جمعه ۲۳ بهمن ۱۳۹۴ / Friday, 12 February, 2016

مجازات اعدام در جرائم مواد مخدر


مجازات اعدام در جرائم مواد مخدردرخصوص امكان تعیین مجازات اعدام به وسیله مقنن در مورد جرائم مواد مخدر تردید وجود دارد و برخی را عقیده بر این است كه در مورد جرائم تعزیری و بازدارنده در همه موارد نمی‌توان مجازات اعدام را در نظر گرفت.
برای روشن شدن بحث بهتر است ابتدا ماهیت جرائم موادمخدر از حیث تعزیری یا بازدارنده یا حد بودن مورد بررسی قرار گیرد و سپس نظرات موجود در این زمینه بیان شود.
به طور كلی در مورد ماهیت مجازات اعدام در جرائم مواد مخدر نظراتی به شرح زیر وجود دارد:
۱) از باب حدود است به لحاظ افساد فی‌الارض: چون حدود تعطیل‌بردار نیستند بنابراین غیرقابل تخفیف هم هستند. پس نمی‌توان ماده ۲۲ ق.م.ا را در مورد مجازات اعدام در جرائم مواد مخدر اعمال كرد.
مستند این نظریه شاید آیه كریمه ۳۲ سوره مائده باشد: «انما جزاءالذین یحاربون الله و رسوله و یسعون فی‌الارض فسادا ان یقتلوا او یصلبوا او تقطع ایدیهم و ارجلهم من خلاف او ینفوا من الارض ذلك لهم خزی فی الدنیا و لهم فی الاخره عذاب عظیم.» ولی این آیه نسبت به افرادی كه در زمین فساد می‌نمایند اما محارب نیستند ساكت است.
از آیه كریمه استفاده می‌شود كه حكم مجازات‌های مزبور براساس محاربه و فساد روی زمین است (كسی كه با اسلحه و شبیه آن قصد دارد در مردم وحشت ایجاد كند و بدینوسیله فساد كند) به عبارت دیگر موضوع حكم عبارت است از محاربه و فساد در زمین و این دو مفهوم از هم جدا نیستند.
با توجه به مراتب بالا آیه مباركه ۳۲ سوره شریفه مائده انصراف دارد به مواردی از فساد كه فقه اسلام برای آن مجازات تعیین نموده است. یعنی براساس آیات مباركه قرآن و روایات و اجماع فقها باید موارد اعدام مشخص شود.
مجرد آیه كریمه ۳۲ سوره مائده نمی‌تواند معیار و ملاك فتوا باشد زیرا فساد معنای وسیعی دارد و فساد در زمین كه مجوز اعدام در سوره مباركه مائده آمده است نمی‌تواند منشا موارد گسترده در قرآن كریم شود و ضرورت فقه اسلام است كه تمام مواد مزبور مجوز كیفر اعدام و قتل نیست بلكه مواردی كه فساد در زمین مجوز قتل است عبارتند از ایجاد ناامنی نسبت به نفوس و اعراض و اموال مردم و مبارزه با حكومت اسلامی به منظور براندازی یا تضعیف حكومت و جلوگیری از اجرای احكام مقدس اسلام.
بنابراین با توجه به این نظر نمی‌توان عمل قاچاقچی را از باب افساد فی‌الارض مستوجب اعدام دانست.
۲) از باب تعزیر است و قابل تخفیف: این نظر از طرف اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه شماره ۲۳۹۸/۷ مورخه ۱۲/۵/۱۳۷۰ ابراز شده است. مطابق این نظر مجازات‌های مصوبه مجمع تشخیص مصلحت تعزیری است و استفاده از مقررات ماده ۳۵ قانون راجع به مجازات اسلامی (ماده ۲۲ فعلی) در آنها بلااشكال است.
بنابراین به استناد این ماده، قاضی دادگاه می‌تواند متهم را به مجازات كمتر از حداقل مقرر در قانون محكوم كند مگر آنكه صریحاً منع شده باشد كه در حال حاضر حكم تخفیف در مورد مجازات اعدام در ماده ۳۸ مصوبه مبارزه با مواد مخدر بیان شده است.
