیر عادی نیست .
بطور کلی مردم ایران طرحها را بعنوان قسمتی از زندگی روزمره خود شناخته و پذیرفته اند این طرحها بالغ بر ۹ گونه است که بعضی از آنها بیشتر مرسوم است . اسامی زیر بر حسب نفوذ و شیوع آنها در نظر گرفته شده است .
۱) هراتی یا طرح ماهی
۲) بوته ای ، طرح کاج یا نخل
۳) خرچنگی
۴) گل حنائی
۵) لچک ترنجی
۶) مینا خانی
۷) شاه عباسی
۸) بید مجنون
۹) جوشقانی
ـ هراتی یا طرح ماهی ، شامل گلهای لوزی مانندی است که چهار ماهی یا برگ اطراف آن قرارگرفته اند .
ـ بوته ای ، طرح کاج یا نخل ، این طرح به آتش مقدس زرتشت به کاج به نخل به بادام به گلابی به یک دسته برگ یا یک برگ دندانه دار اطلاق می شود از انواع طرح های بوته ای مثل بوته میری یا کاج کوچک ـ بوته ترمه ای یا کاج متوسط ـ بوته خرقه ای کاج بزرگ ـ بوته بادامی یا کاج بادامی شکل ـ بوته جقه ای یا کاج بزرگی که یک کاج کوچک از آن بیرون آمده است ، می توان نام برد .
ـ طرح لچک ترنجی، با همه زیبائی و ظرافت آن یک طرح کاملاً ایرانی به شمار می رود . نخستین بار در قرن پانزدهم بعنوان طرحی برای جلدهای برجسته چرمی مورد استفاده قرار گرفت و در قرن شانزدهم میلادی این طرح برای قالیبافی بکار رفت و تا امروز بعنوان یک طرح نمونه و رسمی ایران باقی مانده است . برای طرح قالی لچک ترنج قواعدی وجود دارد که نمی توان آنها را در مورد قالیهای با اشکال غیرعادی مثلاً قالیهای جهار گوش یا زیاد طویل و یا باریک بکار برد .
این قواعد سه گانه بشرح ذیل است :
۱) درازای ترنج یعنی قسمت بیضی آن باید مساوی ۳/۱ درازای تمام قالی باشد
۲) پهنای حاشیه باید مساوی ۶/۱ پهنای قالی باشد
۳) مجموع پهنای حاشیه های باریک باید مساوی پهنای حاشیه اصلی باشد
ـ طرح مینا خانی ، شاید وجه تسمیه آن نام مردی تبریزی بنام مینا خان است که این طرح را بوجود آورده است هر چند نفوذ طرحهای کردستانی ( بیجار ) را در آن بیشتر می توان دید . مردم ورامین و اراک و همدان و چهارمحال نیز گاهی از این طرح که بسیار یکنواخت بوده در سراسر فرش چون قسمت کوچکی تکرار می شود و بافت آسانی هم دارد ، استفاده می کنند . و در اغلب نقاط ایران متداول است.
ـ طرح شاه عباسی ، یک نوع طرح سراسری مرکب از نقوش و اشکال کلاسیک اواسط دوران صفویه است . در طرحهای شاه عباس انواع مختلف برگ نخل ، نگاره های مارپیچ ، تبرزین ، گلدان و غیره که در قالیهائی موسوم به نقش گلدانی ، معروف است . به وسیله نوعی شاخه یا شبکه با یکدیگر ترکیب و پیوسته شده است .
ـ طرح بید مجنون ، یکی از مشهورترین و جالب توجه ترین طرحهای قدیمی ایران است در ترکیب بید مجنون و سرو و درخت تبریزی و درختان میوه کیفیتی موجود است که از این طرح در کلیه کشورهای تهیه کننده قالی تقلید شده است .
اصل و منشأ آن معلوم نیست ولی از چند نمونه قدیمی آن که در اختیار ماست احتمال دارد از کردستان ( بیجار ) باشد . چون این طرح با خطوط شکسته بافته می شود برای قالیهای مرغوب مناسب نیست زیرا قالی خیلی سخت و خشک از کار در می آید لکن برای قالیهای نوع متوسط و درشت بافت بسیار عالی است .
ـ طرح خرچنگی ، اشاره ای است به خرچنگ در این طرح هم با نقش تکرار شده ای روبرو می شویم که مثل طرح مینا خانی بسیار متداول است . هیچ گونه اطلاعات مثبتی درباره اصل و منشأ آن در اختیار نداریم . بنظر می رسد اصل آن ترکی است چه در اغلب قالیهای قره باغ – شیروان ( جنوب فققاز ) رایج است . ممکن است چنگال خرچنگ یک نوع طرح اسلیمی باشد که آن را با قواعد و رسوم تطبیق داده اند .
