منصور صفتگُل در گفتوگو با ایسنا به مناسبت هفته اردبیل با بیان اینکه دولت صفویه ریشه در خاستگاه خاندانی دارد که مناسبات شهری داشتند، خاطرنشان کرد: معمولا تا پیش از دوره صفویه و تقریبا از قرن ۳ و ۴، بیشتر دولتهایی که در ایران تشکیل شده خاستگاه قبیلهای و عشایری و رهبرانی با ریشه ایلیاتی و قبایلی داشتند اما برخلاف سایر دولتها، دولت صفویه و خاندانی که این دولت را ایجاد کرده است هیچ وابستگی قبیلهای، عشایری و ایلیاتی نداشتتند.
وی اضافه کرد: ما معمولا تاسیس دولت صفویه را در سال ۹۰۷ هجری قمری در نظر میگیریم اما در حقیقت تنها اعلام تاسیس این دولت در این سال بوده است و خاندان صفوی ریشه و زمینههای قدرتمندی از سالهای قبل از تشکیل داشتند که در سال ۹۰۷ هجری قمری زمینه این اقدام مهم فراهم شد.
دولت صفوی، طولانیترین دولت بعد از اسلام در ایران
این نویسنده و مترجم حوزه تاریخ با اشاره به اینکه دولت صفویه ۲۵۰ سال در ایران فرمانروایی کرد که طولانیترین دولت بعد از اسلام در ایران و بینظیر از این نظر است، تصریح کرد: خاندان شیخ صفی و صفویان بعدی بدون تعلق ایلیاتی و به عنوان یک خاندان شهری در مناسبات شهری پرورش یافته بودند و شاید یکی از دلایل دیر اعلام شدن حکومت صفویه این باشد.
صفتگُل افزود: در دوره صفویه با دولتی سر و کار داریم که پیش از به حکومت رسیدن صاحب قدرت بوده است چرا که خاندان شیخ صفی ۲۰۷ سال قبل یعنی از سال ۷۰۰ تا ۹۰۷ هجری قمری، اعتبار، مناعت، ثروت و آبرو کسب کرده و یک شبکه بزرگ از مریدان، سرسپردگان و دوستداران خود را از خراسان تا فارس، شروان، شمال ارس تا لنکران و ... به سمت اردبیل سرازیر و این خانواده اعتبار و احترام افزونتری پیدا کرده بود .
وی با بیان اینکه شاه اسماعیل صفوی وقتی در تبریز برای دومین بار در سال ۹۰۷ تشکیل دولت صفویه را اعلام کرد یک نوجوان ۱۳ یا ۱۴ بود، بیان کرد: او تشکیل دولت را اولین بار در همین سال در شمال رود ارس اعلام کرده بود.
خانواده شیخ صفیالدین اردبیلی، محصول پرورش مناسبات شهری
این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که اردبیل چه امکانات و منابعی داشت که فعالیت طریقتی خاندانی بعد از ۲۰۷ سال به سمت فعالیت سیاسی ارتقا یابد و دولت صفویه تشکیل شود، اظهار کرد: وقتی از اردبیل صحبت …
