یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ / Sunday, 25 February, 2018

ظاهر و باطن قرآن


ظاهر و باطن قرآن
پیامبر (ص) فرمودند: هیچ آیه‌ای درقرآن نیست مگراینکه ظاهر و باطنی دارد . امام محمدباقر (ع) در تبیین این حدیث فرمودند : ظاهرآن تنزیل قرآن و باطن قرآن تاویل آن است که برخی از آن (امور تاویل) حادثه‌هایی است که اتفاق افتاده و برخی به حادثه‌هایی که هنوز واقع نشده .دلالت د ارد .(قرآن) جاری است ،همانگونه که خورشید وماه درجریان است. ظاهر و تنزیل قرآن ناظربه شان نزول است وگاهی جنبه‌های خصوصی پیدا می‌کند .ولی بطن قرآن که دلالت باطنی قرآن است، با قطع نظر از قرائن موجود،‌برداشت‌های کلی است که از متن قرآن به دست می‌آیدو همه جانبه و جهان شمول است لذا پیوسته مانند آفتاب وماه در جریان است.(۱)
بنابراین ظاهر قرآن ،آن معانی است که از الفاظ قرآن با استفاده از قوانینی چون صرف و نحو و معانی وهمچنین با استفاده از شان نزول آیات به دست می‌آید و علمی که ما را به فهم ظواهر قرآن می‌رساند “علم تفسیر “ نام دارد.
راغب اصفهانی درالمفردات می‌گوید: تفسیر در لغت یعنی آشکارنمودن معنای معقول یک کلام . پس تفسیر همان شکافتن و پرده‌برداری از چهره الفاظ قرآن است. تفسیر در لغت از (فسر ) به معنی بیان و پرده‌برداری از روی لفظ است و گویند که مقلوب از (سفر ) است چنانچه گویی “اسفر الصبح “ صبح روشن شد. و بقولی ماخوذ از (تفسره ) به معنی وسیله معاینه طبیب از مریض است .
در قرآن آیات بسیاری است که بی‌تردید به تفسیر نیاز دارد. در تفسیر آیات یا باید از ظواهر آیات استفاده کرد و با شناخت عربی صحیح واطمینان به ظهور لفظی در معنی معین به مقصود پی برد و یا از عقل فطری صحیح پیروی نمود و یا از روایات معصومین بهره گرفت.(۲)
در مورد آیات قرآنی وتفسیر آ‌نها ! حدس وگمان نباید اظهار نظر کرد، که تفسیر به رای در شرع حرام است. از ابن عباس روایت شده که تفسیر را به ۴ وجه تقسیم کرده است :
۱) تفسیری که هیچ کس از ندانستن آن معذور نیست
۲) تفسیری که عرب‌ها از جهت زبانشان آن را می‌شناسند
۳) تفسیری که عالمان آ ن را می‌دانند
۴) تفسیری که جز خد اوند کسی نمی‌داند . پس آنچه ،هیچ کس از ندانستن آن معذور نیست دستورات صریح شرع در احکام و دلایل روشن توحید و مانند اینهاست و آنچه را‌ اعراب می‌شناسند، حقایق لغت وموضوعات زبان عربی است و آ‌نچه را علما می‌دانند، تاویل و بیان مقصود، از آ‌یات متشابه می‌باشد و تفسیری که جز خداوند کسی نمی‌داند، اخبار غیبی هنگام برپایی قیامت و مانند اینهاست.(۴ و۳)
اما باطن قرآن حقیقتی است آ‌سمانی که اصل قرآن می‌باشد چرا که در آیه ۲ سوره یوسف می‌خوانیم :”انا انزلناه قرآنا عربیا” :( ما آن حقیقت نورانی را به صورت خواندنی و به زبان عربی یکباره نازل کردیم ) معلوم می‌شود که باطن قرآن همان حقایق نورانی می‌ باشد. لذا امام محمد باقر (ع) فرمودند: برای قرآن بطنی است و برای بطن قرآن ،بطنی دیگر تا هفت بطن . برای رسیدن به بطون قرآن باید علم تاویل دراختیار داشت . چرا که در آیه ۷ سوره آل عمران می‌خوانیم :” ... و ما یعلم تاویله الا الله والراسخون فی العلم یقولون آمنا به کل من عند ربنا “ که بنا بر احادیث متعددی ائمه معصومین، راسخون درعلم‌اند.(۵)
یعنی فقط خداوند وائمه معصومین علم تاویل را می‌دانند.
