چهارشنبه ۵ خرداد ۱۳۹۵ / Wednesday, 25 May, 2016

طرح قالی


طرح قالیدر روستاها قالی به طور خیالی و تضوری از اشکالی که خاص قصبه یا روستا یا عشیره آنهاست بافته می شود ودر شهرها از نقشه قالی که برروی کاغذ شطرنجی کشیده شده اند بافته می شود .
دو سر قالی را پس از تمام شدن توسط باریکه ای از گلیم به اصطلاح سردوز می کنند . و دو کناره قالی را بوسیله گذرانیدن یک ایران زادگاه طراحی قالی :
ایران زادگاه طراحی قالی نامیده شده است . در طراحی قالی که نوعی هنر است ایرانیان به شیوه ای خداداد و نوعی بصیرت و ادراک خاص و شکل غریزی قادرند به هر موضوعی شکلی بدهند و یا نقشه تهیه کنند .
قالی در کشورهای اروپائی نوعی تجمل جدیدی است ودر انگلستان قبل از قرن نوزدهم مورد استفاده عموم نبوده است در حالیکه تاریخ شروع آن در ایران در گذشته های دور و نیمه روشن ناپدید شده است .
سبگهای دو گانه طراحی قالی :
۱) طرحهائی که از خطوط مستقیم تشکیل شده است . ( طرح شکسته )
۲) طرحهائی که از خطوط منحنی تشکیل یافته است . ( طرح گردان )
ـ طرحهای گروه اول از سه خط مستقیم تشکیل گردیده است . خط افقی شامل یک ردیف گره است که پهلو به پهلوی هم بسته می شود و خط عمودی که شامل یک ردیف گره است که یکی بالای دیگری بر روی یک جفت تار یا چله بسته می شود و خط اریب که شامل یک ردیف گره است که به تناوب یکی بالا و یکی در کنار بسته می شود و یک زاویه ۴۵ درجه تشکیل می دهد ، در حالی که مربعی که در آن تعداد گره های عمودی در هر ۵/۲ سانتیمتر بیش از گره های افقی است ، زاویه ای کمتر از ۴۵ درجه تشکیل می دهد و بلعکس .
ـ طرحهای گروه دوم یا طرح گردان از خطوط منحنی تشکیل گردیده است ، گرچه برای جداکردن متن از حاشیه از خطوط مستقیم نیز استفاده می شود .
این دو نوع طرح با انواع دوگانه اصلی بافتهای ایرانی منطبق می شود : بافتهای روستائی یا عشایری که معمولاً از خطوط مستقیم تشکیل شده و بافتهای شهری یا کارگاهی که در آن از خط منحنی بهره گرفته شده است .
در این مورد شکی نیست که طرح هائی که از خطوط مستقیم تشکیل گردیده از نوع دوم قدیمی تر است و این احتمال وجود دارد که طرحهای گردان یا نوع دوم تا قبل از اواخر قرن پانزدهم متداول نشده باشد .
تا آن زمان قالیچه ، کناره و زیرانداز و سرانداز توسط عشایر و مردمان روستا نشین تهیه می شد که یا خود آنها استفاده می کردند یا جهت مبادله و معاوضه در بازار ها عرضه می داشتند. در زمان شاهزاده شاهرخ در هرات و همسرش گوهرشاد و یا سلطنت اوزون حسن در تبریز ، گروهی از نقاشان درباری مأمور طراحی برای قالیهای بزرگ شدند و آنان طرحهای پیچیده ای ازگل و جانور و پرنده تهیه کردند .
● رسوم و قواعد در طرحهای قالی ایران :
با وجود نفوذ هنر و تزئین کشورهای غربی در اکثر هنرهای ایران ، خوشبختانه رسوم و قواعد حاکم بر طرح قالی ایران تا حدود زیادی حفظ شده است .
همگان چنان به دیدن حاشیه در قالی ایران خو گرفته ایم که شاید قوت ، شدت و یا تغییر نا پذیری این رسم را نا دیده می انگاریم .
در کشور چین قالیهائی بافته می شود که حاشیه ندارد . ولی تاکنون هرگز کسی قالی ایران را بدون حاشیه ندیده است . زیرا ایرانیان حاشیه را به عنوان اساس و پایه و زیر بنای لازمی تلقی می کنند که طرح زمینه باید بر اثر آن جلوه گر شود . طراحان قالی در ایران معتقدند که فقدان حاشیه سبب خواهد شد که نظر بیننده منحرف شود و در نتیجه طرح اصلی بعنوان قسمتی مهم و اساسی مورد توجه قرار نگیرد . بعلاوه حاشیه در هر طرف باید شامل قسمت وسط که حاشیه اصلی است و یک یا دو یا سه حاشیه باریک تر نیز باشد .