طرح خرچنگی مانند طرح بید مجنون طرحی است با خطوط مستقیم و ساده و موزون . بافت آن بسیار سهل است و مملو است از ویژگی .
ـ طرح گل حنائی ، نام خود را از گل حنا اقتباس کرده است . هر چند که این طرح شباهتی به این گل ندارد . این طرح بسیار مشهور است ولی رواج زیادی ندارد . اصل و منشأ آن سلطان آباد ( اراک ) بوده است و در غرب ایران این طرح را طرح شاه بلوط می نامند زیرا به شکوفه این درخت شباهت دارد .
ـطرح جوشقانی ، بیش از دو قرن است که در روستائی به همین نام بافته می شود . در انواع طرح جوشقانی اختلافاتی مشاهده می شود به این معنی که بعضی اوقات ترنج را حذف کرده اند یا از لچک ها صرفنظر شده است و با در برخی مواقع هیچیک را بکار نبرده اند ولی نقوش اصلی و حاشیه ها مدتی برابر چند نسل است که تغییر نکرده است .
این طرح مورد علاقه مردم ایران است در اراک ، تبریز و همدان نسخه های ساده تر آن بافته می شود .پود پشمی اضافی از زیر و روی چند تار آخر دو طرف قالی لواردوزی می کنند .


منبع : پایگاه تجاری و اطلاع‌رسانی صنایع دستی

مطالب مرتبط

جلوه ای از فرهنگ و هنر ایران زمین


جلوه ای از فرهنگ و هنر ایران زمین
اما تنها یك مورد قالی متعلق به سده پیش از میلاد است، كه در كورگان مكانی واقع در دره كوهستانی آلتای سیبری در لابه لای یخ های دره پازیریك معروف به قالی پازیریك توسط كاوشگران و باستانشناسان كشف گردیده است. با توجه به نقش های روی قالی كه مركب از مردان پیاده و سواران بر اسب و جانوران بالدار است و همچنین با رنگ های مورد استفاده كه شبیه نقوش دوره هخامنشی است، به اعتقاد كارشناسان و متخصصان قالی پازیریك نشان از استادكاری و تجربه هزاروپانصد ساله قالیبافان ایرانی است، كه توانستند با سرانگشت توانای خود شاهكار هایی بس والا از خود به یادگار گذارند. همچنین معتقدند كه قبل از بافت فرش پازیریك این حرفه در فلات ایران رواج داشته است، بنا به گفته گزنفون مورخ یونانی ایرانیان برای این كه بسترشان نرم باشد قالیچه زیر بسترشان پهن می كردند. با توجه به این عبارت می توان به این اصل مهم پی برد كه بافت فرش در زندگی روزمره ایرانیان در گذشته های دور امری بدیهی و یكی از ملزومات زندگی به شمار می رفته است.
از قرائن پیداست كه در دوره ساسانیان این هنر از اوج و شهرت جهانی برخوردار بوده است، در سالنامه چینی از فرش پشمی ایران به عنوان كالای وارداتی به آن كشور نام برده شده است.در ادبیات فارسی ایران نیز به كرات از قابلیت و برتری هنرمندان ایرانی در هنر فرش بافی یاد شده، به طور مثال تخت معروف به طاقدیس متعلق به خسروپرویز پادشاه ساسانی كه بر آن به روایتی چهار فرش كه هر كدام نمایانگر فصلی از سالهاست، گسترده شده است.
فرش معروف به بهارستان در كاخ بیستون كه به قولی ۲ تن وزن داشت (روایت دیگری كه بیشتر به افسانه شبیه است).این هنر غنی ایرانی متأسفانه در دوره پهلوی شكوه و عظمت خود را در تجارت جهانی از دست داد. با ورود ماشین های بافت فرش و الیاف ها و رنگ های مصنوعی و حتی طرح های بیگانه متأثر از طرح های هنرمندان غرب از قبیل تولستوی بسیاری از كارگاه های بافت قالی تعطیل شد و همین امر باعث بالا رفتن قیمت های آن گردید و در نتیجه تقاضای آن نیز كم شد. به طوری كه هم اكنون شاهد كارگاه های فرش بافی در سطح شهرهای مهم نیستیم مگر تعداد اندكی كه در حاشیه شهرها مشغول به تولید و بافت قالی می باشند. ناگفته نماند با مراجعه به كاخ های باقی مانده از دوران پهلوی و با مشاهده انواع و اقسام قالی های بی نظیر كه هر كدام حكایت از مهارت و استادی سرانگشت توانای بافندگان آن دارند و حاصل ده ها سال زحمت وقفه ناپذیر هنرمندان معروف است این سؤال در ذهن متبادر می شود كه چرا این آثار زینت بخش كاخ های پهلوی به پست ترین درجه از پایگاه خود رسید، در صورتی كه می توانست با حمایت آن، جهان بینی و فرهنگ ایران زمین، همراه با استعداد سرشار و نبوغ نژادی این قوم را در پدید آوردن تمدن اصیل، به جهانیان آشكار ساخت. همین تعلل و قصور در حفظ پایگاه اصیل میراث ملی غربیان را بر آن داشت تا كتاب هایی با اطلاعات غلط و نادرست در این زمینه منتشر نمایند و از این راه سودهای كلانی را عاید خود سازند. لكن با درایت اساتید فن و كارشناسان زبده از طریق درج اطلاعات دقیق این نقیصه جبران و تا حدی رفع كمبود فرهنگی شد. اما به علت تعصبات قومی و نسبی هنوز واقعیت هایی مخدوش باقی مانده است.
