وی با اشاره به اینکه پیشنویس طرح حاصل ساعتها کار کارشناسی است، افزود: این طرح صرفاً یک ایده نیست، بلکه نتیجه بررسی تجارب جهانی، مطالعات داخلی و رفتوبرگشتهای متعدد کارشناسی است و باید از آن برای اصلاح و ارتقای نظام موجود استفاده کنیم.
مراکز فعلی با قوت به فعالیت ادامه دهند
ذوالفقاری با تأکید بر اینکه اجرای طرح جدید نباید موجب تضعیف مراکز موجود شود، تصریح کرد: مراکز کنونی موضوع ماده ۱۶ باید با قوت به فعالیت خود ادامه دهند و در کنار آن، ایجاد مراکز امید و زندگی بهصورت تدریجی و متناسب با ظرفیت و نیاز هر استان دنبال شود.
وی گفت: قرار نیست همه استانها بهصورت همزمان عملیات احداث مراکز را آغاز کنند؛ ممکن است یک استان زودتر زمین و نقشه را آماده کند و منابع لازم برای شروع احداث را نیز در اختیار داشته باشد و در این صورت باید امکان آغاز عملیات اجرایی آن فراهم شود.
چرا شهرداریها محور مدیریت اجرایی شدند؟
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با تشریح دلایل انتخاب شهرداریها بهعنوان محور مدیریت اجرایی مراکز امید و زندگی اظهار کرد: یکی از دلایل این انتخاب، آمایش سرزمینی و گستره حضور شهرداریها در سراسر کشور است. از سوی دیگر، شهرداریها متولی موضوعاتی همچون اسکان و ایجاد سرپناه برای افراد بیسرپناه هستند و بیسرپناهی نیز یکی از شاخصهای مهم در موضوع معتادان متجاهر است.
وی افزود: یکی دیگر از مشکلات موجود، تعدد مراکز و دستگاههای مدیریتی است؛ بهگونهای که در برخی مراکز مشخص نیست خط فرمان و مسئولیت نهایی باید متوجه کدام دستگاه باشد. در مدل جدید تلاش شده است این مسئله با تعریف یک ساختار مدیریتی مشخص برطرف شود.
ذوالفقاری ادامه داد: مدیریت کلان مراکز امید و زندگی باید تحت نظارت شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان باشد و مدیریت اجرایی مرکز نیز با محوریت شهرداری انجام شود؛ البته بخشهای تخصصی مانند اشتغال، اسکان، امور فرهنگی و بازاجتماعیشدن میتواند با مشارکت بخش خصوصی، سازمانهای مردمنهاد و سایر مجموعههای تخصصی اجرا شود.
مراکز امید و زندگی باید به سمت خودگردانی حرکت کنند
وی با اشاره به ضرورت تأمین پایدار هزینههای مراکز گفت: تأمین هزینههای دائمی نگهداری تعداد زیادی از افراد از محل اعتبارات رسمی کشور امکانپذیر نیست و از نظر حقوقی نیز محدودیتهایی وجود دارد؛ بنابراین در طراحی مراکز امید و زندگی، اشتغال و اسکان حمایتی باید به گونهای پیشبینی شود که افراد پس از پایان دوره درمان، با استفاده از درآمد حاصل از اشتغال، بخشی از هزینههای استقرار خود را تأمین کنند.
ذوالفقاری تأکید کرد: این رویکرد علاوه بر کاهش بار مالی، میتواند زمینه توانمندسازی، کسب مهارت، بازیابی عزت نفس و بازگشت تدریجی افراد به جامعه را فراهم کند.
تفکیک کارکردهای درمان، اشتغال و اسکان
نماینده رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت طراحی دقیق فضاهای مراکز گفت: بخش درمان، اشتغال، اسکان، خدمات و امور اداری باید از یکدیگر تفکیک و دارای کارکرد مشخص باشند.
وی افزود: بخش درمان باید وظیفه درمان و بازتوانی را انجام دهد؛ بخش اشتغال باید مستقل و متناسب با نیازهای حرفهای افراد طراحی شود؛ اسکان نیز برای افرادی که فاقد سرپناه هستند یا امکان بازگشت فوری به جامعه را ندارند، پیشبینی شود و بخشهای خدماتی و اداری نیز ساختار مشخص خود را داشته باشند.
