کولیوند: بیش از ۸۵۰۰ داوطلب متخصص برای خدمت رسانی به زائرین اربعین اعزام می‌شوند/ به میزان کافی دارو و تجهیزات تهیه و ارسال کردیم + فیلم

به گزارش مشرق ، امروزه چاقی دیگر تنها یک مسئله زیبایی یا یک عدد ساده روی ترازو نیست؛ بلکه یک بیماری مزمن و جدی است که سلامت جامعه را تهدید می‌کند. با توجه به آمار تکان‌دهنده در ایران، استفاده از داروهای جدید کاهنده وزن به یک بحث داغ تبدیل شده است.

چاقی فراتر از یک مسئله زیبایی، یک بیماری مزمن و پیچیده است که با اختلالات متابولیک، دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی-عروقی و مشکلات مفصلی همراه است. با توجه به فشار روانی ناشی از اضافه وزن، بسیاری از افراد به دنبال «راه میان‌بر» یعنی داروهای لاغری می‌روند؛ اما این مسیر می‌تواند بسیار پرخطر باشد.

استفاده از داروهای لاغری، به‌ویژه داروهای بدون نسخه یا داروهایی که بدون نظارت دقیق پزشک مصرف می‌شوند، می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری داشته باشد. بسیاری از این ترکیبات با تحریک سیستم عصبی مرکزی یا تغییر در عملکرد دستگاه گوارش عمل می‌کنند.

عوارض جانبی شایع شامل افزایش ضربان قلب، فشار خون بالا، بی‌خوابی، اضطراب و تکرار مشکلات گوارشی است. در موارد شدیدتر، برخی از این داروها می‌توانند منجر به آسیب‌های کبدی، نارسایی کلیوی یا حتی سکته‌های قلبی شوند.

علاوه بر خطرات فیزیکی، چرخه‌ «لاغری سریع و بازگشت وزن» باعث تخریب متابولیسم بدن می‌شود. چاقی با تغییر سبک زندگی، تغذیه اصولی و فعالیت بدنی کنترل می‌شود، نه با سرکوب مصنوعی اشتها.

ندا مفتاح، فوق تخصص بیماری‌های غدد و متابولیسم، گفت: ما باید این باور غلط را از بین ببریم که چاقی فقط یک مشکل ظاهری است. چاقی در واقع یک «بیماری مزمن» است.

وی ادامه داد: این بیماری می‌تواند احتمال بروز طیف گسترده‌ای از اختلالات متابولیک را به شدت افزایش دهد؛ از جمله دیابت، فشار خون بالا، اختلالات خواب، کبد چرب و حتی افزایش خطر ابتلا به انواع سرطان‌ها. در واقع، چاقی ریشه بسیاری از مشکلات سلامتی ماست.

مفتاح متذکر شد: آمارها بسیار نگران‌کننده هستند. طبق داده‌هایی که از ایران به دست آمده، از هر چهار بزرگسال ایرانی، یک نفر دچار چاقی است. اگر بخواهیم محدوده وسیع‌تری را در نظر بگیریم، با ترکیب چاقی و اضافه وزن، بیش از ۶۰ درصد بزرگسالان کشور ما با این چالش دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

این استاد غدد و متابولیسم درباره اینکه امروزه شاهد استفاده گسترده از داروهای تزریقی کاهنده وزن هستیم؛ این داروها دقیقاً چگونه عمل می‌کنند؟ ابراز کرد: مصرف این داروها امروزه بسیار رایج شده است. این داروهای تزریقی از طریق چند مکانیسم به کاهش وزن کمک می‌کنند: آنها باعث کاهش اشتها و افزایش احساس سیری می‌شوند و همچنین سرعت تخلیه معده را کند می‌کنند که این امر منجر به کاهش وزن بدن می‌گردد.

وی خاطرنشان کرد: نکته مثبت اینجاست که این داروها تنها برای لاغری نیستند؛ بلکه یکی از ابزارهای مهم در کنترل قند خون محسوب می‌شوند و می‌توانند علاوه بر کاهش قند، عوارض ناشی از دیابت مانند بیماری‌های قلبی-عروقی را نیز کاهش دهند.

مفتاح ادامه داد: من اکیداً توصیه می‌کنم که مصرف این داروها هرگز نباید به‌صورت خودسرانه، تحت مراکز غیردرمانی یا توسط افراد غیرپزشک انجام شود. قبل از شروع، حتماً باید با پزشک مشورت کرد تا شرایط بیماری، داروهای مصرفی دیگر و «اندیکاسیون» یا همان ضرورت پزشکیِ مصرف دارو برای آن فرد مشخص شود.

