هوش مصنوعی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین فناوریهای اثرگذار بر صنعت رسانه تبدیل شده است؛ فناوری که از جمعآوری و تحلیل دادهها تا تولید، شخصیسازی و توزیع خبر، شیوههای سنتی خبرنگاری را با تغییرات جدی روبهرو کرده است. در کنار این فرصتها، چالشهایی همچون خطا و توهم اطلاعاتی، سوگیری الگوریتمی، دیپفیک و مسئولیت اخلاقی خبرنگار نیز بیش از گذشته اهمیت یافتهاند. در این گفتوگو، فرصتها و تهدیدهای ورود هوش مصنوعی به عرصه خبرنگاری و الزامات اخلاقی استفاده از آن را بررسی کردهایم.
محمدرضا قاسمی، عضو شورای هوش مصنوعی حوزه های علمیه در گفت وگو با ایسنا به این چالشها پرداخته که متن کامل این گفت وگو را در ادامه میخوانیم:
ایسنا: چند سال است که داغترین بحث فناوری، پیدایش هوش مصنوعی است. از نگاه شما، این پدیده، با ورود به عرصه خبر و رسانه چه رویدادهایی را رقم خواهد زد؟ در آغاز بحث از فرصتهای آن صحبت کنیم.
بگذارید صریح صحبت کنم؛ هوش مصنوعی صنعت خبر را متحوّل کرده است و بیشتر از این هم تکان خواهد داد. اگر کسی در این مطلب شک دارد حقیقتاً در یک خواب عمیقی به سر میبرد. اصلیترین کارکرد هوش مصنوعی پردازش محتواست، چه متن، چه صوت و چه تصویر. خبر هم که از همین جنس. بنابراین هوش مصنوعی اتاق خبر را متحول میکند. این تحوّل را در سه سطح میتوانیم تفکیک کنیم: سطح دادهکاوی، سطح تولید و سطح توزیع.
در سطح جمعآوری و پردازش، ما با حجم بیسابقهای از دادههای بدون ساختار مواجهیم. اینجا قدرت مدلهای مولد و مبتنی بر ترانسفورمر، مثل GPT یا مدلهای چندوجهی، به کمک میآید. یک خبرنگار سنتی مجبور است ساعتها صورتجلسات هزار صفحهای یا خوراکهای خبری (RSS) را بخواند؛ اما الگوریتمهای پردازش زبان طبیعی با استفاده از تکنیکهایی مثل خلاصهسازی انتزاعی و استخراج موجودیتها، میتوانند در کسری از ثانیه، هسته مرکزی رویداد را استخراج کنند.
در مقوله بازخورد نیز، با کمک تحلیل احساسات بر روی شبکههای اجتماعی، میتوان موجهای خاموش واکنش عمومی را قبل از اینکه به توفان خبری تبدیل شوند، رصد کرد. این یعنی «خبر» دیگر آن چیزی نیست که یک منبع رسمی به شما میدهد؛ بلکه هوش مصنوعی به خبرنگار این توانایی را میدهد که سیگنال را از میان نویز جهان اطلاعات تشخیص دهد.
ایسنا: …
