دکتر هادی معماریان در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: این پدیده در صورت تداوم، حتی در صورت باقی ماندن ذخایر در اعماق زمین، بخش قابل توجهی از آب را برای شرب، کشاورزی و بسیاری از مصارف اقتصادی غیرقابل استفاده خواهد کرد.
وی با استناد به نتایج مجموعهای از پژوهشهای دانشگاهی و مقالات علمی منتشرشده، اظهار کرد: بررسیها نشان میدهد پدیده شور شدگی در آبخوانهای خراسان رضوی کاملاً واقعی، مستند و در بسیاری از دشتها رو به تشدید است.
این استاد دانشگاه بیان کرد: هرچند شدت و جهت این روند در تمامی آبخوانها یکسان ارزیابی نمیشود. در این زمینه، یکی از جدیدترین مطالعات منتشرشده در نشریه Scientific Reports در سال ۲۰۲۴ با بهرهگیری از دادههای آبخوانهای کاشمر، فریمان، درونه، سرخس و جوین در سالهای ۲۰۰۸، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۸، تغییرات مکانی هدایت الکتریکی آب زیرزمینی (EC) را پایش کرده است که نتایج آن بیانگر روند کلی افزایش شوری در کاشمر و سرخس و رفتار متفاوت در دشتهای فریمان و جوین است.
وی با اشاره به وضعیت دشت کاشمر به عنوان یکی از مهمترین کانونهای شور شدگی در استان افزود: دادههای سه مقطع زمانی ۲۰۰۸، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۸ در آبخوان کاشمر حاکی از افزایش EC در طول دوره و کوچکتر شدن پهنههای دارای هدایت الکتریکی پایینتر است.
معماریان افزود: همچنین بیشترین مقادیر EC در بخش جنوبی این آبخوان متمرکز بوده که پژوهشگران احتمال انتقال و تمرکز نمکها در این قسمت را مطرح کرده و عواملی چون وجود درههای باریک و تجمع آب رودخانههای فصلی را نیز بر این فرایند مؤثر دانستهاند.
وی تصریح کرد: این یافته از آن جهت اهمیت مضاعف دارد که کاشمر همزمان با افت شدید سطح آب زیرزمینی و افزایش اضافه برداشت برای کشاورزی روبهرو است و بر همین اساس، خطر اصلی صرفاً کاهش حجم آب نبوده، بلکه از دست رفتن تدریجی کیفیت آب باقیمانده است.
سبزوار نمونهای نگران کننده از تشدید شوری
این کارشناس حفاظت خاک و آبخیزداری در ادامه، وضعیت شهرستان سبزوار را نمونهای نگران کننده از تشدید شوری توصیف کرد و گفت: پژوهشی مستند که به بررسی ۸۰۵ نمونه آب زیرزمینی در محدوده شهر سبزوار طی سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۶ پرداخته، نشان داده است که میانگین EC از ۶۰۵.۴۵ به ۶۹۵.۲۲ میکروموس بر سانتیمتر (معادل حدود …
