اگرچه سرطان با نام اندامهای مختلفی مانند ریه، روده، پستان، یا پروستات شناخته میشود، اما نقطه آغاز همه آنها در سطح سلول و ژنهاست؛ جایی که تغییر در ماده ژنتیکی میتواند رفتار طبیعی سلول را بر هم زده و زمینه رشد غیرقابل کنترل آن را فراهم کند.
سرطان؛ بیماری سلولها و ژنها
دکتر مهدی حقی، عضو هیئت علمی گروه زیستشناسی و متخصص ژنتیک، در گفتوگو با ایسنا، در مورد ماهیت سرطان، نقش ژنتیک و عوامل محیطی در بروز این بیماری، تفاوت سرطانهای ارثی و غیرارثی و همچنین کاربرد فناوریهای نوین ژنتیکی با بیان اینکه سرطان در اصل یک بیماری ژنتیکی است، گفت: بسیاری تصور میکنند بیماری ژنتیکی تنها به بیماریهایی گفته میشود که از والدین به فرزندان منتقل میشوند، در حالی که چنین برداشتی صحیح نیست. سرطان نیز یک بیماری ژنتیکی محسوب میشود، اما در اغلب موارد تغییرات ژنتیکی در طول زندگی فرد و در سلولهای بدن ایجاد میشود. ژنها دستورالعمل عملکرد سلولها را در اختیار دارند و تا زمانی که تغییری در این دستورالعملها ایجاد نشود، رفتار سلول نیز طبیعی خواهد بود. هرگونه اختلال در ماده ژنتیکی میتواند تنظیم رشد و تقسیم سلول را بر هم بزند و زمینه بروز سرطان را فراهم کند.
وی با اشاره به تعریف کلی سرطان اظهار کرد: سرطان در واقع رشد کنترلنشده سلولهاست؛ سلولهایی که بدون توجه به سازوکارهای طبیعی بدن به تکثیر ادامه میدهند و عملکرد طبیعی بافتها را مختل میکنند.
تعادل میان رشد و مرگ سلولی؛ رمز سلامت بدن
وی با اشاره به روند طبیعی فعالیت سلولها گفت: در بدن انسان همواره میان رشد سلولها و مرگ برنامهریزیشده آنها تعادل برقرار است. برخی سلولها پس از انجام وظیفه خود یا در صورت آسیبدیدگی باید از بین بروند و این فرآیند کاملا طبیعی و حتی ضروری است.
وی افزود: برای مثال در دوران جنینی، سلولهای میان انگشتان بهصورت برنامهریزیشده حذف میشوند تا انگشتان از یکدیگر جدا شوند. همچنین سلولهای آلوده به ویروس یا سلولهایی که عملکرد غیرطبیعی پیدا کردهاند نیز باید از بین بروند. اگر این تعادل برهم بخورد، احتمال ایجاد سرطان افزایش پیدا میکند.
همه در معرض خطر هستند، اما میزان خطر یکسان نیست
این متخصص ژنتیک با تأکید بر اینکه احتمال ابتلا به سرطان برای …