طرح حاشیه وسط معمولاً طرح گل یا طرح اسلیمی یا هر دو آنها ست یا این که از قاب هائی تشکیل شده است . ولی در هر صورت باید این طرحها به طور برجسته تکرار شود و اندازه آنها نیز نسبتاً بزرگ باشد . در مقابل طرح حاشیه های باریکتر باید کوتاه باشد و مثل حـاشیه اصلی تکرار شود ، ولی چـشم گیر نباشد ، زیرا از اهمیت حـاشیه وسط یا حـاشیه اصـلی می کاهد . طرح زمینه قالی ، یعنی محلی که حاشیه مانند قابی آن را در بر گرفته ، محدود به رسوم و قواعد است . مهم ترین این قواعد تعادل است .
یعنی نیمه چپ و نیمه راست قالی باید عیناً مثل هم باشد .در اکثر قالیها نیمه فوقانی و نیمه تحتانی نیز باید یکسان باشد . این رسوم و قوائد بیننده را قادر میسازد که طرح قالی را از دو سر آن حتی از دو طرف آن مورد تحسین قرار دهد . البته در این قاعده خیلی سختگیری نمی شود چه طرحهای یکطرفه ( نظیر قالی نقش گلدانی ) ، غیر عادی نیست .
بطور کلی مردم ایران طرحها را بعنوان قسمتی از زندگی روزمره خود شناخته و پذیرفته اند این طرحها بالغ بر ۹ گونه است که بعضی از آنها بیشتر مرسوم است . اسامی زیر بر حسب نفوذ و شیوع آنها در نظر گرفته شده است .
۱) هراتی یا طرح ماهی
۲) بوته ای ، طرح کاج یا نخل
۳) خرچنگی
۴) گل حنائی
۵) لچک ترنجی
۶) مینا خانی
۷) شاه عباسی
۸) بید مجنون
۹) جوشقانی
ـ هراتی یا طرح ماهی ، شامل گلهای لوزی مانندی است که چهار ماهی یا برگ اطراف آن قرارگرفته اند .
ـ بوته ای ، طرح کاج یا نخل ، این طرح به آتش مقدس زرتشت به کاج به نخل به بادام به گلابی به یک دسته برگ یا یک برگ دندانه دار اطلاق می شود از انواع طرح های بوته ای مثل بوته میری یا کاج کوچک ـ بوته ترمه ای یا کاج متوسط ـ بوته خرقه ای کاج بزرگ ـ بوته بادامی یا کاج بادامی شکل ـ بوته جقه ای یا کاج بزرگی که یک کاج کوچک از آن بیرون آمده است ، می توان نام برد .
ـ طرح لچک ترنجی، با همه زیبائی و ظرافت آن یک طرح کاملاً ایرانی به شمار می رود . نخستین بار در قرن پانزدهم بعنوان طرحی برای جلدهای برجسته چرمی مورد استفاده قرار گرفت و در قرن شانزدهم میلادی این طرح برای قالیبافی بکار رفت و تا امروز بعنوان یک طرح نمونه و رسمی ایران باقی مانده است . برای طرح قالی لچک ترنج قواعدی وجود دارد که نمی توان آنها را در مورد قالیهای با اشکال غیرعادی مثلاً قالیهای جهار گوش یا زیاد طویل و یا باریک بکار برد .
این قواعد سه گانه بشرح ذیل است :
۱) درازای ترنج یعنی قسمت بیضی آن باید مساوی ۳/۱ درازای تمام قالی باشد
۲) پهنای حاشیه باید مساوی ۶/۱ پهنای قالی باشد
۳) مجموع پهنای حاشیه های باریک باید مساوی پهنای حاشیه اصلی باشد
ـ طرح مینا خانی ، شاید وجه تسمیه آن نام مردی تبریزی بنام مینا خان است که این طرح را بوجود آورده است هر چند نفوذ طرحهای کردستانی ( بیجار ) را در آن بیشتر می توان دید . مردم ورامین و اراک و همدان و چهارمحال نیز گاهی از این طرح که بسیار یکنواخت بوده در سراسر فرش چون قسمت کوچکی تکرار می شود و بافت آسانی هم دارد ، استفاده می کنند . و در اغلب نقاط ایران متداول است.