استانها ابتدا نیازسنجی کنند
ذوالفقاری نخستین گام استانها برای اجرای طرح را نیازسنجی واقعی دانست و گفت: هر استان باید مشخص کند به چه ظرفیتی برای مرکز امید و زندگی نیاز دارد؛ اینکه مرکز ۵۰۰، ۷۰۰، هزار یا در موارد خاص ظرفیت بیشتری داشته باشد، باید بر اساس نیاز واقعی استان تعیین شود.
وی افزود: پس از نیازسنجی، تأمین زمین و ارائه اسناد مالکیت آن به دبیرخانه شورای هماهنگی استان گام بعدی است و لازم است این موضوع بهصورت رسمی و مکتوب انجام شود تا در آینده برای اعمال مدیریت و اجرای طرح مشکلی ایجاد نشود.
دبیرکل ستاد ادامه داد: زمین باید حتیالامکان در موقعیتی مناسب و نزدیک به محدوده شهری انتخاب شود تا هم نظارت بر آن تسهیل شود و هم رفتوآمد خانوادهها و مسائل مرتبط با مسیرهای دسترسی، مورد توجه قرار گیرد.
از تأیید زمین تا آغاز عملیات احداث
وی با تشریح فرآیند اجرایی طرح گفت: پس از معرفی زمین، دبیرخانه ستاد آن را بررسی و درباره مناسببودن محل تصمیمگیری میکند؛ پس از تأیید زمین، مرحله طراحی نقشه آغاز خواهد شد.
ذوالفقاری اظهار کرد: برای تهیه نقشه تیپ نیز با قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا هماهنگیهایی انجام شده است تا با توجه به شرایط زمین و نیازهای هر استان، طراحی مناسب انجام شود و از ایجاد نقشههای متفاوت و غیرهماهنگ در استانهای مختلف جلوگیری شود.
وی افزود: پس از تکمیل نقشه، استاندار، شهرداری مرکز استان، مجموعه مشارکتهای مردمی و ستاد باید برای تأمین منابع و آغاز عملیات احداث وارد عمل شوند.
همه استانها الزاماً همزمان وارد ساخت نمیشوند
ذوالفقاری با تأکید بر اینکه اجرای طرح باید متناسب با آمادگی استانها پیش برود، گفت: هیچ الزامی وجود ندارد که همه استانها همزمان عملیات احداث مراکز امید و زندگی را آغاز کنند. هر استانی که نیازسنجی، زمین، نقشه و منابع اولیه را آماده کرده باشد، میتواند زودتر وارد مرحله اجرا شود.
وی افزود: حتی اگر استانی در مرحله نخست تنها بخشی از منابع مورد نیاز را تأمین کند، میتوان عملیات احداث را آغاز کرد و در ادامه نسبت به تکمیل منابع اقدام کرد.
پراکندهگویی و پراکندهکاری جای خود را به برنامه عملیاتی بدهد
وی افزود: هر ایدهای که قرار است در حوزه مبارزه با مواد مخدر اجرا شود باید به برنامه، دستورالعمل، شاخص و سازوکار نظارت تبدیل شود تا همه دستگاهها بدانند دقیقاً چه وظیفهای بر عهده دارند.
ذوالفقاری با اشاره به اهمیت نقش ستاد مبارزه با مواد مخدر در سیاستگذاری و هماهنگی بین دستگاهها گفت: ستاد برای این ایجاد شده است که در یک ساختار فراقوهای، سیاستگذاری واحد، برنامهریزی، هماهنگی، نظارت و ارزیابی را در حوزه مبارزه با مواد مخدر دنبال کند.
دستگاهها باید برنامه کامل خود را ارائه کنند، نه فقط درخواست اعتبار
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد دستگاهها در ارائه برنامهها اظهار کرد: دستگاهها نباید صرفاً برای دریافت اعتبار، چند برنامه محدود ارائه کنند؛ بلکه باید برنامه کامل و جامع خود در حوزه مبارزه با مواد مخدر را به ستاد ارائه دهند.
