وی افزود: بیشتر شیوعهای این بیماری در آفریقا، بهویژه در کشورهای کنیا، تانزانیا، اوگاندا، زامبیا و زئیر گزارش شده است. در کشورهای آسیای میانه و خاورمیانه مانند افغانستان، پاکستان، ایران، ترکیه، عراق و عربستان سعودی نیز مواردی از این بیماری طی سالیان گذشته گزارش شده است. در کشورهای جنوب شرقی اروپا نیز این بیماری دیده شده است.
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت در ادامه خاطرنشان کرد: در ایران، تب کریمه کنگو یک بیماری نادر اما بومی است. مناطق آندمیک در ایران، شمال استانهای خراسان رضوی، کرمان، سیستان و بلوچستان، یزد، فارس، هرمزگان و برخی دیگر از استانهای شرقی و جنوبی ایران، به دلیل وجود کنههای ناقل و فعالیتهای دامداری، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
وی اظهار داشت: موارد ابتلا به تب خونریزیدهنده کریمه کنگو در ایران، بهویژه در فصول گرم سال که فعالیت کنهها بیشتر است، گزارش میشود. تعداد موارد قطعی بیماری در سال ۱۴۰۴ بر اساس دادههای نظام دیدهبانی برابر با ۴۹ مورد و موارد مرگ در اثر این بیماری، پنج مورد از استانهای هرمزگان، فارس، کرمان و اصفهان گزارش شده است.
مرادی در ادامه توضیح داد: ویروس میتواند از طریق چندین روش به انسان منتقل شود که مهمترین آنها عبارتند از گزش کنههای آلوده، تماس مستقیم با خون یا بافتهای آلوده و انتقال از انسان به انسان.
وی افزود: اصلیترین راه انتقال، گزش کنههایی بهخصوص از جنس هیالوما است که ویروس را منتقل میکنند. این کنهها اغلب در مناطق روستایی، چراگاههای دام و جنگلها یافت میشوند.
مرادی ادامه داد: انتقال از طریق تماس با خون، ترشحات یا بافت دام آلوده، مانند گاو، گوسفند، بز و شتر، به انسان امکانپذیر است. این موضوع برای دامداران، دامپزشکان، ذبحکنندگان و کارکنان کشتارگاهها از اهمیت بالایی برخوردار است.
وی همچنین گفت: ویروس تب خونریزیدهنده کریمه کنگو در خون و ترشحات بدن افراد مبتلا در مرحله حاد بیماری وجود دارد. بنابراین، تماس نزدیک با خون، ادرار، مدفوع، بزاق یا سایر ترشحات بدن بیمار مبتلا میتواند باعث انتقال ویروس شود. این انتقال بیشتر در محیطهای درمانی، به دلیل استفاده از سوزنهای آلوده یا عدم رعایت کامل اصول بهداشتی، یا در مراقبت از بیماران در خانه بدون استفاده از تجهیزات محافظتی مناسب، رخ میدهد.
وی همچنین افزود: علائم بالینی بیماری تب خونریزیدهنده کریمه کنگو در چهار مرحله بروز میکند که شامل دوره کمون، مرحله پیش از خونریزی، مرحله خونریزیدهنده و دوره نقاهت است. دوره کمون بیماری به راه ورود ویروس بستگی دارد و پس از گزش کنه، معمولاً یک تا سه روز و حداکثر ۹ روز طول میکشد. پس از آن، مرحله پیش از خونریزی با شروع ناگهانی علائم آغاز میشود و یک تا هفت روز، بهطور متوسط سه روز، ادامه دارد. در این مرحله بیمار دچار سردرد شدید، تب، لرز، درد عضلانی و مفاصل، گیجی، درد و سفتی گردن، درد چشم و ترس از نور میشود.
وی ادامه داد: مرحله خونریزیدهنده، مرحلهای کوتاه است که بهسرعت ایجاد میشود و معمولاً در روز سوم تا پنجم بیماری آغاز شده و یک تا ۱۰ روز، بهطور متوسط چهار روز، ادامه پیدا میکند. پس از آن نیز دوره نقاهت آغاز میشود و بیماران از حدود روز دهم، همزمان با کمرنگ شدن ضایعات پوستی، بهتدریج بهبود مییابند. اغلب بیماران تا هفته سوم پس از شروع بیماری، در صورت طبیعی شدن شاخصهای خونی، از بیمارستان مرخص میشوند، اما دوره نقاهت ممکن است طولانی باشد و با ضعف ناشی از کاهش قدرت عضلانی و گاهی دپرسیون همراه شود که ممکن است یک ماه یا بیشتر ادامه داشته باشد.
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت درباره توصیههایی برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری نیز گفت: از خرید دام زنده یا محصولات دامی که خارج از نظارت شبکه دامپزشکی ذبح و عرضه میشوند، خودداری شود. دام زنده را از میادین عرضه مجاز و تحت نظر سازمان دامپزشکی خریداری کنند. ذبح دام را صرفاً در کشتارگاههای تحت نظارت شبکه دامپزشکی انجام دهند و به هیچ عنوان دام را در منازل و معابر عمومی ذبح نکنند.
وی ادامه داد: افرادی که به ذبح دام مشغول هستند، باید از وسایل حفاظت فردی مانند دستکش، چکمه و لباس مناسب استفاده کنند و ابزار خود را بعد از ذبح ضدعفونی کرده و همچنین خونابهها به طریق بهداشتی دفع شود. گوشت دام ذبحشده باید قبل از مصرف، به مدت حداقل ۲۴ ساعت در دمای ۴ درجه سانتیگراد در یخچال قرار داده شود. جگر و سایر امعا و احشای دام نیز پس از ۴۸ ساعت نگهداری در دمای ۴ درجه سانتیگراد مصرف شود.
مرادی اضافه کرد: افرادی که گوشت خرد میکنند، بهخصوص زنان خانهدار، حتماً از دستکش استفاده کنند. از مصرف گوشت و جگر نیمپز اجتناب شود. از دستکاری، کندن و له کردن کنههای موجود روی بدن دام اکیداً خودداری شود. کنترل و سمپاشی دامها و محیطهای آنها به منظور کاهش جمعیت کنهها، یکی از راههای اصلی پیشگیری از این بیماری است.
وی در پایان گفت: در صورتی که فردی دارای علائم منطبق بر مورد محتمل به بیماری باشد، درمان باید سریع انجام شود. درمان معمولاً شامل استفاده از داروی ضدویروس و درمانهای حمایتی جایگزین آب و الکترولیتهای بدن است که میتواند در کاهش شدت بیماری مؤثر باشد. در حال حاضر، توزیع دارو برای درمان بیماران بهصورت رایگان انجام شده و دارو به دو شکل خوراکی و تزریقی، مطابق نظام مراقبت بیماری، در بیمارستان در اختیار بیمار قرار میگیرد.
منبع: ایلنا
