حمله اوکراین به ۱۳ شناور روسی و توقف موقت تردد از آبراه دون–آزوف، یکی از مسیرهای مهم صادرات گندم روسیه را با اختلال مواجه کرد و قیمت این محصول را در بازارهای جهانی افزایش داد. تداوم محدودیتها و گسترش حملات دریایی در روزهای بعد نشان داد ریسک صادرات غلات روسیه از این منطقه میتواند فراتر از یک توقف موقت باشد. در چنین شرایطی، موقعیت جغرافیایی و ظرفیتهای ترانزیتی و تبدیلی ایران، راهگذر شمال–جنوب را به گزینهای راهبردی برای انتقال غلات روسیه و تقویت جایگاه ایران در زنجیره تأمین غذای جهان تبدیل کرده است.
روسیه که بزرگترین صادرکننده گندم جهان است، در پی حملات اخیر اوکراین به شناورهای خود در دریای آزوف، تردد از آبراه دون–آزوف را بهطور موقت متوقف کرد. در این حملات ۱۳ شناور روسی، از جمله ۱۰ نفتکش، هدف قرار گرفتند و روسیه نیز پذیرش درخواست عبور کشتیها از تنگه کرچ را متوقف کرد. به گفته تحلیلگران بازار، تا یکچهارم صادرات گندم روسیه از مسیر دریای آزوف انجام میشود و انتشار خبر محدودیت تردد، قیمت گندم در بورس یورونکست را تا حدود ۴ درصد افزایش داد.
تحولات روزهای بعد نشان داد مسئله به واکنش اولیه بازار محدود نمانده است. تردد از دریای آزوف در روزهای بعد همچنان با محدودیت مواجه بود و با تشدید حملات روسیه و اوکراین به شناورها و زیرساختهای بندری در دریای سیاه و دریای آزوف، قیمت گندم اروپا در یک روز حدود ۷ درصد و قیمت قراردادهای آتی گندم در شیکاگو حدود ۵ درصد افزایش یافت. برخی تحلیلگران نیز هشدار دادهاند در صورت تداوم اختلال در مسیرهای دریایی، صادرات گندم روسیه ممکن است ۵ تا ۱۰ میلیون تن کاهش یابد.
این در حالی است که بنادر کلیدی روسیه در دریای سیاه، مانند نووروسیسک، نیز از ابتدای جنگ اوکراین با تهدیدهای امنیتی مواجه بودهاند. در چنین شرایطی، راهگذر بینالمللی شمال–جنوب که از خاک ایران عبور میکند، بهعنوان تنها مسیر معقول و اقتصادی برای جایگزینی با مسیر سنتی دریای سیاه و کانال سوئز مطرح است؛ زیرا بنادر جایگزین روسیه مانند سنپترزبورگ و ولادیوستوک، فاصله بسیار بیشتری با بازارهای هدف دارند یا از امکانات محدودی برای بارگیری غلات برخوردارند.
راهگذر شمال–جنوب؛ مسیر دسترسی روسیه به بازارهای جنوبی همچنین بخوانید: راهگذر شمال – جنوب؛ فرصتی ۲۵ ساله و همچنان …