این فوق تخصص غدد افزود: اگر فردی بدون نیاز پزشکی این داروها را مصرف کند، نه تنها سودی نمی‌برد، بلکه ممکن است دچار آسیب‌های جدی و جبران‌ناپذیر شود.

وی درباره اینکه آیا این داروها می‌توانند جایگزین روش‌های سنتی درمان باشند؟ افزود: خیر، ابداً. باید این نکته را در ذهن داشته باشیم که تمام این داروها تنها «بخشی از درمان» هستند و به هیچ وجه نمی‌توانند جانشین «سبک زندگی سالم» شوند.

مفتاح تاکید کرد: برای رسیدن به سلامتی پایدار، دارو به تنهایی کافی نیست؛ هر فرد باید حتماً به تغذیه مناسب و ورزش منظم روی بیاورد. دارو یک کمک‌کننده است، اما ستون اصلی، سبک زندگی شماست.

محمد عبده زاده گفت: مطالبات حوزه دارو، تا خرداد ۱۴۰۵، به بیش از ۲۵۰ همت رسیده است.

وی افزود: با گذشت دو ماه از این تاریخ، این حجم از مطالبات، حتما بیشتر شده است و باید تدبیری اندیشید.

عبده زاده در واکنش به نامه رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به رئیس جمهوری مبنی بر درخواست ۱۹۰ همت منابع اضافی علاوه بر ۸۵ همت یارانه دارو، گفت: اگر این مهم، عملیاتی شود؛ حتما می تواند به بهبود اوضاع دارو کمک کند.

رئیس سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران افزود: اما، همانطور که گفتم، حجم مطالبات دارو خیلی بیشتر از این ارقام است.

نورنیوز-گروه اجتماعی : شرکت داروسازی Enveda روز سه‌شنبه از نتایج مثبت نخستین مطالعه انسانی داروی آزمایشی خود با نام ENV-308 خبر داد؛ ترکیبی که با تقلید از یکی از مولکول‌هایی که بدن هنگام ورزش تولید می‌کند، طراحی شده است.

بر پایه بیانیه این شرکت، نتایج اولیه نشان می‌دهد این دارو در افراد سالم، ایمن و قابل‌تحمل بوده است. شرکت امیدوار است ENV-308 در آینده بتواند به افراد در حفظ کاهش وزن و جلوگیری از تحلیل توده عضلانی کمک کند؛ آن هم بدون برخی عوارض گوارشی شناخته‌شده داروهای محبوب خانواده GLP-1 مانند سماگلوتاید. راز «قرص ورزش» در چیست؟

ENV-308 در واقع قرار نیست تمام پیچیدگی‌های ورزش را در قالب یک قرص بازسازی کند. ایده آن بسیار مشخص‌تر است: تقلید از اثر یک مولکول طبیعی به نام N-lactoyl-phenylalanine یا به اختصار Lac-Phe.

دانشمندان در سال‌های اخیر متوجه شده‌اند که میزان Lac-Phe در بدن در جریان ورزش شدید افزایش می‌یابد. این مولکول پس از غذا خوردن نیز تولید می‌شود و مطالعات انجام‌شده روی حیوانات نشان داده‌اند که می‌تواند در کاهش اشتها نقش داشته باشد.

در آزمایش‌هایی روی موش‌های چاق، درمان با Lac-Phe با کاهش وزن همراه بوده است؛ یافته‌ای که توجه پژوهشگران را به ظرفیت احتمالی این مولکول برای مقابله با چاقی جلب کرده است.

اما یک مشکل وجود دارد: Lac-Phe طبیعی مدت زیادی در بدن باقی نمی‌ماند. ENV-308 با هدف حل همین مشکل طراحی شده است؛ دارویی که بتواند اثر مشابهی ایجاد کند و آن‌قدر در بدن بماند که مصرف آن به شکل یک قرص روزانه امکان‌پذیر باشد.

به گفته Enveda، این ترکیب با کمک مدل هوش مصنوعی اختصاصی این شرکت، موسوم به PRISM، شناسایی شده است. نخستین آزمایش روی انسان چه نشان داد؟

در مطالعه فاز اول، ۸۸ فرد سالم دوزهای مختلف ENV-308 را دریافت کردند. البته باید یک نکته مهم را در نظر داشت: مطالعات فاز اول اساسا برای اثبات اثربخشی دارو طراحی نمی‌شوند. هدف اصلی این مرحله بررسی ایمنی، تحمل‌پذیری و نحوه واکنش بدن به دارو است. از این منظر، نتایج اولیه امیدوارکننده بود.

در میان داوطلبان، هیچ عارضه جانبی جدی گزارش نشد و هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان نیز به دلیل عوارض، مصرف دارو را متوقف نکردند.