ـ طرح شاه عباسی ، یک نوع طرح سراسری مرکب از نقوش و اشکال کلاسیک اواسط دوران صفویه است . در طرحهای شاه عباس انواع مختلف برگ نخل ، نگاره های مارپیچ ، تبرزین ، گلدان و غیره که در قالیهائی موسوم به نقش گلدانی ، معروف است . به وسیله نوعی شاخه یا شبکه با یکدیگر ترکیب و پیوسته شده است .
ـ طرح بید مجنون ، یکی از مشهورترین و جالب توجه ترین طرحهای قدیمی ایران است در ترکیب بید مجنون و سرو و درخت تبریزی و درختان میوه کیفیتی موجود است که از این طرح در کلیه کشورهای تهیه کننده قالی تقلید شده است .
اصل و منشأ آن معلوم نیست ولی از چند نمونه قدیمی آن که در اختیار ماست احتمال دارد از کردستان ( بیجار ) باشد . چون این طرح با خطوط شکسته بافته می شود برای قالیهای مرغوب مناسب نیست زیرا قالی خیلی سخت و خشک از کار در می آید لکن برای قالیهای نوع متوسط و درشت بافت بسیار عالی است .
ـ طرح خرچنگی ، اشاره ای است به خرچنگ در این طرح هم با نقش تکرار شده ای روبرو می شویم که مثل طرح مینا خانی بسیار متداول است . هیچ گونه اطلاعات مثبتی درباره اصل و منشأ آن در اختیار نداریم . بنظر می رسد اصل آن ترکی است چه در اغلب قالیهای قره باغ – شیروان ( جنوب فققاز ) رایج است . ممکن است چنگال خرچنگ یک نوع طرح اسلیمی باشد که آن را با قواعد و رسوم تطبیق داده اند .
طرح خرچنگی مانند طرح بید مجنون طرحی است با خطوط مستقیم و ساده و موزون . بافت آن بسیار سهل است و مملو است از ویژگی .
ـ طرح گل حنائی ، نام خود را از گل حنا اقتباس کرده است . هر چند که این طرح شباهتی به این گل ندارد . این طرح بسیار مشهور است ولی رواج زیادی ندارد . اصل و منشأ آن سلطان آباد ( اراک ) بوده است و در غرب ایران این طرح را طرح شاه بلوط می نامند زیرا به شکوفه این درخت شباهت دارد .
ـطرح جوشقانی ، بیش از دو قرن است که در روستائی به همین نام بافته می شود . در انواع طرح جوشقانی اختلافاتی مشاهده می شود به این معنی که بعضی اوقات ترنج را حذف کرده اند یا از لچک ها صرفنظر شده است و با در برخی مواقع هیچیک را بکار نبرده اند ولی نقوش اصلی و حاشیه ها مدتی برابر چند نسل است که تغییر نکرده است .
این طرح مورد علاقه مردم ایران است در اراک ، تبریز و همدان نسخه های ساده تر آن بافته می شود .پود پشمی اضافی از زیر و روی چند تار آخر دو طرف قالی لواردوزی می کنند .


منبع : پایگاه تجاری و اطلاع‌رسانی صنایع دستی

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
جاهلیت مدرن , نقدیندگی , معاون عمران روستایی , علی آبادی فراهانی , جوجه، , ویلی مورفی , جفری , سرپرست دانشگاهها , فروش دارو , خودروسازان المان , تبانی و رانت , درمان زخم پوستی , قوطی اسپری , آگاهی مردم , خانه مینیاتوری , جزای , ایراد حقوقی , یک ایرانی در کاخ سفید , کوسه در سقف , لاریم , کاربر فیس بوک , حوریان , فرزاد خوش دست , ئنیس راس , خلبان حسین لشگری , نفت جهانی , اسفناج پلو , اردونشیان , برنج مصنوعی , فدراسیون شنا , اعتیاد زنان , قفل شکسته , هوای ابری , حریم‌ها , والیبال دانشگاه آزاد , کانون صرافان , کوسه ایرانی , تیم نیروی زمینی , اسلاید , افزایش وام ازدواج , هتریک , موادصنعتی , خودوری داخلی , شغلش , میثم میرزایی , لاغرکننده , ثنایی , کاریف , عوارض جاده ای , پلاتر ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