۳) از باب احكام سلطانیه است: با توجه به اینكه فساد در زمین، جامعه اسلامی را با مشكل مواجه می‌سازد و حكومت اسلامی را تهدید می‌كند مثل قاچاق مواد مخدر و نظایر آن، وظیفه حاكم اسلامی است كه با چنین عناصری برخورد كند چنانچه از گروه مسلح باشند مشمول بحث محارب است وگرنه تعزیر می‌شوند. اگر تعزیر موثر واقع نشود و حاكم اسلامی اعدام چند تن را لازم بداند با حكم حاكم اعدام انجام می‌شود.
در صورتی كه راه‌های دیگری از قبیل زندان و شلاق، بحران و خطر را از جامعه اسلامی رفع كند طریق اعدام جایز نیست. ولی اگر با توزیع هروئین و تشكیل شبكه توزیع بدون تردید نسل جوان دچار بحران شده و پایه حكومت را متزلزل سازد، در این صورت ولی امر مسلمین می‌تواند تصمیم متفاوتی اتخاذ كند.
با توجه به احكام ثانویه و اختیارات وسیع حاكم اسلامی در نظم جامعه و برقراری قسط و عدل، مقام ولایت فقیه می‌تواند مجازات اعدام را برای محتكر و قاچاقچی غیرمسلح در صورت ضرورت و لزوم در مقطعی خاص تعیین كند.
مستفاد از نظریه اخیر و مواد ۱۶ و ۱۷ قانون مجازات اسلامی كه برای تعزیری محسوب شدن جرم، وجود مبنای حرمت شرعی را لازم دانسته و جرائم بازدارنده را جرائمی دانسته كه حكومت با توجه به مصالح جامعه در نظر می‌گیرد، می‌توان جرائم مواد مخدر را از نوع جرائم بازدارنده تلقی كرد.
با این اوصاف شورای‌عالی قضائی وقت در بخشنامه‌ای به تاریخ ۱۶/۹/۱۳۶۷ شماره ۴۳۳۸۳/۱ به كلیه دادگاه‌های كیفری دادگستری و انقلاب و شعب دادگاه عالی انقلاب و شعب دیوان‌عالی، محكومیت به مجازات اعدام در رابطه با مواد مخدر را در صورتی صحیح و منطبق با موازین اسلامی دانست كه فعالیت مجرم در حد باشد كه موجب انطباق عنوان مفسد فی‌الارض یا منطقه‌ای از زمین شود.
وانگهی برخی حقوقدانان نظام سیاست جنایی را در توسل به كیفر اعدام برای پدیده مواد مخدر مورد انتقاد قرار داده و می‌گویند: حال باید به این سوال پاسخ دهیم كه آیا حكومت می‌تواند در هر موردی به دلخواه خود مجازات اعدام تعیین كند؟ به نظر می‌رسد پاسخ این سوال را اصل ۹ قانون اساسی داده است.
طبق اصل ۹ قانون اساسی، حتی به بهانه حفظ استقلال و تمامیت ارضی كشور نیز می‌توان حقوق و آزادی‌های مشروع افراد را محدود كرد.
ممكن است در پاسخ گفته شود، اگر از این دیدگاه به اصل ۹ نگریسته شود، جرم‌انگاری و تعیین مجازات در سایر موارد یا به این وسعت در مورد مواد مخدر نیز با اصل مزبور منافات دارد.
در پاسخ باید گفت هر چند حكومت به عنوان متولی برقراری نظم در جامعه حق جرم‌انگاری و تعیین مجازات را دارد و از این جهت اصل ۹ قانون اساسی نمی‌تواند مانع جرم‌انگاری و تعیین مجازات شود، ولی اصل ۹، جرم‌انگاری‌های بیهوده یا تعیین مجازات‌های شدید را منع می‌كند.
اصل ۹ قانون اساسی بیانگر این است كه حكومت در تعیین مجازات، آزادی عمل مطلق ندارد. یكی از مهم‌ترین حقوق افراد، حق حیات است و به راحتی نمی‌توان این حق را آن هم بدون اینكه حق تجدیدنظر واهی برای محكوم‌علیه پیش‌بینی شده باشد از وی سلب نمود.
به بهانه حفظ نظم در جامعه یا جلوگیری از وقوع جرم نمی‌توان هر مجازاتی را به افراد تحمیل كرد. حكومت باید در تعیین مجازات به واقعیات اجتماعی توجه كند. ابتدا باید زمینه‌های وقوع جرم را از بین ببرد و بعد درصدد مجازات افراد برآید.