دبیرکل ستاد افزود: برای مثال، وزارت آموزش و پرورش باید مشخص کند در حوزه پیشگیری از اعتیاد دانشآموزان چه برنامهای دارد و نیروی انتظامی نیز باید تمام برنامههای خود برای کنترل مرزها، مقابله با ورود مواد مخدر، ایست و بازرسی، تجهیزات فنی، سگهای موادیاب و آموزش کارکنان را در قالب برنامه جامع خود ارائه کند.
وی گفت: این رویکرد باعث میشود رئیسجمهور و سایر ارکان نظام بتوانند تصویر کاملی از مجموع برنامههای کشور در حوزه مبارزه با مواد مخدر داشته باشند.
ذوالفقاری همچنین بر استقرار نظام ارزیابی عملکرد تأکید کرد و گفت: به دستگاهی که گزارش عملکرد ارائه ندهد، نباید اعتبار اختصاص داده شود.
وی افزود: باید شاخصهای مشخصی برای ارزیابی عملکرد دستگاهها تدوین و ابلاغ شود و هر دستگاه بر اساس همان شاخصها گزارش عملکرد خود را ارائه دهد تا تخصیص منابع بر مبنای عملکرد واقعی انجام شود.
دبیرکل ستاد با تأکید بر ضرورت تقویت نظارتهای میدانی گفت: ستاد باید از ظرفیتهای نظارتی خود استفاده کند و وضعیت مراکز مختلف را بهصورت میدانی بررسی و گزارش کند؛ چراکه نظارت و ارزیابی یکی از مأموریتهای اصلی ستاد است.
مدیر باید مدیر باشد، نه صرفاً مدیر خیابانی یا موبایلی
ذوالفقاری در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت مدیریت میدانی و برنامهمحور اظهار کرد: مدیر باید بخش عمده وقت خود را برای هدایت سیستم، برنامهریزی، پیگیری و ارزیابی عملکرد صرف کند، نه اینکه صرفاً به حضورهای پراکنده، تماسهای تلفنی یا رفتوآمدهای غیرهدفمند اکتفا کند.
وی با تأکید بر ضرورت اشراف مدیران بر مأموریتهای محوله گفت: مدیران و دبیران شوراهای هماهنگی استانها باید آنقدر بر طرحها و مصوبات مسلط باشند که بتوانند در جلسات استانی، به پرسشهای اعضای شورا پاسخ دهند و آنان را نسبت به اهداف، الزامات و شیوه اجرای برنامهها توجیه کنند.
آمادگی استانها برای اجرای طرحهای جدید
نماینده رئیسجمهور در پایان با اشاره به طرحهای مهم در دست اجرای ستاد از جمله «مراکز امید و زندگی»، «طرح تحول درمان» و برنامه کشت کنترلشده گیاهان دارویی گفت: برای هر یک از این طرحها مطالعات و بررسیهای کارشناسی متعددی انجام شده و اکنون مرحله اصلی، اجرای دقیق مصوبات و تبدیل برنامهها به اقدام عملی است.
وی با تأکید بر اینکه جلسات کارشناسی نباید صرفاً به تولید اسناد و مصوبات منجر شود، خاطرنشان کرد: اکنون باید از مصوبات و طرحهای آمادهشده برای ارتقای سیستم کاری و پیشبرد عملیاتی مأموریتهای ستاد استفاده کنیم.
ذوالفقاری تأکید کرد: طرح «مراکز امید و زندگی» باید با تمرکز بر چهار گام اصلی نیازسنجی، تهیه و تأمین زمین، تأیید زمین و طراحی نقشه وارد مرحله احداث شود و پس از آن، با مشارکت استانداری، شهرداری، ستاد و بخشهای مردمی و غیردولتی، عملیات اجرایی آن دنبال شود.
وی در پایان گفت: هدف این است که مراکز امید و زندگی از یک طرح روی کاغذ به یک الگوی عملیاتی، پایدار و قابل اجرا در کشور تبدیل شوند. کد مطلب 6921414