مصاحبه تفسیری , از سال ۱۸۸۱ تا سال ۱۹۰۰ میلادی(۸) , منحنی‌های مرجع , استعمال لغات جایگزین , آن خانه که صد بار در او مایده خوردیم , شاهزاده و آهو , اشکال‌های فنی (Technical problems) , جدول مواد موجود در صد گرم دانه خشك و رسیده، جوانه سویا، شیر سویا و سبوس سویا , در تربیت اولاد , تجریه امپراطوری هند و تشکیل کشور پاکستان , رباعیات , نمای آرشیوی , دستگاه بویائی , چون در معشوق کوبی حلقه عاشق‌وار زن , آنتی‌اکسیدان‌ها , پل کشگان , باز شدن عادی بازو , مقایسه فرآیند توسعه در سایر مکان‌ها , باب پنجم در رضا , شاه عباس و دختر ورکچی ,

برخی منابع مهم خبری
rahyabnews.com رهیاب نیوز , taghrib.ir مجمع جهانی تقریب , havades.ir حوادث , shahr.ir شهر , ictna.ir ایستنا , esfahanemrooz.ir اصفهان امروز , irannaz.com ایران ناز , itanalyze.com آی تی آنالیز , mellatonline.net ملت آنلاین , ensafnews.com انصاف نیوز , 9sobh.ir 9 صبح , tik.ir تیک , smtnews.ir روزنامه صمت , farhangnews.ir فرهنگ نیوز , qudsonline.ir قدس آنلاین , ashpazonline.com آشپزآنلاین , ofoghnews.ir افق نیوز , energynewcomes.com تازههای انرژی , bashgah.net باشگاه اندیشه , pix2pix.org پیکس تو پیکس , e-estekhdam.com ای استخدام , dolat.ir دولت , gerdab.ir گرداب , goftarnews.ir گفتار نیوز , asianews.ir روزنامه آسیا , irdiplomatic.com ایران دیپلماتیک , irdiplomacy.ir دیپلماسی ایرانی , hengamnews.com هنگام‌نیوز , zoomit.ir زومیت , dana.ir دانا ,

وبگردی
کتک خوردن دختر ایرانی در مبارزه mma ارمنستان - فیلمی در فضای مجازی منتشر شده که دختر نوجوان ایرانی با لباس کاراته در مسابقات MMA ارمنستان حضور دارد و به شدت کتک می خورد اما ماجرا گسترده‌تر از اینهاست و تیمی 10 نفره با پرچم ایران در این مسابقات حضور دارد که دو دختر نوجوان هم در قفس به روی رینگ می‌روند و البته به شدت کتک می‌خورند.
شهاب‌حسینی لحظه دریافت جایزه بهترین بازیگر - مراسم اعطای جوایز شصت و نهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم کن هم اکنون در حال برگزاری است. شهاب حسینی برای بازی در فیلم «فروشنده» موفق به کسب بهترین بازیگر مرد جشنواره شد.
عوامل فیلم فروشنده برروی فرش قرمز کن 2016 - آخرین نمایش رسمی فیلم «فروشنده» ساخت اصغر فرهادی در بخش مسابقه اصلی جشنواره فیلم کن با حضور عوامل این فیلم روی فرش قرمز همراه بود. در این مراسم چهره‌هایی چون اصغر فرهادی، شهاب حسینی، ترانه علیدوستی، بابک کریمی، فرید سجادحسینی،پریسا بخت‌آور و « الکساندر مَلت گای» تهیه کننده فرانسوی این فیلم حضور داشتند.
مصاحبه ترانه علیدوستی به زبان انگلیسی در کن - صحبتهای ترانه علیدوستی پیرامون فرهادی و فیلم "فروشنده"
ترانه علیدوستی در جشنواره کن 2016 / فیلم - سرانجام انتظارها برای ایرانی ها به پایان رسید و در آخرین روز جشنواره کن 2016 فیلم فروشنده اصغر فرهادی اکران شد. این فیلم که با استقبال و نقد های بسیار مثبت منتقدان همراه شده است, جزء شانس های اول دریافت جایزه نخل طلا می باشد.
سحر دولتشاهی؛ بالابلند و آراسته در «کن» - شصت‌ونهمین دوره جشنواره فیلم کن در حال برگزاری است، اما امروز برای ما ایرانی‌ها، این جشنواره لطف دیگری داشته است. امروز چهارشنبه بیست‌ونهم اردی‌بهشت‌ماه و ساعتی پیش، عوامل فیلم «وارونگی» روی فرش قرمز رفتند تا یکی از نمایندگان سینمای ایران در جشنواره کن امسال باشند. «وارونگی» در بخش نوعی نگاه این جشنواره شرکت کرده است.
مهمانی خاص محمدرضا گلزار، جردن را بند آورد! / ویدیو - مهمانی خاص محمدرضا گلزار، جردن را بند آورد؛ دخترهایی که با دیدن گلزار اشک هایشان سرازیر شد؛ پیرزنی که مهمان ویژه افتتاحیه رستوران آقای سوپراستار بود.