در جامعه‌ای كه شاید بتواند مثال عملی این سخن لاكاسانی باشد «هر جامعه فقط جنایتكارانی دارد كه مستحق آن است» ابتدا باید زمینه‌های وقوع جرم را از بین برد.به نظر می‌رسد قانون اساسی اجازه دهد برای جلوگیری از وقوع جرمی مثل قاچاق مواد مخدر اعدام‌هایی به این وسعت پیش‌بینی و اجرا كرد.
جامعه در مقابل افراد خود از جهت ایجاد زمینه‌های گرایش آنان به سوی بزهكاری مسوولیت دارد و نمی‌تواند مسوولیت قصور و به عبارت دقیق‌تر مسوولیت ناتوانی‌های خود را برعهده افراد جامعه قرار دهد. حكومت به پدیده مواد مخدر با تاكید ویژه‌ای می‌نگرد.
می‌دانیم كه مبارزه با قاچاق موادمخدر عمدتا به‌منظور جلوگیری از صدور آن به خارج از كشور صورت می‌گیرد و در این مورد سرمایه‌گذاری‌های انسانی و مادی زیادی صورت می‌گیرد و در واقع نتیجه و سود این مبارزه عاید كشورهای اروپایی می‌شود.
هرچند نمی‌توان اجازه داد كشور ایران به عنوان گذرگاه و محل ترانزیت موادمخدر عمل نماید، چون این امر هم با تعهدات بین‌المللی ایران مغایرت دارد و هم منطقی نیست ولی از طرف دیگر نمی‌توان به بهانه مبارزه با قاچاق موادمخدر سرمایه‌های عظیم مادی و انسانی این كشور را فدا كرد.
راه‌حل آن است كه به پدیده مواد مخدر همانند سایر پدیده‌ها نگریسته شود و از توجه به تاكید ویژه بر آن اجتناب شود. باید ببینیم دولت برای جلوگیری از وقوع سایر جرائم مثل سرقت و كلاهبرداری چقدر سرمایه‌گذاری و در مورد جرائم مواد مخدر چقدر تلاش كرده است
از طرف دیگر دولت باید در مورد اعدام‌های مربوط به مبارزه با قاچاق موادمخدر به ارزیابی بپردازد تا روشن شود كه آیا اعدام‌های مزبور در پیشگیری از وقوع جرم تاثیری داشته است یا نه؟
توجه به این نكته لازم است كه هر چند تشخیص جرم شناختن یا نشناختن علمی و تعیین نوع مجازات با توجه به خطر اجتماعی حاصله از آن با مجلس قانونگذاری است ولی به نظر می‌رسد تعیین مجازات اعدام با توجه به اصل ۹ قانون اساسی با تردید اساسی مواجه است.
چون طبق اصل مزبور حتی به بهانه حفظ استقلال و تمامیت ارضی كشور نمی‌توان حقوق و آزادی‌های مشروع افراد را سلب نمود.ممكن است در پاسخ گفته شود كه كسی كه برخلاف قانون قدم برمی‌دارد سلب حقوق و آزادی‌های وی مجاز است و در این صورت حقوق و آزادی‌های وی مشروع نیست كه با مانع قانون اساسی مواجه باشد.
در پاسخ باید گفت از نظر قانون اساسی حقوق و آزادی‌های فردی و از جمله حق حیات به قدری اهمیت دارد كه قانونگذار اساسی آنها را در مقابل استقلال و تمامیت ارضی كشور و حتی در مرتبه‌ای برتر از آنها قرار داده است چون این حقوق و آزادی‌های فردی است كه بر استقلال و تمامیت ارضی محدودیت وارد می‌كند نه اینكه تمامیت ارضی كشور بر حقوق و آزادی‌های فردی محدودیت وارد كند.
حق حیات همیشه از مشروعیت برخوردار است و موردی وجود ندارد كه سلب حق حیات را مشروع سازد. به عبارت دیگر مشروعیت حیات را قانونگذار اعطا نمی‌كند تا با نظر قانونگذار نامشروع تلقی شود بلكه مشروعیت حیات به اعتبار انسانیت انسان موجود است و جزء لاینفك انسانیت اوست.

