یادداشت مهمان، سید رضا راستی الحسینی، کارشناس پولی و بانکی و کاندیدای دکتری مدیریت مالی گرایش بین الملل؛ سامانههای نظارتی «مانا» و «سمات» در سالهای اخیر با هدف ایجاد تقارن اطلاعاتی، کنترل ریسک اعتباری و ارتقای امنیت تراکنشهای مالی به شبکه بانکی ابلاغ شدهاند؛ اما بررسی عملکرد عملیاتی بانکها نشان میدهد خروجی این زیرساختها همگن نیست. برخی بانکهای ناتراز یا مؤسسات با محدودیت نقدینگی، برای حفظ جریان جذب منابع، انگیزه بیشتری برای عبور از سقفهای نظارتی یا ثبت ناقص اطلاعات وثایق دارند و کارکرد بازدارنده مقررات را با چالش مواجه میکند.
چرا سامانههای نظارتی بانک مرکزی در همه بانکها یکسان اجرا نمیشود؟
توسعه ابزارهای نظارت هوشمند توسط سیاستگذار پولی طی سالهای اخیر، گامی ساختاری در جهت ارتقای شفافیت، کاهش هزینههای نظارت حضوری و حرکت به سوی حکمرانی دادهمحور در نظام بانکی بوده است. سامانههایی نظیر «سمات» (سامانه متمرکز اطلاعات تسهیلات و تعهدات) و «مانا» (مرکز ارائه نشانههای الکترونیکی) با هدف ایجاد تقارن اطلاعاتی، مدیریت ریسک اعتباری و ایمنسازی تراکنشهای مالی طراحی و به شبکه بانکی ابلاغ شدهاند. با این حال، بررسی عملکرد عملیاتی بانکها نشان میدهد خروجی این زیرساختها در سراسر شبکه بانکی همگن نیست. این پدیده که در ادبیات مالی از آن با عنوان «آربیتراژ مقرراتی» یاد میشود، میتواند ناشی از اجرای متفاوت بخشنامههای واحد و برخورد گزینشی برخی بانکها با الزامات نظارتی باشد.
مانا؛ وقتی نظارت هوشمند در برابر ناترازی بانکها قرار میگیرد
در حوزه بانکداری الکترونیک، سامانه «مانا» وظیفه توکنسازی دادههای حساس پرداخت و ارتقای امنیت ابزارهای هوشمند را بر عهده دارد. بر اساس دستورالعملهای بالادستی، بانکها موظفاند سقفهای تعیینشده در صدور کارتهای ریالی و مدیریت تراکنشهای مبتنی بر نشانگذاری را رعایت کنند. با این حال، در عمل این پرسش مطرح است که آیا این الزامات در تمامی بانکها به یک شکل اجرا میشود؟
به نظر میرسد برخی بانکهای ناتراز یا مؤسساتی که با محدودیت نقدینگی مواجه هستند، برای حفظ جریان جذب منابع، انگیزه بیشتری برای عبور از برخی محدودیتهای نظارتی داشته باشند. در چنین شرایطی، نادیده گرفتن سقفهای مجاز یا توسعه بیرویه …