“تاویل” در لغت به معنی برگشت به سوی اصل واساس و یا برگرداندن چیزی به سوی هدف و مقصود خویش است واز نظر اصطلاحی معانی متعددی گفته‌اند.علامه طباطبایی(ره) تاویل را همان واقعی (واقعیتی) می‌داند که مستند بیانات قرآنی است در واقع تنزیل (ظاهر) ،نازل شده آن حقیقت (بطن ) آسمانی است که در کتاب مکنون وجود دارد.(۶)
تاویل از “اول” به معنی بازگشت امت ودر قرآن به ۴ معنا آمده است:-۱ عاقبت ونتیجه کار “وزنوا بالقسطاس المستقیم ذلک خیر و احسن تاویلا “(۷) -۲ تعبیرخواب که در سوره یوسف در چندین مورد آمده است :” و یعلمک من تاول الاحادیث “(آیه ۶) -۳ تحقق یافتن و وقوع خارجی وعده‌های الهی:” هل ینظرون الا تاویله یوم یاتی تاویله “(۸) -۴ بیان و توجیه الفاظ یا کارهای شبهه انگیزی که چند احتمال داشته باشد: مانند آیات متشابه قرآن و کارهای حضرت خضر که حضرت موسی را به شگفتی و سوال وا می‌داشت که درآخر کار جناب خضر، انگیزه معقول ودرست کارهای خود را بیان و “تاویل “ کرد.(۹و۱۰)
به‌طور کلی آیاتی که در رابطه با موضوع مورد بحث‌اند یامستقیم یا غیر مستقیم مربوطه‌اند که هر کدام نیز تاویلی یا تفسیری‌اند .
لازم به ذکراست از جمله مباحث قرآنی که بسیار در مورد آن افراط یا تفریط شده است مسئله تاویل قرآن می‌باشد‌.
گروهی اصلا علم تاویل را برای غیرخدا قبول ندارند ومنکر آن می‌شوند و گروهی هم به بهانه تاویل آیات الهی، مقاصد شوم خود را به مردم القا می‌کنند در این مورد می‌توان گفت : از دیگر بلاهای دامنگیر بهائیت تاویل‌گرایی است که در حوزه دیانت وقتی می‌خواستند از سخن پیامبران، برخلاف دلالت متعارف آنها تفسیر کنند به تاویل روی می‌آوردند وموجب سلب اعتماد مردم نسبت به انبیا ومجالی برای فتنه گری از سوی کج دلان را فراهم می‌کردند. البته چون خداوند هیچ رسولی را جز به زبان قومش نفرستاد تا دین را برای آنها روشن کند، مردم سخن نامفهوم و مغلق از پیامبرشان نمی‌شنیدند :” و ما ارسلنا من رسول الا بلینان قومه لیبین لهم ...()۱۱) البته لفظ تاویل در قرآن وجود دارد که هیچ جا به معنی (حمل کلام برخلاف معنای متعارف ) استعمال نشده است واین مفهوم بدعت آمیز باطنیه و برخی فرق صوفیه بوده که اخیرا به شیخیان و بابیان و بهائیان رسیده است. برای مثال علی محمد باب در کتاب خودش بیان فارسی می گوید: ( مشاهده نمی‌شود احدی از شیعه یوم قیامت را فهمیده باشد بلکه همه موهوما امری را توهم نموده که عندالله حقیقت ندارد ... از حین ظهور شجره حقیقت (یعنی خود علی محمد باب ) الی ما یغرب ( یعنی تا هنگام مرگ وی) قیامت رسول الله است که در قرآن، خداوند وعده نموده است! یامثلا پیشوای بهائیان حسینعلی بها در کتاب مبین خود صفحه ۲۳۲ آورده است :” قال این الجنه والنار ؟ قل الاولی لقائی والاخره نفسک ایها المشرک المرتاب “ (یعنی گفت بهشت و جهنم کجاست؟ بگو اولی لقاء من است و دیگری خودت هستی‌ای مشرکی که در من شک کرده‌ای .()۱۲)

میثم آقادادی
پی‌نوشتها :
-۱ محمدهادی معرفت ،علوم قرآنی ، ص ۲۷۵
-۲ مجمع‌البیان ۱۳/۱ و البیان ۴۲۱
-۳ مجمع البیان ۱۳/۱
-۴ مقدمه کتاب سیمای حضرت مهدی در قرآن ، سید هاشم بحرانی، ترجمه سید مهدی حائری ،‌ص ۱۳
-۵ خطبه۱۴۴ نهج‌البلاغه: این الذین زعموا انهم الراسخون فی العلم دوننا کذبا و بغیا علینا ان رفعتا الله ...