دكتر علی اكبر باصری گنابادی

منبع : روزنامه هم‌میهن

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
برادران شهید شهریاری , آتن مسکو , آموزش تروریست ها , گروه های امداد , عمرده , تنفس مصنویی , اجلاس سالانه , زنبور کارگر , متحرک , حزب شعب , وحشت مردم , رییس سازمان بورس , ریزتراشه , خرابکاری , بانوفی , دوش هوشمند , نیروی کار جوان , ارتقای سطح سلامت , مدیرکل دامپزشکی , مستندات دیجیتالی , مسیر عصبی , سفیر ارمنستان , پروتکل علمی , ینرال , اردوی سرخپوشان , ستاد برف روبی , لبخند , پژوهش های ایران , آغچم , اعتراضات دانشجویی , تورج , سرمایه سعودی , پخش برجام , اولدترافورلد , تعامل سازنده , اکران‌های مردمی , رزن و نهاوند , دولت های غربی , مستطیل , شهید رجایی و باهنر , دعا برای ربوده شدگان , شلدون آدلسون , شگفت انگیز ترین , حسینیت , سوشی چیکن رول , فیلم هدیه , نامه زیبا کلام , ازگل , قدیمی ترین خیابان ایران , برنامه جاوا ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
پروژهٔ توسعهٔ بخش حمل و نقل , مسیر لار - هراز، لار، تهران , قوم‌پرستی و روابط درون‌گروهی , گچ دوست واژگون - گچ دوست چلچراغی , روی , وله علیه الرحمه , سنخیت تنبیه با تخلّف , کباب , پل کوار , مستان بزم عشق شرابی نداشتند , ناتوانی جنسی , گفتمش تیر تو خواهد به دل زار نشست , از لالابک تقاضایی کند , سیستم کارنه ATA , تأمین نیاز بازار , گرده‌افشانی , حروفی , ۱۸۵۷ م. ورود اولین زن در حرفه کتابداری در ایالات‌متحده آمریکا , گود , اجراء سایر برنامه‌ها ,

برخی منابع مهم خبری
car.ir کار(خودرو) , ensafnews.com انصاف نیوز , jomhouriat.ir جمهوریت , mehrnews.com خبرگزاری مهر , 9day.ir 9 دی , lemonpress.ir لمون پرس , azadinews.ir آزادی , mahdodeh.com محدوده , asrarnews.ir روزنامه اسرار , mobile.ir موبایل , bazarkhabar.ir بازارخبر , footballiran.ir فوتبال ایران , aftabnews.ir آفتاب نیوز , arw.ir دیده بان حیوانات , nano.ir فناوری نانو , bornanews.ir برنا نیوز , rasanehiran.com رسانه ایران , 1pezeshk.com یک پزشک , khedmat.ir خدمت , ical.ir کتابخانه مجلس , shabestan.ir شبستان , piroozionline.ir روزنامه پیروزی , ayandenews.com آینده , persianacademy.ir فرهنگستان زبان , rasad.org رصد , asrekhodro.com عصر خودرو , niksalehi.com نیک صالحی , iranfile.ir ایران فایل , javanonline.ir جوان آنلاین , ghatreh.com قطره ,

وبگردی
یک روز «خادم» و روز دیگر «خائن»! - شهرزاد کتاب 500 صفحه ای بازرس ویژه رئیس سازمان شده بود. بازرسی که عمر کاری اش رو به اتمام بود اما دیده نمی‌شد. تا روزی که خبر رسید وی ایران را به مقصد عمان ترک گفته و سفری یکسویه را آغاز کرده است. سفری که با انتشار یک فایل ویدئویی رازآلود شد و به سرعت به واکنش های دور از انتظار گره خورد.
خلاصه اختتامیه جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، عصر امروز پنجشنبه با حضور علي جنتی وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در برج ميلاد تهران برگزار شد.
پشت صحنه اختتامیه / اشک های بازیگر زن برنده سیمرغ - هیچ کس اشک های بازیگر زن برنده سیمرغ در پشت صحنه را ندید/انفجار در برج میلاد به افتخار عالیجناب پرویز پرستویی/بوسه های ناتمام نوید محمدزاده به تماشاگران/ویدیویی از اتفاقات هیجان انگیز پشت صحنه اختتامیه جشنواره فیلم فجر
اینجا قم است / راهپیمایی 22 بهمن - بخشی از راهپیمایان قم در خیابان صفائیه،‌‌ همان خیابانی که دفتر اکثریت علما و مراجع تقلید در آن خیابان قرار دارد، به یکباره با یک کارناوال روبرو شدند که گفته می‌شد کارناوال نمادین تفنگداران آمریکایی است که اخیرا در خلیج فارس دستگیر و سپس آزاد شدند.
روش عجیب پخش کنسرت از رسانه ملی! - شبکه دو سیما همزمان با پخش کنسرت سالار عقیلی، تصویر نوازندگان را محو کرد!
مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، عصر امروز پنجشنبه ۲۲ بهمن ماه با حضور علي جنتي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در برج ميلاد تهران برگزار شد.
پوریا پورسرخ : کیمیا، فروتن، درویش و دیگران - پوریا پورسرخ در دید در شب: کیمیا، فروتن، درویش و دیگران
شب مهمانی خصوصی ستاره های سینما - در شب مهمانی خصوصی ستاره های سینمای ایران در هتل مشهور پایتخت، بغض بازیگر زن روی فرش قرمز ترکید/تصاویری داغ از پشت صحنه مراسم پر اتفاق تجلیل از کاندیدهای سیمرغ جشنواره فیلم فجر
کیمیا : تاوان اعتقادم را دادم ! - کافه آپارات پاتوق هنرمندان در راهروی کاخ جشنواره فیلم فجر (برج میلاد)
گفتگو با آزاده نامداری متفاوت ! - کافه آپارات پاتوق هنرمندان در راهروی کاخ جشنواره فیلم فجر (برج میلاد)
بهترین و بدترین لباس جشنواره فیلم فجر - برنامه از شما چه پنهون ویژه حواشی جشنواره فیلم فجر را در صفحه جشنواره فیلم فجر آپارات دنبال کنید
ادعای «شینا شیرانی» علیه یکی از مدیران پرس‌تی‌وی! - در روزهای اخیر فایل صوتی تحت عنوان مکالمه "شینا شیرانی" یکی از مجریان شبکه پرس تی وی با یکی از مدیران این شبکه و طرح مسائل غیراخلاقی در حین این مکالمه، به سرعت در فضای مجازی و مخصوصا کانال های تلگرامی منتشر شده است.
گلوریا هاردی: عاشق شدم و به ایران آمدم - گفتگوی جالب با بازیگر نقش آزاده یا رها در سریال کیمیا در کاخ جشنواره
کشف حجاب مشاور سرافراز / عکس - تصویر زیر در فضای مجازی منتشر شده است. شهرزاد میرقلی خان مشاور سرافراز چندروز پیش از کشور خارج شد و همزمان با آن اخوان بهابادی معاون فنی صداوسیما برکنار شد.
فیلم جدیدی از لحظات کشته شدن قذافی - فیلم جدیدی از لحظات حمله انقلابیون لیبی به معمر قذافی که در نهایت منجر به مرگ او در شد در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
ابرو گوندش در تبریز ! - گفتنی است این خواننده ترکیه ای همسر رضا ضراب، تاجر تبریزی الاصل ساکن ترکیه است که به اتهام همکاری با بابک زنجانی برای دور زدن تحریم های ایران و رشوه دادن به مقامات دولت اردوغان مدتی بازداشت شده بود.
کتایون ریاحی و دهکده رویایی اش در جزیره کیش - کتایون ریاحی برای اولین بار از دهکده رویایی اش در جزیره کیش رونمایی کرد/من و آنجلینا جولی فقط در یک مورد با هم فرق داریم/چهره معروف سینما 2سیمرغش را به حراج گذاشت
فیلم/ تعرض در بفرمایید شام به یک کودک و دو زن - به دنبال افشاگری‌های ۲ تن از شرکت‌کنندگان مسابقات موسیقی شبکه «من و تو» درباره پشت پرده‌های این شبکه، معین سعیدی از کارمندان اخراجی آن با انتشار ویدئویی به افشای تجاوز تهیه‌کننده برنامه «بفرمایید شام» این شبکه به یک کودک و ۲ زن شرکت‌کننده در این برنامه از زبان آنان پرداخت.
بهاره افشاری: احمدی نژاد ۳بار دعوتم کرد و نرفتم - بهاره افشاری بیستمین مهمان دید در شب از زندگی شخصی، شبکه جم و کار حرفه ای بازیگری در سینما می گوید - پخش اختصاصی از آپارات
کلیپ پلیس پس از کلیپ ارازل ! - ویدیوی دیدنی از اعتراف مقامات امنیتی آمریکا در کنگره به نقش محوری عربستان در تروریسم / تلاش برای تبرئه برباددهندگان سرمایه ملت ایران با نفت 65 دلاری! / ویدیوی نجات معجزه آسای یک دختر در مترو / فیلم پوشاندن مجسمه‌های برهنه ایتالیا برای استقبال از روحانی از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است.
پربازدیدها