آرمان امروز: بحران آب امروز دیگر صرفاً یک مسئله فنی و مهندسی نیست؛ بلکه به یکی از مهمترین چالشهای حکمرانی، توسعه و آیندهنگری کشورها تبدیل شده است. در همین راستا، سمپوزیوم «مدیریت منابع آب ایران و چین؛ فرصتها و راهبردهای توسعه مشترک» با حضور کارشناسان حوزه آب، محیطزیست، بخش خصوصی و اصحاب رسانه در محل بلدیه تهران برگزار شد؛ نشستی که محور اصلی آن بررسی تجربه چین در مدیریت منابع آب و بررسی ظرفیتهای همکاری مشترک میان دو کشور بود. این سمپوزیوم در چارچوب سند همکاری ۲۵ ساله ایران و چین برگزار شد و فرصتی را فراهم کرد تا پژوهشگران و فعالان حوزه آب درباره چالشهای حکمرانی، انتقال تجربه، توسعه فناوری و نقش بخش خصوصی در مدیریت منابع آبی گفتوگو کنند. برگزارکنندگان این نشست تأکید کردند که همکاریهای آینده میان دو کشور باید فراتر از انتقال فناوری باشد و به توسعه مشترک دانش، اجرای پروژههای پایدار و بهرهگیری از تجربیات موفق منجر شود.
حکمرانی آب؛ حلقه مفقوده مدیریت منابع
شهره صدری، پژوهشگر حوزه آب، در این نشست با تأکید بر ضرورت شناخت ساختار حکمرانی کشورها پیش از الگوبرداری، گفت: استفاده از تجربه چین بدون شناخت تفاوتهای ساختاری دو کشور امکانپذیر نیست و نخست باید شکافهای حکمرانی آب در ایران شناسایی شود. وی با اشاره به اینکه در ایران دستگاههای مختلف درباره منابع آب تصمیمگیری میکنند، اظهار کرد: حتی درباره آمار مصرف آب نیز گاهی میان دستگاهها اختلاف نظر وجود دارد، در حالی که چین از یک نظام حکمرانی هماهنگ و مبتنی بر برنامههای بلندمدت برخوردار است. به گفته صدری، یکی از مهمترین تفاوتهای دو کشور در ثبات سیاستگذاریهاست؛ بهگونهای که در چین برنامههای توسعهای با تغییر دولتها دچار تغییر اساسی نمیشوند، اما در ایران تغییر مدیریتها گاهی باعث تغییر مسیر سیاستهای کلان میشود. این پژوهشگر حوزه آب، دخالتهای سیاسی، نبود هماهنگی میان دستگاهها و کنار گذاشته شدن برخی برنامههای احیای منابع آب زیرزمینی را از چالشهای مهم ایران دانست و افزود: تجربه چین نشان میدهد مشارکت مردم، آموزش عمومی و پاسخگویی مدیران محلی نقش مهمی در موفقیت برنامههای آبی دارد.
آب فقط یک موضوع فنی نیست
حمید کاردان مقدم، عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو نیز در این نشست با تأکید بر پیچیدگی مدیریت منابع آب گفت: آب تنها یک مسئله مهندسی نیست و باید مجموعهای از حوزههای کشاورزی، صنعت، محیطزیست و اقتصاد در کنار هم دیده شوند. وی با اشاره به تجربه چین اظهار کرد: در این کشور مدیریت آب و محیطزیست به شکل یکپارچه انجام میشود، اما در ایران گاهی هر دستگاه بخشی از مسئولیت را بر عهده دارد و تصمیمات به صورت جزیرهای اتخاذ میشود. کاردان مقدم تشکیل یک شورای تخصصی و فنی با حضور همه ذینفعان را یکی از راهکارهای بهبود مدیریت منابع آب دانست و تأکید کرد تصمیمگیریها باید بر پایه مطالعات کارشناسی باشد، نه ملاحظات کوتاهمدت مدیریتی.
وی همچنین مشارکت مردم را یکی از عوامل اصلی موفقیت برنامههای آبی عنوان کرد و گفت هیچ کشوری بدون همراهی جامعه نتوانسته در مدیریت منابع آب موفق باشد.
همکاری ایران و چین؛ فراتر از انتقال فناوری
سروش مقصودی، کارشناس منابع آب، با اشاره به پیشینه تاریخی ایران در حوزه فناوریهای آبی، از جمله قنات، تأکید کرد همکاری با چین نباید تنها به واردات فناوری محدود شود. ایران و چین هر دو دارای ظرفیتهای ارزشمندی هستند و همکاری میان آنها باید به تبادل دانش، توسعه فناوری مشترک و استفاده متقابل از توانمندیهای دو کشور منجر شود.
مقصودی با اشاره به تجربیات چین در حوزههایی مانند بازچرخانی پساب، مدیریت آبهای زیرزمینی و فناوریهای نوین آبی افزود: ایران نیز در حوزه خدمات مهندسی آب و سازههای آبی دارای ظرفیتهایی است که میتواند در قالب همکاریهای مشترک مورد استفاده قرار گیرد. وی همچنین بر تغییر نگاه به پساب تأکید کرد و گفت در بسیاری از کشورهای پیشرفته، فاضلاب دیگر یک هزینه نیست، بلکه به عنوان منبعی ارزشمند برای تأمین آب صنایع و فضای سبز مورد استفاده قرار میگیرد.
دبیرخانه دائمی همکاریهای آبی ایران و چین
حسینعلی آجری، رئیس آکادمی مستقل فدراسیون صنعت آب ایران، نیز با اشاره به محدودیت منابع مالی دولت، بر نقش بخش خصوصی در افزایش بهرهوری پروژههای آبی تأکید کرد. وی گفت همکاری ایران و چین نباید در حد نشستهای علمی باقی بماند، بلکه باید به پروژههای عملیاتی، انتقال فناوری و اجرای طرحهای مشترک منجر شود.
آجری پیشنهاد تشکیل دبیرخانه دائمی همکاری ایران و چین در حوزه مدیریت منابع آب را مطرح کرد و گفت این دبیرخانه میتواند پیگیر اجرای مصوبات، توسعه پروژههای مشترک و ایجاد ارتباط میان دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و بخش خصوصی باشد. وی چهار محور اصلی همکاری را حکمرانی و سیاستگذاری، فناوری و نوآوری، سرمایهگذاری و توسعه سرمایه انسانی عنوان کرد و افزود ایجاد مرکز مشترک نوآوری، اجرای پروژههای پایلوت و توسعه شبکه انتقال فناوری میتواند مسیر همکاریهای آینده را هموار کند.