-۶ ر.ک : انس با قرآن ، محمد علی رضایی ،ص ۱۲۲
-۷ آیه ۳۵ ، سوره اسرا
-۸ آیه ۵۳ سوره اعراف
-۹ آیات ۶۵ تا۸۲ سوره کهف
-۱۰ مقدمه سید مهدی حائری بر المحجه فی ما نزل فی القائم الحجه سیدهاشم بحرانی ،ص ۱۴
-۱۱ ابراهیم ،۴
-۱۲ کتاب رهبران وادی ضلالت، صص ۲۱۴-۲۱۵ ، مصطفی حسینی طباطبایی ،‌چ اول ۱۳۷۸، ناشر:توکلی

منبع : روزنامه رسالت

مطالب مرتبط

آداب تلاوت قرآن


آداب تلاوت قرآن
● مقدمه
قرآن آن کتاب هدایت الهی که معجزه جاوید پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌باشد جز از طریق خواندن و پی‌بردن به مفاهیمش و به کار بستن دستوراتش، نمی‌توان به هدایتش رسید، فلذا تمامی انسانها و علی الخصوص مسلمانان در راه رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی ناچار از مراجعه به قرآن و خواندن آن می‌باشند. برای اینکه بهتر بتوانیم به اهداف قرآنی برسیم بزرگان دین فصلی تحت عنوان آداب قرآنی باز نموده‌اند تا با رعایت نمودن آنها بهتر و سریعتر بتوانیم به پیامهایش برسیم که در زیر به تعدادی از این آداب اشاره‌ای گذرا خواهیم داشت، باشد که آنچنان که شایسته حضور در محضر قرآن است حضور یافته تا از دریای بیکران رحمت الهی، به اندازه درک خودمان استفاده کنیم چرا که آب دریا را اگر نتوان کشید بل به قدر تشنگی باید چشید.
● ادبها
▪ احترام ظاهری قرآن
با نظر بر اینکه قرآن، سخن خدا می‌باشد و امتیاز آن بر سایر کلامها مانند امتیاز خداوند بر مخلوقات می‌باشد بر همگان ضروری است تا نهایت تلاش را در جهت رعایت احترام ظاهر این کتاب را به جا بیاورند، محل نگهداریش را در منزل، بهترین مکان قرار دهیم تا حدی که حتی موقع استراحتمان کوچکترین بی احتراامی برایش نگردد، حداکثر تلاشمان را در جهت دوری قرآن از محل نجس انجام دهیم و در صورت نجس شدن فورا آب بکشیم. بدون وضو بر قرآن دست نزنیم و آن را در دسترس کسانی که حرمتش را می شکنند قرار ندهیم.
▪ مسواک زدن
ظاهرا در حدیث است که دهانهایتان راههای برای قرآن است آنها را با مسواک زدن خوشبو سازید.
▪ ترتیل خواندن قرآن
مشهور است که خواندن یک جزء قرآن به روش ترتیل بهتر است از خواندن دو جزء در همان مدت و زمان بدون ترتیل، چرا که هدف از خواندن قرآن تدبر در آن می‌باشد که در ترتیل این مقصود بهتر حاصل می‌شود تا آدمی با آرامش بخواند و در معانی الفاظ آن بیاندیشد. علی الخصوص برای کسی که معنی قرآن را نمی‌فهمد بهترین روش است و علاوه بر آن دستور قرآنی نیز هست که قرآن را به ترتیل بخوانید با این بیان "و رتلّ القرآن ترتیلا".