شرکت همچنین اعلام کرده است که ENV-308 از نظر عوارض گوارشی، «پروفایل ایمنی استثنایی» از خود نشان داده است؛ موضوعی که در صورت تایید در مطالعات بزرگ‌تر، می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. یک نشانه امیدوارکننده دیگر: کاهش لپتین

پژوهشگران همچنین نشانه‌هایی پیدا کردند که شاید ENV-308 واقعا بتواند بخشی از مسیر زیستی مرتبط با Lac-Phe را فعال کند.

افراد مبتلا به چاقی اغلب سطح بالایی از لپتین دارند؛ هورمونی که به مغز در تشخیص احساس سیری کمک می‌کند. یکی از فرضیه‌ها این است که در چاقی، بدن به پیام‌های لپتین به اندازه کافی پاسخ نمی‌دهد؛ پدیده‌ای که از آن با عنوان مقاومت به لپتین یاد می‌شود.

در مطالعات حیوانی، ENV-308 توانسته بود سطح لپتین را به‌سرعت کاهش دهد. در مطالعه انسانی نیز پژوهشگران کاهش سطح لپتین در گردش خون داوطلبان را مشاهده کردند.

این یافته به‌تنهایی به معنای اثبات اثر ضدچاقی دارو نیست، اما می‌تواند نشانه‌ای اولیه از فعال شدن سازوکاری باشد که پژوهشگران انتظارش را داشته‌اند. آیا واقعا می‌توان ورزش را با یک قرص جایگزین کرد؟

اینجا همان جایی است که باید کمی از هیجان تیترها فاصله بگیریم. ENV-308 هنوز «قرص ورزش» به معنای واقعی کلمه نیست.

ورزش فقط یک مسیر زیستی را فعال نمی‌کند. فعالیت بدنی مجموعه‌ای بسیار پیچیده از تغییرات را در قلب، مغز، عضلات، متابولیسم، استخوان‌ها، عروق و حتی وضعیت روانی ایجاد می‌کند.

بنابراین حتی اگر ENV-308 در ادامه تحقیقات بتواند برخی فواید متابولیکی ورزش را تقلید کند، بعید است بتواند جایگزین کامل خودِ فعالیت بدنی شود.

اما چنین دارویی می‌تواند برای گروه‌هایی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد که کاهش وزن برایشان دشوار است، نمی‌توانند برخی عوارض گوارشی داروهای GLP-1 را تحمل کنند یا در معرض خطر بیشتری برای از دست دادن توده عضلانی قرار دارند؛ از جمله برخی افراد سالمند.

از سوی دیگر، یک قرص روزانه ممکن است برای بعضی بیماران جذاب‌تر از تزریق هفتگی باشد؛ هرچند اکنون برخی داروهای GLP-1 نیز در قالب خوراکی در دسترس قرار گرفته‌اند. قدم بعدی چیست؟

Enveda قصد دارد ENV-308 را وارد مطالعات بزرگ‌تر فاز دوم کند و توانایی آن را در کمک به حفظ کاهش وزن بررسی کند.

این شرکت همچنین در حال ارزیابی امکان استفاده از این دارو برای بیماری‌های دیگری است که ممکن است از آثار مشابه ورزش سود ببرند؛ از جمله میگرن و بیماری التهابی روده.

بنابراین هنوز تا رسیدن ENV-308 به داروخانه‌ها فاصله زیادی باقی مانده است. نتایج فاز اول فقط نشان می‌دهد که این ترکیب توانسته نخستین مانع مهم، یعنی آزمون اولیه ایمنی در انسان را پشت سر بگذارد.

پس دیگر ایده ساخت دارویی که بخشی از «شیمی ورزش» را در بدن تقلید کند، دیگر صرفاً یک داستان علمی‌تخیلی نیست. ENV-308 اکنون نخستین آزمون انسانی خود را پشت سر گذاشته و نتایج اولیه آن امیدوارکننده به نظر می‌رسد.

اما پرسش اصلی هنوز بی‌پاسخ است: آیا این مولکول می‌تواند در مطالعات بزرگ‌تر واقعا به کاهش یا حفظ وزن کمک کند و در عین حال توده عضلانی را حفظ کند؟

اگر پاسخ مثبت باشد، شاید شاهد شکل‌گیری نسل تازه‌ای از داروهای متابولیک باشیم؛ داروهایی که به جای تقلید صرف از احساس سیری، تلاش می‌کنند بخشی از پیام‌های شیمیایی بدن هنگام ورزش را بازسازی کنند.

با این حال، فعلا کفش‌ها و لباس‌های ورزشی را کنار نگذارید. این «قرص ورزش» هنوز در ابتدای مسیر است؛ و حتی در بهترین سناریو، احتمالا قرار نیست تمام آنچه ورزش برای بدن انجام می‌دهد، در یک قرص جا شود.