به همین دلیل سعی می شود كه افق های جدیدی در نظر علاقه مندان به این هنر و حرفه ملی كه مسلماً بعد از نفت دومین منبع ارزی كشورمان محسوب می شود باز نمود كه به تحقیق سزاوار هر گونه تحسین و تمجید است. چرا كه ذوق و استعداد ایرانیان در این هنر به گونه ای است كه اقوام و ملت های متعدد نتوانسته اند با كیفیت بافت آن رقابت نمایند و حتی به جرأت می توان گفت كه رقابت در این عرصه كاری بس دشوار و عبث به شمار می آید. چرا كه وجود مواد اولیه مرغوب از قبیل پشم و گیاهان رنگدار و طرح های اصیل و ظریف در شكوفایی و ظرافت آن نقشی بسزایی ایفا نموده است. ناگفته نماند به علت كوتاهی و سودجویی بعضی از فرصت طلبان در سال های اخیر فرصت های گرانبهایی برای كشورهایی كه مترصد ركود تجارت جهانی برای فرش ایران بودند فراهم آمد و توانستند جای پایی برای خود باز كنند. كشورهایی مانند پاكستان، چین، اروپای شرقی از قبیل رومانی، آلبانی و... با تقلید از نقشه ها و طرح های ایرانی به منابع بزرگی از صادرات فرش دست یافتند و در مقیاس وسیع برای تجارت فرش ایران خطرساز شدند. لكن با قاطعیت می توان گفت پایه و اساس آفرینندگان فرش ها در كشورهای فوق الذكر ایرانیانی هستند كه در گذشته دور به آنجا نقل مكان كردند و تولیدات فرش را با تلفیق هنر ایران زمین و سلیقه كشورهای اروپایی آغاز نمودند،به طور مثال در موزه فرش ایران ۷ تخته قالیچه ارزشمند و زربفت ایرانی دوره صفوی معروف به فرش های لهستانی نگهداری می شود. دلیل نامگذاری فرش های بافت ایرانی به نام لهستانی، فردی به نام مزارسكی از لهستان بود كه پس از اقامت طولانی در كشور ایران همراه چند تن از قالیبافان ایران به كشور خود بازگشت و كارگاهی در اسلوك دایر كرد و قالی هایی با بافت زیبا و زربفت ابریشمی متأثر از طرح های ایرانی تولید نمود، كه زینت بخش كاخ های سلطنتی لهستان شد. در سال ۱۸۷۸ این فرش ها در نمایشگاه بین المللی پاریس در قصر تروكادرو با آرم و نشان سلطنتی لهستان به نمایش گذاشته شد و از همان زمان نام لهستانی را به خود گرفت. البته بعد از نمایش فرش های فوق در پاریس متخصصان و كارشناسان زبده غرب از قبیل ریگل لهستانی، بوده و مارتین با بررسی دقیق سبك آن ها به این نتیجه رسیدند كه این فرش ها در قرن ۱۷ توسط ایرانیان بافته شده است.با تمام این تفاسیر قدر مسلم این است كه قالی ایران به لحاظ بافت استادانه، طرح های ظریف و رنگ های دلپسند و گره های نامتقارن زیبا همچنان در صدر باقی مانده، چرا كه بافت ظریف ترین قالی ها فقط از روح بلند و خداجوی هنرمند ایرانی نشأت می گیرد و نظیر آن را در هیچ كجای پهنه گیتی نمی توان مشاهده كرد.
بی شك قالیبافی یكی از برجسته ترین جلوه های فرهنگ و هنر ایران زمین به شمار می آید و افتخارات آن در اقصی نقاط دنیا همچون نامی آشنا در ژرفای دل هر ایرانی انعكاس دارد. خواه در كف تالارهای باشكوه پادشاهان در دورترین نقاط دنیا، خواه در كف كاهگلی كوخ نشینان پهن شده باشد همه بیانگر میوه و طبع گمنام ترین و رنج كش ترین مردم ایرانند كه با سرپنجه های دردمند و هنرمند خود شكوفایی آفریدند و چهره افتخار ملی را در سراسر گیتی حك نمودند.