▪ استعاذه پیش از قرائت
یعنی قبل از شروع قرائت استعاذه کنیم و بگوییم "اعوذ بالله من الشیطان الرجیم" چرا که این دستور قرآنی است که می‌فرماید "فاذا قرأت القران فاستعذ بالله من الشیطان الرجیم" یعنی هر وقت قرآن خواندی پناه ببر به خدا از دست شیطان رجیم البته استعاذه را به صورتهای مختلف می‌توان گفت که مشهور آن همان است که بیان کردیم.
▪ گفتن بسم الله الرحمن الرحیم در ابتدا
در ابتدای هر سوره به استثناء سوره توبه جزء آیه همان سوره است پس اگر ما قرائتمان را از اول سوره شروع می‌کنیم باید بسم الله الرحمن الرحیم را نیز قرائت کنیم ولی اگر از وسط سوره شروع به قرائت کنیم گفتنش مستحب می‌باشد.
● خواندن قرآن
تاکیدهای فراوانی بر قرائت قرآن شده است در حدیث آمده که "قرآن برنامه سعادت در زندگی انسانهاست که از طرف پروردگار شان برای آنان تنظیم گشته، مرد مسلمان کسی است که برنامه خود را مورد دقت قرار دهد." در قرآن آیه ۲۰ سوره مزمل نیز به این مهم اشاره می‌فرماید که "آنچه از قرآن میسر و ممکن است بخوانید" حتی از امام صادق علیه السلام حدیثی است که می‌فرمایند: کسی که در جوان قرآنی تلاوت کند، قرآن با گوشت و خونش آمیخته می‌گردد.
▪ خواندن قرآن از روی آن
گروهی از احادیث بر خواندن قرآن از روی قرآن دلالت دارد نه از حفظ ، از جمله اسحاق بن عمار گوید به امام صادق علیه السلام عرض کردم فدایت شوم من قرآن را از بردارم. (حافظم قرآن هستم) آیا آن را از حفظ بخوانم بهتراست یا از روی مصحف؟ امام فرمودند: از روی مصحف بخوان آیا نمی‌دانی که نگاه در مصحف عبادت است. به عنوان نمونه طبق احادیث نگاه بر قرآن سبب تخفیف عذاب پدر و مادر نیز می‌شود.
▪ خواندن قرآن در خانه
تاکیدات فراوانی بر خواندن قرآن در منزل شده است تا جائیکه از پیامبر اکرم روایتی است که: خانه‌های خود را با خواندن قرآن روشن کنید و گورستان نسازید... زیرا چون در خانه بسیار قرآن خوانده شود خیرش فراوان گردد و برای اهل آسمان بدرخشد چنانچه اختران آسمان برای اهل زمین می‌درخشند و از امیرالمومنین علیه السلام روایتی است که خانه‌ای که در آن قرآن خوانده نشود برکتش کم می‌گردد وفرشته ها از آن دوری گزینند.
البته خواندن قرآن در منزل علاوه بر مزایای یاد شده سبب انتشار احکام قرآن و توسعه قرائت آن خواهد بود زیرا وقتی انسان در منزل قرآن می‌خواند همسر وفرزندان وی نیز پیروی نموده و در نتیجه خواندن قرآن در جامعه افزایش می‌یابد و همچنین قرآن خواندن برای همه و در تمام وقتها امکان پذیر خواهد شد...
● استماع قرآن
از وظایف مومنین در برابر قرآن، گوش دادن و سکوت نمودن در هنگام خوانده شدن قرآن می‌باشد در آیه ۲۴ سوره اعراف چنین گوشزد می‌کند که: "هنگامی که قرآن خوانده می‌شود گوش فرا دهید و خاموش باشید تا شاید مشمول رحمت خدا شوید". البته گوش دادن همراه با میل قلبی، و برای این گوش دادن قرآن، پیامبران را الگو معرفی می‌کند و بیان می‌دارد که پیامبران نیز وقتی آیات الهی را می‌شنیدند به سجده افتاده و گریان می‌شدند. در حدیث است کسی که کتاب خدا را بشنود... خداوند برایش حسنه‌ای می‌نویسد یکی از گناهانش را محو کرده و مقامش را یک درجه بالا می‌برد.