تصاویر/ گلشیفته فراهانی در جشنواره کن 2016 - گلشیفته فراهانی بازیگر ایرانی - فرانسوی در جشنواره کن فرانسه حاضر شد. فیلم «پترسن» به کارگردانی «جیم جارموش» و با بازی این بازیگر در جشنواره امسال به نمایش درمی آید. عکس ها: رویترز - یورونیوز
جشن پایان سریال شهرزاد - جشن پایان فصل نخست سریال شهرزاد شامگاه یکشنبه بیست‌وپنجم اردیبهشت با حضور بازیگران و عوامل این سریال و با حضور چهره های فرهنگی و هنری چون محمود دولت آبادی، احمد مسجد جامعی، صادق زیبا کلام، پرویز پرستویی، سروش صحت و مهناز افشار در سالن همایش های بین المللی برج میلاد برگزار شد. در این مراسم از عوامل و بازیگران مجموعه شهرزاد تقدیر شد.
اعترافات مدل معروف در برابر دادستان تهران / فیلم - الهام.ع، که در برنامه علیخانی به پزر عروس معروف شده بود پس از حضور در جلسه دادستان عمومی و انقلاب تهران با قضات دادسرای جرائم رایانه‌ای به ماجرای جذب خود به این فعالیت پرداخت.
عروسی دختر اردوغان / تصاویر - در این مراسم جمعی از مقامات و شخصیت های سیاسی خارجی از جمله نواز شریف نخست وزیر پاکستان و سعد حریری رهبر جریان المستقبل لبنان حضور داشتند.
حضور تماشاگر زن در بازی پرسپولیس ! / فیلم - حتی موقع نشستن اینقدرمیترسیدم بفهمن ونتونم اونجاباشم جرات نکردم لباسموکمترش کنم یاحتی نتونستم برم برای کادای ضروریم.سربازهاهم گشتن وظیفشونم انجام دادن امامن همه جوره فکرهمه چیزبودم.
ایده خلاقانه برای تخریب ایران در نمایشگاه کتاب ! - در این شرایط حساس منطقه‌ای و جهانی، باید تذکر جدی داد تا با چنین اشتباهات فاحشی خواسته یا ناخواسته در زمین دشمن بازی نکرد. نظامیان غیرتمند ایران در سوریه به شهادت نمی‌رسند تا زحمات‌شان برای مقابله با تروریسم و نجات مردم سوریه، با چنین رفتارهایی مخدوش شود.
عکس/ چک 240 میلیونی الناز شاکردوست - تصویری از چک 240 میلیون تومانی خرید خط رند همراه اول در وجه الناز شاکردوست را می بینید.
رفتار سخیف فرزاد حسنی در یک کپی تلویزیونی دیگر - فرزاد حسنی که به تازگی دوران ممنوع التصویری‌اش در رسانه ملی به پایان رسیده است؛ رفتار تاسف باری را در برنامه اکسیر به نمایش گذاشت.
حسینی بای داماد شد / تصاویر - مراسم عقد سید محمد رضا حسینی بای خبرنگار سیما عصر پنجشنبه شانزدهم اردیبهشت همزمان با بعثت رسول اکرم (ص) با مهریه یک جلد کلام الله مجید و چهارده سکه بهار آزادی و با حضور غلامعلی حداد عادل و بستگان دو خانواده در آسایشگاه جانبازان ثارالله تهران برگزار شد.
وقوع حادثه برای یک پارکینگ طبقاتی در تهران / فیلم - بر اثر شکسته شدن میله‌های یک پارکینگ طبقاتی در باشگاه صدف تهران، چند دستگاه خودرو در معرض سقوط قرار گرفت.
فیلم / فوت ناگهانی مجری سیما در حال اجرا - احمد قائمی‌مقدم مجری سیمای خراسان رضوی حین برگزاری همایش تجلیل از کارگران نمونه شهرستان چناران، به دلیل حمله قلبی درگذشت.
فیلم / معلمی که با شوخی دانش آموزان آتش گرفت - معلمی که در روز معلم با شوخی دانش آموزان آتش گرفت
مردی در پل میرداماد خود را دار زد / تصاویر - وقتی مامور پارکبان از زنی که سراسیمه خودش را به وی رسانده بود، درباره نیت مرد حدود 40 ساله شنید، دیگر کار از کار گذشته و صحنه ای در نزدیکی پل میرداماد رقم خورده بود که توجه ها را به خود جلب کرده بود؛ صحنه دردناک مرگ مردی که با طناب خود را از میله های پل فلزی عابر پیاده حلق آویز کرده بود.
پربازدیدها