تجلی و درخشش این میراث ملی وقتی بیشتر بر ما روشن می شود كه درمی یابیم رواق های اماكن متبركه در مكه معظمه و مدینه منوره و نجف اشرف و كربلا و كاظمین و سامرا و بارگاه های حضرت امام رضا (ع) و خواهر گرانقدرش حضرت معصومه(س) و حضرت زینب(س) در شام و ده ها مكان نظیر آن با فرش های دستباف ایرانی مفروش و مزین شده است.بر همین مبنا برای حفظ و كیاست از این هنر دستی كه به واقع در محل تولد خود غریب افتاده است با بسامان در آوردن كارگاه های قالیبافی، محل تجلی این صنعت دستی از لحاظ بهداشتی و ایمنی كار، هنرجویان و اساتید فن بافندگان قالی را بیش از بیش راه گشا بوده، تا با وجود كاستی ها و كمبودهای ناشی از عدم رعایت اصول علمی و بهداشتی شاهد به هدر رفتن نیروهای خلاق نباشیم و آنان را از خطرات ناشی از بیماری های حرفه ای كه بعضاً منجر به هلاكتشان می شود آگاه سازیم.
براساس آمار سرشماری از كارگاه های خانگی در سال ۱۳۷۳ بیش از یك میلیون كارگاه قالیبافی خانگی در كشور وجود دارد؛ اما آیا این تعداد كارگاه ها مجهز به سیستم های ایمنی و ارگونومی هستند؟ اطلاع دقیق در دست نیست. امروزه برای طراحی دستگاه های صنعتی از قبیل دستگاه های صوتی و تصویری و حتی رایانه ها اصول و قواعد ارگونومیكی رعایت می شود چرا كه عدم رعایت آن باعث بروز بیماری های حرفه ای می شود كه اغلب قابل درمان نمی باشند و همین امر باعث ركود بازار آنها می شود.
در بسیاری از كشورهای اروپایی، اتحادیه های كارگری توجه بسیار زیادی به ارتقای ارگونومی به عنوان عامل مهم در بهداشت و راحتی آسایش كارگران مبذول داشته اند. به طوری كه بعد از جنگ جهانی دوم در آمریكا به عنوان یك رشته علمی صاحب كرسی و مَقام و مُقام علمی در دانشگاه ها گردیده است. یكی از تمهیداتی كه در آمریكا برای كارگران در نظر گرفته شده است بالا بودن حق بیمه آنان است. در این مورد نیز سازمان های بین المللی ILO دستورالعمل ها و مقرراتی در این خصوص تدوین نموده اند كه تمام كارگاه های صنعتی موظف به رعایت آن قوانین می باشند. در ایران نیز مقرراتی به منظور رعایت بهداشت در كارگاه صنعتی وضع شده و از جانب سازمان های وزارت كشاورزی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در اجرای آنها نظارت می گردد.

منابع در روزنامه موجود است.
زهره فیضی

کیک هویجی پرگردو برای افراد دیابتی !
ما در اینجا یک دسر کم کالری خوشمزه و لذیذ به شما معرفی می‌کنیم این دسر در هر وعده تنها ۱۰۰ تا ۱۵۰ کالری انرژی به بدن شما منتقل خواهند کرد در مقالات بعدی هم دسرهای دیگری را به شما …
وبگردی
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود!
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود! - رویدادی که در بطن آن، هواپیمای ATR شرکت آسمان قرار داشت که با کد EP-ATS رجیستر شده و مسئولان شرکت هواپیمایی آسمان بر آن نام «خرمشهر» را گذارده بودند. نامی که هدف از انتخاب آن هرچه بوده، حتما یادآوری سقوط خرمشهر در ابتدای جنگ تحمیلی نبوده است. رویدادی که ساعاتی پیش بار دیگر رخ داد؛ این بار با سقوط هواپیمایی که خرمشهر نام داشت.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟ - اقتصاد سیاسی - محمودسریع القلم با بیان اینکه تقابل ما با جهان هزینه دارد،گفت:»هیچ انسانی پیدا نمی شود که بگوید با ظلم موافقم هستم،اما حکمرانی در کشور باید سود و زیان کند که با چه هزینه ای می خواهد این موضوع را پیش ببرد.»
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!!
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!! - امیرقادری منتقد سینما: حاتمی کیا یک فیلم بد و کاریکاتوری ساخته است
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر - آیین اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم فجر در مرکز همایش‌های برج میلاد با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور و سید عباس صالحی وزیر ارشاد برپا شد.