● تعلیم و تعلم قرآن
بر ما مسلمانان لازم است تا علاوه بر سعی و تلاش در جهت یادگیری خودمان قرآن را، به دیگران نیز یاد دهیم چرا که حضرت پیامبر فرموده‌اند: "برترین شما کسی است که قرآن را یاد بگیرد و به دیگران تعلیم دهد و از امام صادق حدیثی است که شایسته است برای مومن که قبل از مرگ قرآن را یاد بگیرد و یا در حال یادگیری بمیرد. حتی در حدیثی، یادگیری قرآن را برابر با زندگی سعادتمندان، عروج شهدا و نجات در روز حسرت معرفی نموده است.
● تدبر در قرآن
بعد از آشنایی با قرائت قرآن نوبت به بخش اصلی قرآن یعنی همان تفکر در آیات قرآنی می‌رسد تا با پی بردن به اهداف قرآنی بهتر بتوانیم به دستوراتش عمل کنیم. چرا که تدبر در قرآن به معنای اندیشیدن در مقاصدی است که قرآن برای بیان آنها آمده است. تدبر از جمله مواردی است که توجه خاصی در قرآن به آن شده و حتی در سوره صاد آیه ۱۹ هدف از نزول قرآن را تدبر و پندگیری از آن دانسته است، و حتی کسانی را که در قرآن تدبر و اندیشه‌ای نمی‌کنند سخت مورد انتقاد قرار داده و بیان می‌دارد که "آیا آنها در قرآن تدبر نمی‌کنند یا بر دلهایشان قفل نهاده شده است" (سوره محمد آیه ۲۴). چرا که تدبر برای شناخت قرآن می‌باشد و شناخت نیز بدون تفکر ممکن نمی‌باشد فلذا حضرت علی علیه السلام فرموده‌اند: "قرائتی که تدبر در آن نباشد خیری در آن نیست."
● عمل به قرآن
تمام تاکیدهایی که در زمینه قرائت قرآن و تدبر در آن و رعایت آداب قرآن به ما رسیده به عنوان کانالهایی است تا ما با استفاده از آنها، و آشنایی با مقاصد قرآن، به دستوراتش عمل نمائیم، چنانچه در سوره فرقان به شکایت پیامبر اشاره شده که آن حضرت از مهجور بودن قرآن در میان امتش به سبب مهجور بودن قرآن در بین اجتماع دارد یا در روایات است که تنها قاریانی که به قرآن عمل کنند اهل نجات خواهند بود ولی کسی که قرآن را بخواند اما به آن عمل نکند در قیامت کور محشور خواهد شد.
مکروه است برای سخن گفتن با کسی که قرائت قرآن را قطع نماییم و همچنین خنده و کارهای بیهوده و آنچه انسان را سرگرم می‌کند از نگاه کردن و غیره.
خواندن قرآن به زبان غیرعربی جایز نیست و باید هر کس براساس استعداد و توانش آنرا به زبان عربی بخواند.
مستحب است قرآن با صدای زیبا قرائت شود چرا که در حدیث است قرآن را با صداهایتان زینت دهید و باز در حدیثی است که خوبی صدا زینت قرآن است.

وبگردی
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس - این ماده نه درباره بدحجابی یا تشویق به بدحجابی که مشخصاً درباره دایر کردن مرکز فحشا است و رکن مادی جرم ماده مذکور، دایر کردن مرکز فساد و فحشاست.
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد - خاطره فرزند آیت الله فاضل لنکرانی: " پدر خطاب به آیت الله جنتی در خصوص احمدی نژاد گفت: من نیستم، شما هستید، امروز جلوی ما ایستاد، در آینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد و تمام زحمات آقای خمینی را بر باد خواهد داد"
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد !
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد ! - صراحت مرتضی حیدری، مجری برنامه پایش درباره پشت پرده طولانی بودن مراحل صدور مجوزهای کسب و کار
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    هات چاکلت
    ● مواد لازم ▪ پودر کاکائو ۲ قاشق چایخوری ▪ پودر شکلات ۶ قاشق چایخوری ▪ کافی میت ۱ قاشق غذاخوری ▪ شیر نصف فنجان ● روش تهیه پودر کاکائو، پودر شکلات، کافی میت و شیر را به ترتیب داخل …